Renta rodzinna i ulgi dla par bez ślubu

Posłowie głosowali nad wnioskiem o odrzucenie w całości rządowego projektu ustawy, który wprowadza nowy status prawny dla osób żyjących w związkach bez ślubu - możliwość podpisania formalnej umowy o wspólnym pożyciu. Wniosek o odrzucenie nie zebrał wymaganej większości 229 głosów (za odrzuceniem było 193 posłów, przeciw 228), więc projekt nie został zatrzymany - prace nad nim zakończyły się na tym samym posiedzeniu uchwaleniem ustawy.

• Osoby żyjące razem bez ślubu będą mogły podpisać umowę o wspólnym pożyciu - dziś taka możliwość nie istnieje.
• Po śmierci partnera z podpisaną umową druga osoba zyska prawo do renty rodzinnej - dziś przysługuje ono tylko małżonkom.
• Partnerzy zyskają dostęp do części ulg, z których dziś korzystają wyłącznie małżeństwa.
• Majątek wypracowany wspólnie przez parę zyska ochronę prawną - dziś w razie rozstania lub śmierci partnera druga osoba często zostaje bez żadnych praw do wspólnego dorobku.
• Żołnierze i funkcjonariusze służb mundurowych (np. policji, wojska) zyskają dla swoich partnerów dostęp do świadczeń rodzinnych zarezerwowanych dotąd dla małżonków.

Zmiana dotyczy osób, które żyją razem bez ślubu i nie chcą lub nie mogą się pobrać, a mimo to chcą uregulować swoją sytuację prawną. Jeśli jesteś w takim związku i razem z partnerem podpiszesz umowę o wspólnym pożyciu - zyskujesz prawo do renty rodzinnej po jego śmierci, ochronę wspólnie wypracowanego majątku oraz dostęp do części ulg dostępnych dziś tylko małżonkom. Jeśli jesteś żołnierzem, policjantem lub funkcjonariuszem innej służby mundurowej i żyjesz w takim związku - twój partner zyska dostęp do świadczeń rodzinnych, z których dotąd mogli korzystać wyłącznie małżonkowie. Kontekst nie podaje, ilu Polaków może skorzystać z tego rozwiązania.

Kontekst nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać kosztów wdrożenia w złotówkach. Jakościowo: najwięcej zyskują osoby w nieformalnych związkach, które podpiszą umowę o wspólnym pożyciu - otrzymają prawo do renty rodzinnej po śmierci partnera i ochronę wspólnego majątku. Instytucje wypłacające świadczenia, w tym ZUS oraz służby mundurowe, będą musiały objąć obsługą nowy krąg uprawnionych. Ustawa została ostatecznie uchwalona przez Sejm, trafiła do Senatu, a następnie do podpisu Prezydenta.

Głosowanie pokazało wyraźny podział polityczny. PiS i Konfederacja domagały się odrzucenia całego projektu - kluby te sprzeciwiają się nadawaniu związkom nieformalnym praw zbliżonych do małżeńskich. Kluby koalicji rządzącej (KO, Polska2050, Lewica, większość PSL-TD) broniły projektu, argumentując potrzebą uregulowania sytuacji prawnej par żyjących bez ślubu. Kontekst nie zawiera stanowisk organizacji społecznych ani ekspertów w tej sprawie.

W klubie PSL-TD zdania były podzielone: 25 posłów głosowało przeciw odrzuceniu projektu, ale 2 posłów poparło jego odrzucenie. Podobny rozłam wystąpił w klubie Centrum (13 przeciw, 1 za odrzuceniem) oraz wśród posłów niezrzeszonych (4 przeciw, 3 za). Klub Demokracja odstąpił od linii koalicji rządzącej - 2 jego posłów głosowało za odrzuceniem projektu, a 1 wstrzymał się; nikt z klubu nie głosował przeciw odrzuceniu.