Szkolny rzecznik praw uczniów - projekt idzie dalej

Posłowie głosowali nad wnioskiem, by już na starcie odrzucić rządowy projekt zmian w prawie oświatowym, czyli w zasadach działania szkół. Projekt wprowadza dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych jasno spisane prawa - między innymi do ochrony wizerunku i poufności danych - oraz nową instytucję: szkolnego rzecznika praw uczniowskich, do którego uczeń będzie mógł się zwrócić bezpłatnie ze skargą. Wniosek o odrzucenie przepadł (201 głosów za odrzuceniem, 242 przeciw), więc prace nad projektem są kontynuowane.

• Wprowadza dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych spisane wprost prawa, w tym prawo do ochrony wizerunku i poufności danych osobowych.
• Powołuje w każdej szkole szkolnego rzecznika praw uczniowskich, do którego uczeń może zgłosić się bezpłatnie i bez zbędnych formalności.
• Nauczyciel pełniący funkcję opiekuna samorządu uczniowskiego automatycznie, z mocy ustawy, staje się jednocześnie szkolnym rzecznikiem praw uczniowskich - z dodatkowymi obowiązkami wynikającymi z tej roli.
• Daje uczniowi możliwość zwrócenia się do rzecznika wojewódzkiego lub krajowego, gdy sprawa nie zostanie rozwiązana na poziomie szkoły.

Projekt rządowy, wniesiony przez Radę Ministrów. Z dostępnych danych wynika, że ma on wzmocnić ochronę praw uczniów poprzez powołanie instytucji szkolnego rzecznika.

Zmiana dotyczy przede wszystkim uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz nauczycieli pełniących funkcję opiekuna samorządu uczniowskiego. Jeśli masz dziecko w szkole - zyska ono jasno określone prawa oraz kogoś, do kogo może się poskarżyć w razie problemu, bez konieczności angażowania dyrekcji czy urzędu nadzorującego oświatę. Jeśli jesteś nauczycielem prowadzącym samorząd uczniowski - obejmiesz dodatkową funkcję rzecznika praw uczniowskich wraz z nowymi obowiązkami, niezależnie od własnej decyzji w tej sprawie. Dokument nie podaje, ilu uczniów czy nauczycieli w skali kraju zostanie objętych zmianą.

Wynik był podzielony: 201 głosów za odrzuceniem projektu, 242 przeciw, 1 wstrzymujący się. Za odrzuceniem głosowały głównie kluby opozycyjne: PiS (140 za), RozwojPlus (39 za), Konfederacja (14 za), Demokracja (4 za) oraz Konfederacja KP (2 za). Przeciwko odrzuceniu, czyli za kontynuowaniem prac nad projektem, opowiedziały się kluby koalicji rządzącej: KO (154 przeciw), PSL-TD (32 przeciw), Lewica (20 przeciw), Centrum (15 przeciw) i Polska2050 (13 przeciw). Posłowie niezrzeszeni byli podzieleni (2 za, 4 przeciw, 1 wstrzymał się).

Dostępny kontekst nie zawiera Oceny Skutków Regulacji dla tego druku, więc nie można podać kwot kosztów wdrożenia zmian. Odrzucenie wniosku o odrzucenie oznacza, że projekt nie został zatrzymany na starcie i trafił do dalszych prac w komisjach sejmowych. W praktyce uczniowie zyskają nową ścieżkę zgłaszania naruszeń swoich praw, a nauczyciele-opiekunowie samorządów uczniowskich - nowe obowiązki związane z pełnieniem funkcji rzecznika. Jak wynika z dalszego przebiegu procesu legislacyjnego, projekt przeszedł kolejne czytania i został ostatecznie uchwalony 29 maja 2026 r., a po akceptacji Senatu i wecie Prezydenta z 2 lipca 2026 r. ostatecznie wszedł w życie.

Głosowanie odbyło się w pierwszym czytaniu projektu, na posiedzeniu nr 56, 30 kwietnia 2026 r. Wniosek o odrzucenie nie przeszedł - projekt trafił do dalszych prac w komisjach, a następnie przez kolejne czytania.

Głosowanie pokazało wyraźny podział polityczny: kluby opozycyjne (PiS, Konfederacja, RozwojPlus, Demokracja) głosowały za odrzuceniem projektu już w pierwszym czytaniu, co może wskazywać na sprzeciw wobec kształtu nowej instytucji szkolnego rzecznika lub sposobu jej wprowadzenia. Kluby tworzące większość rządzącą (KO, Polska2050, PSL-TD, Lewica, Centrum) głosowały przeciw odrzuceniu, opowiadając się za kontynuowaniem prac nad projektem. Z dostępnych danych nie wynika szczegółowa treść argumentów żadnej ze stron.

Posłowie niezrzeszeni głosowali niejednolicie: 2 za odrzuceniem projektu, 4 przeciw, 1 wstrzymał się od głosu - w przeciwieństwie do pozostałych klubów, które głosowały niemal jednolicie w całości.