Sejm przyjął poprawkę 67 do ustawy o wspólnym pożyciu

Posłowie głosowali nad poprawką nr 67 zgłoszoną do przepisów wprowadzających ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Przepisy wprowadzające to techniczny, ale konieczny element całego pakietu - dostosowują dziesiątki innych ustaw (m.in. o zamówieniach publicznych) do nowej instytucji prawnej. Poprawka przeszła 229 głosami za, więc jej treść weszła do ostatecznej wersji przepisów uchwalonych tego samego dnia w trzecim czytaniu.

Dokumenty przekazane do analizy nie zawierają dokładnej treści poprawki nr 67 - nie wiadomo, którego konkretnie z licznych przepisów dostosowujących (np. dotyczących zamówień publicznych, dziedziczenia czy świadczeń dla służb mundurowych) dotyczyła. Wiadomo natomiast, że została przyjęta i razem z resztą projektu weszła do ostatecznego tekstu ustawy wprowadzającej nową instytucję umowy o wspólnym pożyciu.

Poprawkę zgłoszono w toku prac Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej w związku i umowy o wspólnym pożyciu, przygotowującej rządowy projekt do drugiego i trzeciego czytania.

Skala wpływu samej poprawki 67 nie jest znana z dostępnych materiałów. Szerzej całe przepisy wprowadzające dotkną m.in. urzędników organizujących przetargi publiczne - będą musieli wyłączać się z postępowań, jeśli druga strona umowy o wspólnym pożyciu jest w nie zaangażowana, tak jak dziś robią to małżonkowie. Dotkną też par żyjących bez ślubu, w tym par jednopłciowych, dla których umowa o wspólnym pożyciu ma być pierwszą dostępną formą prawnego uregulowania związku.

Wynik dość podzielony: 229 za, 197 przeciw. Niemal jednolicie za głosowały: KO (153 za), Polska2050 (11 za), Centrum (13 za), Lewica (20 za) i Razem (4 za), a także większość PSL-TD (24 za, 5 przeciw). Przeciw byli niemal w komplecie: PiS (172 przeciw), Konfederacja (12 przeciw), Konfederacja Korony Polskiej (3 przeciw) i Demokracja (3 przeciw). Podział pokrywa się z linią koalicja-opozycja, choć w PSL-TD i wśród posłów niezrzeszonych (4 za, 2 przeciw) nie było pełnej jednomyślności.

Ponieważ treść samej poprawki 67 nie jest dostępna w materiałach, nie da się precyzyjnie opisać, co konkretnie zmieniła w projekcie bazowym. Jej przyjęcie oznacza jednak, że wraz z całością przepisów wprowadzających weszła do ustawy uchwalonej tego samego dnia (29 maja 2026 r.) - a więc obejmuje m.in. zmiany w prawie zamówień publicznych (obowiązek wyłączania się urzędników przy konflikcie interesów), zwolnienie stron umowy o wspólnym pożyciu z podatku od spadków oraz dostęp do świadczeń rodzinnych dla partnerów żołnierzy i funkcjonariuszy służb.

Głosowanie odbyło się w trzecim czytaniu, tego samego dnia, w którym cała ustawa została ostatecznie uchwalona (29 maja 2026 r.), po tym jak projekt po drugim czytaniu skierowano ponownie do komisji w celu przygotowania sprawozdania.

Cały pakiet ustaw budzi spór z dwóch przeciwnych stron. Sąd Najwyższy ocenił koncepcję negatywnie, powołując się na konstytucyjną definicję małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. Z drugiej strony Amnesty International krytykuje projekt jako zbyt wąski - nie daje parom jednopłciowym prawa do zawarcia małżeństwa ani pełnej ochrony wymaganej wyrokami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Głosowanie klub kontra klub odzwierciedla ten spór: kluby koalicyjne głosowały za, PiS i Konfederacja przeciw.

Widoczny rozłam w PSL-Trzecia Droga: 24 posłów głosowało za poprawką, ale 5 przeciw - klub nie głosował jednolicie, co przy tak kontrowersyjnym temacie nie jest zaskoczeniem. Podobnie podzieliło się koło niezrzeszonych (4 za, 2 przeciw). Pozostałe kluby głosowały niemal w komplecie jednym blokiem, zgodnie z podziałem koalicja-opozycja.