Partnerzy bez ślubu zyskają prawo do renty rodzinnej

Posłowie głosowali nad ostatecznym przyjęciem ustawy, która wprowadza do polskiego prawa zupełnie nową instytucję - umowę o wspólnym pożyciu. To dokument, który będą mogły podpisać pary żyjące razem bez ślubu, żeby zyskać prawa zbliżone do małżeńskich: dostęp do renty rodzinnej po śmierci partnera, niektóre ulgi oraz ochronę majątku wypracowanego wspólnie. Samo głosowanie dotyczyło przepisów wprowadzających tę nową instytucję, czyli zmian we wszystkich innych ustawach potrzebnych, żeby umowa o wspólnym pożyciu faktycznie zadziałała w praktyce. Sejm przyjął ustawę 230 głosami za, przy 200 przeciw i 1 wstrzymującym się - projekt przechodzi dalej, do Senatu.

• Renta rodzinna po śmierci partnera: dziś przysługuje tylko małżonkowi, po zmianie - także osobie, z którą zmarły podpisał umowę o wspólnym pożyciu.
• Ulgi zarezerwowane dotąd dla małżonków: po zmianie dostępne również dla par z podpisaną umową o wspólnym pożyciu.
• Majątek wypracowany wspólnie przez parę bez ślubu: dziś nie ma formalnej ochrony prawnej, po zmianie - taka ochrona powstaje dzięki umowie.
• Świadczenia rodzinne dla żołnierzy i funkcjonariuszy służb (np. po stracie partnera): dziś dostępne tylko dla małżonków, po zmianie - także dla partnerów z umową o wspólnym pożyciu.

Projekt złożył rząd (Rada Ministrów) jako projekt rządowy, wpłynął do Sejmu 30 grudnia 2025 r. Z opisu projektu wynika, że celem jest zrównanie sytuacji prawnej par żyjących bez ślubu ze związkami małżeńskimi w zakresie renty rodzinnej, ulg i ochrony majątku.

Zmiana dotyczy przede wszystkim par, które żyją razem, ale nie są małżeństwem i nie planują ślubu. Jeśli jesteś w takim związku i razem z partnerem zdecydujecie się podpisać umowę o wspólnym pożyciu, zyskujesz m.in. prawo do renty rodzinnej, gdyby partner zmarł, oraz ochronę majątku, który razem zbudowaliście - czyli sprawy, które dziś reguluje wyłącznie ślub. Jeśli jesteś żołnierzem lub funkcjonariuszem służb mundurowych i żyjesz w związku bez ślubu, zmiana otwiera twojemu partnerowi dostęp do świadczeń rodzinnych, które dotąd były zastrzeżone dla małżonków. Dokument nie podaje, ile dokładnie osób lub par może z tego skorzystać - nie ma takiego szacunku w dostępnych materiałach.

Wynik był podzielony, ale nie remisowy: 230 głosów za, 200 przeciw, 1 wstrzymujący się. Za głosowały niemal jednolicie kluby koalicji rządzącej: KO (154 za, 0 przeciw), Polska2050 (11 za), Lewica (20 za, 0 przeciw), Centrum (14 za, 0 przeciw) oraz większość PSL-TD (23 za, 5 przeciw). Przeciw byli niemal jednomyślnie posłowie PiS (0 za, 175 przeciw) i Konfederacji (0 za, 12 przeciw) oraz Konfederacji Korony Polskiej (0 za, 3 przeciw). Klub Demokracja był w tej sprawie sceptyczny (0 za, 2 przeciw, 1 wstrzymujący się). Podział pokrywa się z podziałem koalicja-opozycja, co pokazuje, że temat statusu par bez ślubu pozostaje politycznie sporny.

W dostępnych materiałach nie ma Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać konkretnych kwot ani liczby osób, których dotknie zmiana. Jakościowo: pary, które zdecydują się podpisać umowę o wspólnym pożyciu, zyskają dostęp do renty rodzinnej i ochronę wspólnego majątku - czyli praw, które wcześniej miały wyłącznie małżeństwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i inne instytucje wypłacające świadczenia będą musiały obsługiwać nową kategorię wniosków - od osób powołujących się na umowę o wspólnym pożyciu zamiast na akt małżeństwa. Ustawa nie zmienia sytuacji osób, które takiej umowy nie podpiszą - dla nich nic się nie zmienia.

To było głosowanie w trzecim czytaniu, kończące prace nad ustawą w Sejmie - projekt wrócił do komisji po drugim czytaniu, dostał nowe sprawozdanie i 29 maja 2026 r. został ostatecznie uchwalony. Później trafił do Senatu (stanowisko z 25 czerwca 2026 r.), a 26 czerwca 2026 r. został przekazany Prezydentowi do podpisu. Obecny status to „uchwalona”.

Głosowanie było wyraźnie podzielone politycznie (230:200), choć nie jest to podział skrajny. Kluby koalicji rządzącej (KO, Polska2050, Lewica, Centrum oraz większość PSL-TD) poparły ustawę niemal jednomyślnie, natomiast PiS i Konfederacja głosowały przeciw niemal w komplecie. Taki układ głosów sugeruje spór o samą ideę nadawania parom żyjącym bez ślubu praw zbliżonych do małżeńskich - temat od lat dzielący polską scenę polityczną przy okazji debat o związkach partnerskich. W dostępnych materiałach nie ma jednak zarejestrowanych stanowisk organizacji społecznych ani ekspertów na temat tej konkretnej ustawy.

Najciekawszy rozłam wystąpił w PSL-TD: 23 posłów zagłosowało za ustawą, a 5 przeciw - to największa niejednolitość głosów spośród wszystkich klubów. Podzielili się też posłowie niezrzeszeni (4 za, 3 przeciw) oraz klub Demokracja (0 za, 2 przeciw, 1 wstrzymujący się). Pozostałe kluby głosowały praktycznie jednym blokiem - KO, Polska2050, Lewica i Centrum w całości za, a PiS i Konfederacja w całości przeciw.