Sejm przyjął poprawkę do ustawy o wspólnym pożyciu

Posłowie głosowali nad jedną z poprawek zgłoszonych w sprawozdaniu komisji podczas trzeciego czytania ustaw wprowadzających zupełnie nowe rozwiązanie prawne - umowę o wspólnym pożyciu oraz status osoby najbliższej w związku, czyli formalny sposób na uregulowanie sytuacji par żyjących razem bez ślubu. Poprawka nr 47 dotyczyła nie samej głównej ustawy, lecz towarzyszących jej przepisów wprowadzających, które mają wdrożyć tę nową instytucję w życie i dostosować do niej inne, już obowiązujące ustawy. Sejm przyjął poprawkę stosunkiem głosów 229 do 200, a tego samego dnia ustawę uchwalono ostatecznie w trzecim czytaniu.

Baza sejmowa nie podaje szczegółowej treści tej konkretnej poprawki, więc nie sposób precyzyjnie opisać, co dokładnie zmienia w projekcie bazowym. Wiadomo natomiast, że poprawka była częścią przepisów wprowadzających nową umowę o wspólnym pożyciu - a te, jak wynika z opinii Urzędu Zamówień Publicznych do tego samego druku, mają m.in. nakazywać osobom związanym taką umową wyłączanie się z udziału w przetargach publicznych, na takich samych zasadach, na jakich dziś muszą to robić małżonkowie.

Poprawkę zgłoszono w toku prac Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej w związku i umowy o wspólnym pożyciu, pracującej nad rządowym projektem ustawy. Dokument nie precyzuje, który poseł osobiście ją złożył.

Ponieważ dokładna treść poprawki 47 nie jest znana, trudno jednoznacznie wskazać, kogo dotyka różnica wprowadzona właśnie przez nią. Cały pakiet przepisów wprowadzających, którego poprawka jest częścią, dotyczy jednak przede wszystkim par żyjących razem bez ślubu - w tym par osób tej samej płci, dla których to jedyna dziś dostępna forma prawnego uregulowania związku - jeśli zdecydują się podpisać umowę o wspólnym pożyciu. Pośrednio obejmuje też urzędników organizujących przetargi publiczne oraz firmy w nich startujące, jeśli osoba po stronie zamawiającego zawarła taką umowę.

Wynik był stosunkowo bliski: 229 głosów za, 200 przeciw. Za głosowały niemal jednolicie kluby koalicyjne: KO (153 za, 0 przeciw), Polska2050 (11 za), Lewica (20 za), Centrum (14 za) oraz większość PSL-TD (23 za, 7 przeciw) i niezrzeszeni (4 za, 2 przeciw). Przeciw byli niemal wszyscy posłowie PiS (173 przeciw, 0 za), Konfederacji (12 przeciw), Konfederacji KP (3 przeciw) i Demokracji (3 przeciw). Podział głosów pokrywa się z linią koalicja rządowa kontra opozycja.

Ponieważ nie znamy szczegółowej treści poprawki 47, nie można wskazać, jak dokładnie zmienia ona skutki finansowe czy praktyczne całego projektu. Wiadomo natomiast, że jej przyjęcie nie zablokowało dalszych prac - ustawa przeszła przez trzecie czytanie i tego samego dnia, 29 maja 2026 r., została ostatecznie uchwalona, po czym trafiła do Senatu.

Głosowanie odbyło się podczas trzeciego czytania, nad poprawkami zawartymi w sprawozdaniu komisji do rządowego projektu ustawy. Tego samego dnia ustawę uchwalono, a następnie skierowano do Senatu i do podpisu Prezydenta.

Choć samo głosowanie nad poprawką 47 nie jest opisane jako sporne, cały projekt budzi kontrowersje z dwóch przeciwnych stron. Sąd Najwyższy w swojej opinii do druku ocenił koncepcję instytucjonalizacji związków nieformalnych krytycznie, powołując się na konstytucyjną definicję małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Z drugiej strony Amnesty International oceniło projekt jako niewystarczający - ich zdaniem nie realizuje w pełni wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wobec Polski i nie daje parom jednopłciowym pełnej ochrony prawnej, jaką dałaby dopiero równość małżeńska.

Widoczny jest wyłom w klubie PSL-TD: 23 posłów zagłosowało za poprawką, ale aż 7 przeciw - to jedyny większy klub koalicyjny z tak wyraźnym podziałem głosów. Pozostałe kluby koalicji (KO, Polska2050, Lewica, Centrum) głosowały niemal jednomyślnie za, a kluby opozycyjne (PiS, Konfederacja, Konfederacja KP, Demokracja) niemal jednomyślnie przeciw.