Spółdzielnie uczniowskie w szkołach - ustawa uchwalona

Sejm głosował nad całością projektu zmiany ustawy Prawo oświatowe, który daje uczniom nowe narzędzie: możliwość zakładania własnych spółdzielni uczniowskich - na przykład szkolnego sklepiku, kiermaszu świątecznego albo wypożyczalni książek. To był ostatni krok w Sejmie: głosowanie zakończyło trzecie czytanie, a wynik był jednoznaczny - projekt przeszedł zdecydowaną większością głosów i trafił dalej do Senatu, a następnie do podpisu Prezydenta.

• Uczeń, który ukończył 13 lat, może razem z co najmniej czterema kolegami założyć spółdzielnię uczniowską - np. sklepik szkolny, kiermasz świąteczny lub wypożyczalnię książek.
• Wpisowe do spółdzielni wynosi maksymalnie 10 złotych i nie jest zwracane.
• Uczeń nie zarabia osobiście na działalności spółdzielni - cała nadwyżka finansowa zostaje w spółdzielni.
• Rodzic niepełnoletniego ucznia musi podpisać pisemną zgodę, zanim dziecko dołączy do spółdzielni - bez niej udział nie jest możliwy.
• Nauczyciele mogą dobrowolnie objąć opiekę nad taką grupą uczniów - to nie jest ich obowiązek.

Projekt zgłosił Senat, a w Sejmie prowadziła go Komisja Edukacji i Nauki. Z uzasadnienia wynika, że celem jest nauka przedsiębiorczości i współpracy przez prowadzenie własnej, niewielkiej działalności pod opieką szkoły.

Jeśli masz dziecko w szkole podstawowej lub średniej, które skończyło 13 lat - może ono razem z co najmniej czwórką kolegów założyć np. szkolny sklepik, kiermasz świąteczny lub wypożyczalnię książek. Jako rodzic musisz podpisać pisemną zgodę, zanim dziecko dołączy do takiej inicjatywy - bez tego podpisu udział jest niemożliwy. Jeśli jesteś nauczycielem, możesz zostać poproszony o dobrowolną opiekę nad grupą uczniów prowadzących spółdzielnię - nikt cię do tego nie zmusi. Dokument nie podaje, ile takich spółdzielni może powstać ani ilu uczniów faktycznie z tego skorzysta - mowa jest tylko o zasadach, nie o skali zjawiska.

Za całością ustawy głosowało 235 posłów, przeciw było tylko 2, a aż 188 wstrzymało się od głosu. Kluby koalicji rządzącej głosowały niemal jednolicie na tak: KO - 153 za, Polska2050 - 11 za, PSL-TD - 29 za i 1 przeciw, Lewica - 20 za, Centrum - 14 za. PiS, największy klub opozycyjny, w zdecydowanej większości wstrzymał się od głosu - 167 posłów, przy tylko 1 głosie na nie. Konfederacja (12 osób) i mniejsza Konfederacja KP (3 osoby) także wstrzymały się w całości.

Dostępny kontekst nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać, ile spółdzielni uczniowskich powstanie ani jakie będą koszty dla szkół - dokument nie szacuje tych liczb. Jakościowo: uczniowie zyskują nowe, legalne narzędzie do prowadzenia drobnej działalności pod nadzorem szkoły, a nauczyciele, którzy zdecydują się objąć taką grupę opieką, poświęcą na to dodatkowy, niepłatny czas - udział jest dobrowolny. Ustawę podpisał Prezydent 2 lipca 2026 r., co oznacza, że zacznie obowiązywać zgodnie z zapisanym w niej terminem wejścia w życie.

To było trzecie czytanie i głosowanie nad całością ustawy - ostatni etap prac w Sejmie. Wcześniej, po drugim czytaniu, projekt wrócił do komisji w celu przygotowania dodatkowego sprawozdania. Później zajął się nim Senat (10 czerwca 2026 r.), a Prezydent podpisał ustawę 2 lipca 2026 r.

Głosowanie nie było jawnie sporne - przeciw był zaledwie 2 posłów. Zwraca jednak uwagę zachowanie klubu PiS: zamiast głosować przeciw, aż 167 jego posłów wstrzymało się od głosu. Dokument nie wyjaśnia wprost motywów tej decyzji, ale taki wzorzec głosowania zwykle oznacza brak twardego sprzeciwu wobec samego pomysłu przy jednoczesnym dystansie do projektu.

Największa niespodzianka to zachowanie PiS - zamiast głosować przeciw, niemal cały klub (167 osób) wstrzymał się od głosu, podobnie jak Konfederacja (12 osób) i Konfederacja KP (3 osoby). Kluby koalicji rządzącej - KO, Polska2050, PSL-TD, Lewica i Centrum - głosowały niemal jednomyślnie na tak, z jednym wyjątkiem w PSL-TD, gdzie 1 poseł zagłosował przeciw.