Umowa o wspólnym pożyciu coraz bliżej - poprawka gotowa

To głosowanie dotyczyło jednej z wielu poprawek zgłoszonych w trzecim, ostatecznym czytaniu ustawy wprowadzającej do polskiego prawa nową instytucję - umowę o wspólnym pożyciu dla par, które żyją razem, ale nie wzięły ślubu. Dostępne dokumenty nie opisują wprost, czego dokładnie dotyczyła ta pojedyncza poprawka, ale głosowanie odbyło się w ramach pakietu zmian do przepisów, które m.in. dostosowują prawo zamówień publicznych i zasady dziedziczenia do nowej instytucji. Poprawka przeszła stosunkiem głosów 230 do 195, więc trafiła do ostatecznego tekstu ustawy, którą Sejm uchwalił tego samego dnia.

Materiały, którymi dysponujemy, nie precyzują dokładnej treści tej konkretnej poprawki. Wiadomo natomiast, że cały pakiet przepisów, do którego należy, dostosowuje inne ustawy - m.in. o zamówieniach publicznych i o podatku od spadków i darowizn - do nowej instytucji umowy o wspólnym pożyciu.

Poprawkę zgłosiła Komisja Nadzwyczajna do rozpatrzenia projektów ustaw o statusie osoby najbliższej, przygotowując końcowe sprawozdanie przed trzecim czytaniem; nazwiska konkretnego wnioskodawcy dokumenty nie podają.

Bezpośrednio dotknięte są przede wszystkim pary żyjące razem bez ślubu, które zdecydują się podpisać umowę o wspólnym pożyciu - w tym pary jednopłciowe, dla których to jedyna dziś dostępna forma prawnego uregulowania związku, bo ślubu zawrzeć nie mogą. Taka umowa daje m.in. zwolnienie z podatku od spadków i darowizn oraz dostęp do renty rodzinnej po śmierci partnera. Dotyczy to też urzędników i firm biorących udział w przetargach publicznych - po zawarciu takiej umowy trzeba się z przetargu wyłączać tak samo, jak dziś muszą to robić małżonkowie. Dokumenty nie podają, ilu Polaków może z tego skorzystać.

Wynik był wyraźny, choć niejednomyślny: 230 głosów za, 195 przeciw. Za głosowały niemal jednolicie kluby: KO (153 za), PSL-TD (25 za, 5 przeciw), Lewica (20 za), Polska2050 (11 za), Centrum (13 za) i Razem (4 za). Przeciw byli niemal wszyscy posłowie PiS (170 przeciw), Konfederacji (12 przeciw), Konfederacji Korony Polskiej (3 przeciw) i Demokracji (3 przeciw). Wśród posłów niezrzeszonych 4 było za, 2 przeciw. Jedynym klubem z wewnętrznym rozłamem był PSL-TD - pięciu posłów zagłosowało wbrew większości własnego klubu.

Ponieważ to jedna z wielu poprawek głosowanych w bloku podczas trzeciego czytania, jej przyjęcie samo w sobie nie zmienia jeszcze niczego dla obywateli - liczy się ostateczny, uchwalony tekst całej ustawy. Ustawa razem z tą poprawką została uchwalona tego samego dnia, 29 maja 2026 r., trafiła do Senatu 25 czerwca 2026 r., a 26 czerwca 2026 r. przekazano ją Prezydentowi do podpisu.

Głosowanie odbyło się na 58. posiedzeniu Sejmu, w trzecim czytaniu - ostatnim etapie przed uchwaleniem ustawy. Tego samego dnia, 29 maja 2026 r., cała ustawa została ostatecznie uchwalona.

Ta konkretna poprawka nie budziła osobnego sporu w dostępnych materiałach, ale cały projekt, którego jest częścią, jest politycznie sporny. Sąd Najwyższy skrytykował koncepcję, wskazując na napięcie z konstytucyjną definicją małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Z drugiej strony Amnesty International uznała rozwiązania za zbyt skromne, bo nie dają parom jednopłciowym pełnego prawnego uznania ani prawa do zawarcia małżeństwa, którego domaga się część organizacji broniących praw człowieka.

Największym odstępstwem od jednolitego głosowania klubowego był PSL-TD: 25 posłów poparło poprawkę, ale 5 zagłosowało przeciw - to jedyny klub w tym głosowaniu z wyraźnym wewnętrznym podziałem. Pozostałe kluby głosowały niemal jednolicie, a ogólny podział głosów pokrywał się z podziałem koalicja rządząca kontra PiS i Konfederacja.