Kolejna poprawka do ustawy o wspólnym pożyciu

Sejm głosował nad jedną z wielu poprawek zgłoszonych na ostatnim etapie prac nad ustawą, która wprowadza do polskiego prawa zupełnie nową instytucję - umowę o wspólnym pożyciu. Dzięki niej pary niebędące małżeństwem, w tym pary jednopłciowe, będą mogły uzyskać status osoby najbliższej i część praw znanych dotąd tylko małżonkom. Głosowana poprawka nr 32 dotyczyła szczegółowego kształtu przepisów wprowadzających tę ustawę - czyli tego, jak i kiedy nowe zasady zaczną obowiązywać oraz jakie inne ustawy trzeba było przy okazji zmienić. Została przyjęta i weszła do ostatecznego tekstu, który tego samego dnia Sejm uchwalił w całości.

Dokładna treść poprawki nr 32 nie jest opisana w dostępnych materiałach - wiadomo jedynie, że dotyczyła przepisów wprowadzających nową ustawę i została uwzględniona w ostatecznym sprawozdaniu komisji. Z materiałów towarzyszących całemu projektowi wynika, że tego typu przepisy wprowadzające dotyczą m.in. zmian w prawie zamówień publicznych (obowiązek wyłączania się z przetargu osób powiązanych umową o wspólnym pożyciu) oraz zasad wpisywania nowego statusu do rejestru stanu cywilnego. Nie da się jednak jednoznacznie stwierdzić, której z tych kwestii dotyczyła akurat ta poprawka.

Poprawka nr 32 została zgłoszona w toku prac Komisji Nadzwyczajnej pracującej nad rządowym projektem ustawy. Dostępne dane nie wskazują, który klub lub poseł był jej autorem.

Poprawka sama w sobie nie zmienia niczego bezpośrednio w życiu obywateli - to techniczny element prac nad przepisami wprowadzającymi. Jej przyjęcie oznacza, że zaakceptowana wersja trafiła do ostatecznego tekstu ustawy, która realnie dotyczy par żyjących razem bez ślubu: jeśli zdecydują się zawrzeć umowę o wspólnym pożyciu, zyskają m.in. prawo do renty rodzinnej po zmarłym partnerze i zwolnienie z podatku od spadku. Dokument nie podaje, ile osób może z tego skorzystać.

Wynik był podzielony wzdłuż linii koalicja-opozycja: 230 głosów za, 198 przeciw, nikt się nie wstrzymał. Za poprawką głosowały niemal jednolicie kluby koalicji rządzącej: KO (154 za), PSL-TD (24 za, 6 przeciw), Lewica (20 za), Centrum (14 za), Polska2050 (11 za) oraz koło Razem (4 za). Przeciw byli niemal wszyscy posłowie PiS (171 przeciw) i Konfederacji (12 przeciw), a także Konfederacja Korony Polskiej (3 przeciw) i Demokracja (3 przeciw). Różnica 32 głosów pokazuje, że sprawa nie miała ponadpartyjnego poparcia - podział pokrywa się z ogólnym sporem o całą ustawę.

Skutkiem przyjęcia poprawki jest to, że zaproponowana w niej wersja przepisu trafiła do ostatecznego tekstu przepisów wprowadzających, które tego samego dnia Sejm uchwalił razem z całą ustawą. Dokument nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji dla tej konkretnej poprawki, więc nie da się oszacować jej samodzielnych kosztów czy korzyści - jej praktyczne znaczenie sprowadza się do tego, że pomogła domknąć całość regulacji o statusie osoby najbliższej i umowie o wspólnym pożyciu.

Głosowanie odbyło się podczas trzeciego, ostatecznego czytania projektu na posiedzeniu Sejmu 29 maja 2026 r., po tym jak projekt wrócił do komisji po drugim czytaniu w celu przygotowania nowego sprawozdania. Tego samego dnia Sejm uchwalił całą ustawę.

Choć głosowanie nad samą poprawką nie dotyczyło meritum sporu, cały projekt budził kontrowersje jeszcze przed głosowaniem. Sąd Najwyższy ocenił koncepcję negatywnie, powołując się na przepis Konstytucji definiujący małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Z kolei Amnesty International uznało projekt za zbyt wąski i niespełniający standardów wyznaczonych wyrokami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując m.in. na brak automatycznego dziedziczenia i roczny okres oczekiwania na wspólne rozliczenie podatkowe. Podział głosów 230:198 pokazuje, że spór miał też wyraźnie polityczny charakter - koalicja rządząca głosowała niemal jednomyślnie za, opozycja niemal jednomyślnie przeciw.

Największe odstępstwo od jednolitego głosowania klubowego wystąpiło w PSL-TD, gdzie 6 posłów zagłosowało przeciw poprawce, mimo że większość klubu (24 osoby) była za. Podzielili się też posłowie niezrzeszeni (3 za, 3 przeciw). Pozostałe kluby głosowały praktycznie jednolicie, zgodnie z podziałem koalicja-opozycja.