Poprawka nr 50 do ustawy o wspólnym pożyciu przyjęta

Posłowie głosowali nad jedną z wielu poprawek (nr 50) do przepisów, które mają wprowadzić w życie nową ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Ta ustawa pozwala parom żyjącym razem bez ślubu - w tym parom tej samej płci, które ślubu zawrzeć nie mogą - podpisać formalną umowę dającą im prawa zbliżone do małżeńskich: prawo do renty rodzinnej po śmierci partnera, dostęp do niektórych ulg oraz ochronę wspólnie wypracowanego majątku. Głosowana poprawka nr 50 dotyczyła szczegółów tego, jak te nowe zasady mają zostać wpięte w inne obowiązujące ustawy, żeby cały system zadziałał w praktyce.

Dokument, którym dysponujemy, nie zawiera dokładnej treści poprawki nr 50 - wiadomo jedynie, w jakiej ustawie i po co głosowano. Projekt przepisów wprowadzających, do którego odnosi się poprawka, dostosowuje szereg innych przepisów do nowej instytucji umowy o wspólnym pożyciu, między innymi zasady wyłączania się urzędników z przetargów publicznych czy zwolnienie z podatku od spadku dla partnerów, którzy taką umowę podpiszą.

Poprawka była rozpatrywana w ramach sprawozdania Komisji Nadzwyczajnej pracującej nad rządowym projektem. Z dostępnych danych nie wynika, który klub formalnie ją zgłosił, ale układ głosów wskazuje na inicjatywę ze strony klubów popierających rządowy projekt.

Ostatecznego kształtu tej konkretnej poprawki nie znamy, ale cały projekt, którego dotyczy, obejmie przede wszystkim pary żyjące razem bez ślubu - zwłaszcza pary jednopłciowe, dla których umowa o wspólnym pożyciu ma być jedyną dostępną formą prawnego uregulowania związku. Dotknie też urzędników biorących udział w przetargach publicznych, którzy po zawarciu takiej umowy będą musieli wyłączać się z postępowań tak jak dziś muszą to robić małżonkowie. Dokument nie podaje, ilu dokładnie osób to obejmie.

Wynik: 227 głosów za, 199 przeciw, nikt się nie wstrzymał. Za głosowały niemal jednolicie kluby popierające rząd: KO (152 za, 0 przeciw), Polska2050 (11 za), Lewica (20 za), Centrum (14 za) oraz większość PSL-TD (23 za, ale aż 6 przeciw - to największy rozłam w tym głosowaniu). Przeciw byli niemal w komplecie posłowie PiS (172 przeciw, 0 za), Konfederacji (12 przeciw) i Konfederacji Korony Polskiej (3 przeciw), a także cała Demokracja (3 przeciw). Wśród posłów niezrzeszonych głosy podzieliły się niemal po równo (4 za, 3 przeciw).

Dokument nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) dla samej poprawki nr 50, więc nie da się podać kwot ani liczby spraw, których dotyczy. Ponieważ poprawka została przyjęta, jej treść weszła do ostatecznego kształtu przepisów wprowadzających - a cały projekt, jak wynika z dalszego przebiegu prac, został tego samego dnia uchwalony przez Sejm, później trafił do Senatu i został przekazany Prezydentowi do podpisu.

Głosowanie odbyło się na etapie trzeciego czytania w Sejmie, tuż przed ostatecznym uchwaleniem całej ustawy tego samego dnia - 29 maja 2026 r. Poprawki do sprawozdania komisji głosuje się zawsze przed głosowaniem nad całością projektu.

Projekt, którego dotyczy poprawka, budzi duże spory polityczne i społeczne. Organizacja Amnesty International w swojej opinii do projektu chwali objęcie nowymi rozwiązaniami także par jednopłciowych, ale krytykuje je jako zbyt wąskie - wskazuje, że Polska ma orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nakazujące pełniejsze uznanie związków osób tej samej płci, a proponowana umowa o wspólnym pożyciu nie daje im np. prawa do wspólnego dziedziczenia z mocy ustawy ani pełnego uznania jako pary. Z drugiej strony Sąd Najwyższy w swojej opinii ocenił samą koncepcję takich związków negatywnie, powołując się na konstytucyjną definicję małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Sam wynik głosowania nad poprawką pokazuje wyraźny podział sceny politycznej: koalicja rządząca kontra PiS i Konfederacja.

Najciekawszy jest rozłam w klubie PSL-TD - 23 posłów zagłosowało za poprawką, ale aż 6 przeciw, co jest sporym odsetkiem jak na klub liczący około 30 głosujących. To sygnał, że temat związków nieformalnych i praw par jednopłciowych nie jest dla tego ugrupowania jednoznaczny politycznie, w przeciwieństwie do pozostałych klubów koalicji, które głosowały niemal jednolicie za. Podobny, choć mniejszy, podział widać wśród posłów niezrzeszonych (4 za, 3 przeciw).