Reklamy polityczne ujawnią, kto za nie zapłacił

Posłowie głosowali nad wnioskiem, by odrzucić w pierwszym czytaniu senacki projekt ustawy o reklamie politycznej, jeszcze zanim trafi on do dalszych prac. Wniosek o odrzucenie przepadł stosunkiem głosów 203 do 241 - to znaczy, że projekt NIE został zatrzymany i prace nad nim będą kontynuowane. Sam projekt dotyczy reklam politycznych, które widzisz w internecie, telewizji czy na plakatach - ma sprawić, że każda taka reklama będzie musiała jasno pokazywać, kto za nią zapłacił i dlaczego trafiła akurat do Ciebie, na przykład ze względu na miejsce zamieszkania czy Twoje zainteresowania w sieci.

• Reklama polityczna w internecie, telewizji czy na plakatach: dziś nie trzeba jasno informować, kto za nią zapłacił - po zmianie każda reklama musi to wprost pokazywać.
• Targetowanie reklam (np. na podstawie miejsca zamieszkania czy zainteresowań): dziś wyborca nie wie, dlaczego akurat jemu wyświetlono dany przekaz - po zmianie nadawca reklamy będzie musiał to ujawnić.
• Zgłaszanie naruszeń: dziś przeciętny obywatel nie ma jasnej ścieżki, by zgłosić nielegalną reklamę polityczną - po zmianie każda osoba fizyczna będzie mogła zgłosić sprawę do właściwego urzędu.
• Reakcja urzędu: po zmianie urząd, do którego trafi zgłoszenie, będzie musiał wszcząć sprawę, a nie tylko rozpatrzyć ją uznaniowo.

Jeśli jesteś osobą, która ogląda reklamy polityczne w mediach społecznościowych, telewizji czy na plakatach - po wejściu tej ustawy w życie każda taka reklama będzie musiała pokazywać, kto za nią zapłacił i dlaczego trafiła akurat do Ciebie, np. ze względu na miejsce zamieszkania czy Twoje zainteresowania w sieci. Jeśli uznasz, że reklama łamie te zasady, będziesz mógł sam, jako osoba fizyczna, zgłosić to do właściwego urzędu, a ten będzie musiał sprawę wszcząć - dziś takiej jasnej ścieżki nie ma. Jeśli natomiast zajmujesz się organizowaniem kampanii politycznych albo kupujesz reklamy dla partii czy komitetu wyborczego, zmiana oznacza dla Ciebie nowe obowiązki informacyjne. Dokument nie podaje, ilu nadawców reklam czy wyborców obejmie zmiana w liczbach - ale dotyczy w praktyce każdego, kto styka się z reklamą polityczną albo ją zamawia.

Dokument nie zawiera w dostępnym kontekście Oceny Skutków Regulacji, więc nie można podać kwot kosztów wdrożenia. Jakościowo: wyborcy i internauci zyskują nowe narzędzie - możliwość zgłaszania nieprzejrzystych reklam politycznych do właściwego urzędu, który będzie musiał zająć się sprawą. Nadawcy reklam politycznych - partie, komitety wyborcze, agencje reklamowe - zostaną obciążeni nowym obowiązkiem: muszą ujawniać źródło finansowania i kryteria targetowania każdej reklamy. Urząd odpowiedzialny za rozpatrywanie zgłoszeń zyska nowe zadanie i będzie musiał obsługiwać napływające skargi obywateli.

Głosowanie było mocno podzielone (203 do 241) i przebiegało wzdłuż osi rząd - opozycja. Ugrupowania opozycyjne (PiS, Konfederacja, RozwojPlus, Demokracja) głosowały za odrzuceniem projektu już na starcie, co mogło wynikać z odmiennego spojrzenia na zakres proponowanej regulacji reklamy politycznej. Kluby koalicji rządzącej (KO, Polska2050, PSL-TD, Centrum, Lewica, Razem) opowiedziały się za kontynuowaniem prac nad projektem. Dostępne dane nie zawierają szczegółowych argumentów wypowiedzianych w debacie, więc konkretnych motywów obu stron nie da się jednoznacznie potwierdzić.