Poprawki do ustawy o parach bez ślubu przyjęte

Sejm głosował nad trzema poprawkami (nr 23, 24 i 33) do przepisów, które wprowadzają w życie nową ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. To formalny sposób na uregulowanie życia razem bez ślubu - dostępny także dla par jednopłciowych, które w Polsce nie mogą zawrzeć małżeństwa. Dzięki umowie o wspólnym pożyciu partnerzy mogą zyskać m.in. status osoby najbliższej w szpitalu i urzędzie, zwolnienie z podatku od spadku po partnerze oraz dostęp do renty rodzinnej. To głosowanie odbyło się na ostatnim, trzecim etapie prac - chwilę przed przyjęciem całej ustawy tego samego dnia.

Dostępne materiały nie zawierają pełnej treści poprawek nr 23, 24 i 33 - nie da się więc dokładnie opisać, co konkretnie zmieniały w projekcie przepisów wprowadzających. Wiadomo, że zostały zgłoszone w toku prac komisji i przegłosowane tuż przed ostatecznym przyjęciem całej ustawy o statusie osoby najbliższej i umowie o wspólnym pożyciu, 29 maja 2026 r.

Poprawki zgłoszono w toku prac Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej, powołanej do zaopiniowania rządowego projektu. Z dostępnych danych nie wynika, który konkretnie klub zgłosił poprawki 23, 24 i 33.

Ostateczny kształt przepisów wprowadzających dotyczy przede wszystkim par żyjących razem bez ślubu, które zdecydują się na umowę o wspólnym pożyciu - w tym par jednopłciowych, dla których to dziś jedyna dostępna forma prawnego uregulowania związku. Pośrednio obejmuje też urzędników przygotowujących przetargi publiczne: jak zwrócił uwagę Urząd Zamówień Publicznych (UZP), będą oni musieli wyłączać się z postępowań, gdy drugą stroną umowy o wspólnym pożyciu jest osoba zaangażowana w przetarg - podobnie jak dziś muszą to robić małżonkowie. Dokument nie podaje, ilu osób może to dotyczyć.

Poprawki przeszły stosunkiem 229 głosów za do 199 przeciw, bez wstrzymań. Niemal jednolicie za głosowały kluby koalicyjne: Koalicja Obywatelska (KO) 153:0, Polska2050 10:0, Lewica 20:0, Razem 4:0, Centrum 14:0. Klub PSL-Trzecia Droga (PSL-TD) głosował w większości za, ale z wyłomem: 24 za, 6 przeciw. Niemal jednolicie przeciw byli posłowie Prawa i Sprawiedliwości (PiS) 0:172, Konfederacji 0:12, koła Konfederacja Korony Polskiej 0:3 oraz koła Demokracja 0:3. Posłowie niezrzeszeni podzielili się 4:3. Układ głosów pokrywa się z ogólną linią sporu wokół całej reformy dotyczącej związków osób niezamężnych.

Te poprawki weszły do ostatecznej wersji przepisów wprowadzających, którą Sejm uchwalił tego samego dnia, 29 maja 2026 r., w trzecim czytaniu. Po stanowisku Senatu (25 czerwca 2026 r.) ustawę 26 czerwca 2026 r. przekazano do podpisu prezydentowi. Na dzień dzisiejszy proces w Sejmie jest zakończony - dalszy los ustawy zależy już od decyzji prezydenta.

Głosowanie odbyło się w trzecim czytaniu na 58. posiedzeniu Sejmu, tuż przed ostatecznym przyjęciem całej ustawy 29 maja 2026 r. Wcześniej, po drugim czytaniu, projekt wrócił do komisji w celu przygotowania dodatkowego sprawozdania.

Projekt ustawy, którego dotyczą te poprawki, budzi spór polityczny od miesięcy. Koalicja rządząca przedstawia go jako pierwsze prawne uznanie par żyjących bez ślubu, w tym par jednopłciowych. Prawo i Sprawiedliwość (PiS) oraz Konfederacja głosowały niemal jednolicie przeciw. Z drugiej strony Amnesty International w swojej opinii do projektu ocenia, że rozwiązanie jest zbyt wąskie i nie spełnia standardów wyznaczonych wyrokami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wobec Polski, a jedynym pełnym rozwiązaniem byłoby dopuszczenie małżeństw par jednopłciowych. Sąd Najwyższy z kolei podtrzymał wcześniejsze, negatywne stanowisko wobec takiej instytucji, odwołując się do art. 18 Konstytucji dotyczącego małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny.

Największym odstępstwem od jednolitej linii klubowej był PSL-Trzecia Droga (PSL-TD): 24 posłów zagłosowało za poprawkami, ale 6 przeciw - czyli inaczej niż większość klubu. Rozłam widać też wśród posłów niezrzeszonych, którzy podzielili się niemal po połowie (4 za, 3 przeciw). Pozostałe kluby głosowały jednolicie w jedną stronę.