Umowa o wspólnym pożyciu: poprawka przeszła 230:200

Posłowie głosowali nad jedną z wielu poprawek (nr 59) do przepisów wprowadzających nową ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu - czyli nowej formy prawnego uregulowania życia w parze bez ślubu, dostępnej też dla par jednopłciowych, które ślubu zawrzeć nie mogą. Sama główna ustawa daje takim parom m.in. prawo do renty rodzinnej po śmierci partnera i ochronę wspólnego majątku, a przepisy wprowadzające (których dotyczy ta poprawka) to techniczny „instruktaż" - pokazują, jak dostosować dziesiątki innych ustaw (np. o zamówieniach publicznych czy kodeks rodzinny) do nowej instytucji. Poprawka 59 została przyjęta większością 230 głosów do 200, co oznacza, że jej treść trafiła do ostatecznego kształtu ustawy przyjętej tego samego dnia w trzecim czytaniu.

Dokument nie zawiera treści samej poprawki 59, więc nie da się tu podać, którą konkretnie regulację w projekcie ona zmienia. Wiadomo tylko, że została uchwalona i weszła do ostatecznej wersji przepisów wprowadzających ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu.

Projekt przepisów wprowadzających złożył rząd, a sprawozdanie z pracy nad nim - łącznie z poprawką 59 - przygotowała sejmowa Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej w związku i umowy o wspólnym pożyciu.

Bezpośrednio ta pojedyncza poprawka nie zmienia niczyjej sytuacji prawnej - o wpływie na obywateli decyduje cały pakiet ustaw, którego jest częścią. Jeśli żyjesz z partnerem lub partnerką bez ślubu i rozważacie podpisanie umowy o wspólnym pożyciu, to właśnie ten pakiet przepisów wprowadzających reguluje techniczne aspekty, jak dziedziczenie, zamówienia publiczne czy urzędowe rejestry, tak by nowa umowa działała w praktyce. Dokument nie podaje, ilu osób może z tego skorzystać.

Poprawka przeszła stosunkiem 230 do 200, praktycznie dokładnie wzdłuż linii koalicja-opozycja. Za głosowały: KO (153 za, 0 przeciw), PSL-TD (24 za, 6 przeciw), Polska2050 (11 za, 0 przeciw), Lewica (20 za, 0 przeciw) i Centrum (14 za, 0 przeciw). Przeciw byli niemal jednomyślnie: PiS (0 za, 173 przeciw), Konfederacja (0 za, 12 przeciw), Konfederacja KP (0 za, 3 przeciw) i Demokracja (0 za, 3 przeciw). W klubie niezrzeszonych głosy się rozjechały (4 za, 3 przeciw). Wynik był na tyle bliski, że nieobecność części posłów koalicji mogła zadecydować o losach poprawki.

Dokument nie precyzuje, jaki konkretnie skutek prawny niesie sama poprawka 59 - nie ma dostępnej Oceny Skutków Regulacji ani opisu jej treści. Wiadomo natomiast, że wraz z przyjęciem całego projektu w trzecim czytaniu tego samego dnia, przepisy wprowadzające (w tym poprawka 59) trafiły do Senatu, a następnie do podpisu prezydenta - czyli formalnie stały się częścią uchwalonej ustawy.

Głosowanie odbyło się podczas trzeciego czytania projektu na 58. posiedzeniu Sejmu, po tym jak sprawozdanie komisji wróciło do niej po drugim czytaniu z uwagami. Tego samego dnia (29 maja 2026 r.) Sejm uchwalił całą ustawę, którą potem przekazano do Senatu.

Choć sama poprawka 59 jest proceduralnym szczegółem, cały pakiet ustaw, którego dotyczy, budzi poważny spór polityczny i społeczny. Sąd Najwyższy ocenił zbliżoną koncepcję negatywnie, powołując się na konstytucyjną definicję małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Z drugiej strony Amnesty International krytykuje projekt z przeciwnej strony - jako zbyt ograniczony wobec wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które nakazują Polsce prawne uznanie związków osób tej samej płci. Podział głosów w Sejmie (230:200) pokazuje, że temat dzieli klub rządzący od opozycji niemal bez wyjątków.

Najbardziej zauważalne odstępstwo od jednolitego głosowania klubów wystąpiło w PSL-Trzeciej Drodze, gdzie 6 posłów zagłosowało przeciw poprawce, mimo że reszta klubu (24 osoby) oraz cała reszta koalicji rządzącej głosowały za. To sugeruje, że temat związków nieformalnych - szczególnie w kontekście par jednopłciowych - nie jest dla całego PSL-TD oczywisty politycznie. Wśród posłów niezrzeszonych głosy podzieliły się niemal po równo (4 za, 3 przeciw).