Wniosek mniejszości ws. zbrodni wołyńskiej odrzucony

To głosowanie nie decydowało o tym, czy uczcić pamięć ofiar zbrodni wołyńskiej - cała uchwała w tej sprawie została tego samego dnia przyjęta przez Sejm. Chodziło o coś węższego: czy do ostatecznego tekstu wspólnej uchwały (łączącej trzy osobne projekty w sprawie ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach) wejdzie wersja proponowana przez mniejszość komisji, czy pozostanie tekst wypracowany przez większość komisji. Sejm odrzucił wniosek mniejszości - 201 posłów było za jego przyjęciem, 236 przeciw. Oznacza to, że do finalnej, uchwalonej wersji dokumentu nie weszła poprawka forsowana przez tę mniejszość, a obowiązuje brzmienie zaakceptowane wcześniej przez większość komisji.

Treść samego wniosku mniejszości nr 5 (czyli dokładnie, co miał on zmienić w tekście) nie jest dostępna w przeanalizowanych materiałach, więc nie da się jednoznacznie powiedzieć, które zdanie czy fragment odrzucono. Wiadomo natomiast, co ostatecznie zawiera cała uchwała, o którą toczył się spór:

• Sejm uznaje zbrodnie ukraińskich nacjonalistów na Polakach w latach 1939-1947 (w tym na Wołyniu w latach 1943-1945) za ludobójstwo.
• Sejm oddaje hołd ofiarom i wzywa do przyspieszenia poszukiwań oraz godnego pochówku szczątków pomordowanych.
• Dokument zawiera apel do Ukrainy o zmianę nazwy jednostki wojskowej nawiązującej do UPA.
• Uchwała apeluje o działania edukacyjne przy okazji 11 lipca - Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa.

To uchwała symboliczna - nie zmienia żadnej ustawy, nie nakłada obowiązków ani kar.

Wniosek mniejszości zgłosili posłowie niezgadzający się z tekstem komisji - najpewniej z klubu PiS, autora pierwotnego, najostrzejszego projektu uchwały. Dokładnych podpisów nie podano.

Uchwała nie wpływa bezpośrednio na codzienne życie większości obywateli - nie zmienia podatków, praw ani obowiązków. Jej znaczenie jest przede wszystkim symboliczne i dotyczy konkretnych grup. Jeśli masz w rodzinie historię związaną z Wołyniem, Galicją Wschodnią lub innymi terenami dawnych Kresów Wschodnich, dokument oznacza oficjalne, choć niewiążące prawnie, potwierdzenie przez Sejm cierpienia twoich bliskich oraz deklarację wsparcia dla dalszych poszukiwań szczątków ofiar. Jeśli jesteś nauczycielem lub uczniem, apel o działania edukacyjne przy okazji 11 lipca może w praktyce przełożyć się na lekcje historii i szkolne wydarzenia poświęcone tej zbrodni. Odrzucenie akurat tego wniosku mniejszości oznacza, że ostateczny tekst uchwały jest wersją wypracowaną przez większość komisji, a nie tą forsowaną przez mniejszość - dokument nie podaje jednak, ilu dokładnie potomków ofiar czy rodzin ta sprawa obejmuje.

Wynik był wyraźnie spolaryzowany: 201 głosów za, 236 przeciw, 6 wstrzymujących się - wniosek przepadł większością 35 głosów. Za był niemal cały klub PiS (179 za, 7 nieobecnych) oraz cała Konfederacja (13 za) i mniejszy klub Konfederacja Korony Polskiej (3 za). Przeciw głosowały jednolicie wszystkie kluby koalicji rządzącej: KO (152 przeciw), PSL-Trzecia Droga (32 przeciw), Lewica (21 przeciw), Polska2050 (14 przeciw) i Centrum (14 przeciw). Ciekawostka: klub Razem w komplecie (4 posłów) wstrzymał się od głosu, zamiast dołączyć do reszty koalicji głosującej na nie. Wśród posłów niezrzeszonych głosy rozłożyły się po równo: 3 za, 3 przeciw, 2 wstrzymujące.

To uchwała, nie ustawa, więc nie ma do niej Oceny Skutków Regulacji (OSR) ani szacunku kosztów budżetowych - i nie powinno ich być, bo dokument nikogo do niczego finansowo nie zobowiązuje. Odrzucenie wniosku mniejszości oznacza, że w praktyce obowiązuje wersja uchwały wypracowana przez większość komisji, a nie ta forsowana przez wnioskodawców mniejszości. W praktyce oznacza to: dalsze wsparcie polityczne dla poszukiwań szczątków ofiar na Kresach, formalny apel do władz Ukrainy o zmianę nazwy jednostki wojskowej nawiązującej do UPA oraz zachętę do działań edukacyjnych w szkołach przy okazji 11 lipca. Adresatem części postulatów są też Instytut Pamięci Narodowej i Ministerstwo Spraw Zagranicznych, zajmujące się historią i relacjami z Ukrainą - uchwała nie nakłada jednak na nie żadnych wiążących prawnie obowiązków.

To był jeden z kilku głosów nad poprawkami i wnioskami mniejszości podczas drugiego czytania na posiedzeniu Sejmu 17 lipca 2026 r., poprzedzający głosowanie nad całą uchwałą. Projekt trafił do Sejmu 8 czerwca 2026 r., przeszedł pierwsze czytanie w komisjach 2 lipca, a tego samego dnia - 17 lipca - cała uchwała (łącząca trzy pierwotne projekty) została ostatecznie uchwalona.

Spór dotyczył nie tego, czy uczcić ofiary zbrodni wołyńskiej - w tej sprawie zgoda w Sejmie była niemal powszechna, bo cała uchwała ostatecznie przeszła. Podział dotyczył raczej tego, jak ostro i w jakich słowach ma to zrobić Sejm, zwłaszcza w części dotyczącej żądań wobec Ukrainy (np. zmiany nazwy jednostki wojskowej nawiązującej do UPA). PiS i Konfederacja głosowały za utrzymaniem mocniejszego, pierwotnego brzmienia zgłoszonego przez PiS. Kluby koalicji rządzącej (KO, Polska2050, PSL-Trzecia Droga, Lewica, Centrum) głosowały przeciwko tej wersji, co - biorąc pod uwagę trwającą wojnę Rosji z Ukrainą - może wskazywać na chęć utrzymania bardziej wyważonego, mniej konfrontacyjnego tonu wobec władz w Kijowie. Dokument nie zawiera bezpośrednich wypowiedzi posłów uzasadniających te wybory.

Dyscyplina klubowa była niemal pełna - PiS, Konfederacja, KO, Polska2050, PSL-Trzecia Droga, Lewica i Centrum głosowały w komplecie jednym blokiem. Wyjątkiem jest klub Razem, który w całości (4 osoby) wstrzymał się od głosu, zamiast głosować przeciw razem z resztą klubów koalicyjnych - to odróżnia go od pozostałych ugrupowań lewicowych i centrowych. Drugim odstępstwem od jednolitości są posłowie niezrzeszeni, którzy rozłożyli się niemal po równo między wszystkie trzy opcje (3 za, 3 przeciw, 2 wstrzymujące), co jest naturalne dla grupy bez wspólnej dyscypliny głosowania.