Senacki projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe.

Senatorowie chcą po raz pierwszy uregulować w ustawie działanie spółdzielni uczniowskich - czyli szkolnych zrzeszeń, w których uczniowie prowadzą np. sklepik, kiermasz czy wypożyczalnię, żeby uczyć się gospodarowania pieniędzmi i wspólnej odpowiedzialności. Dziś takie spółdzielnie działają wyłącznie na podstawie wzorcowego statutu z 1983 roku, bez żadnej podstawy w przepisach oświatowych, co budzi niepewność dyrektorów szkół i hamuje ich powstawanie. Projekt dodaje do ustawy o oświacie nowy zestaw zasad: kto może założyć spółdzielnię, jak nią zarządzać i co dzieje się z jej majątkiem po zakończeniu działania.

• Dziś nie ma żadnych przepisów o spółdzielniach uczniowskich - po zmianie ustawa wprost daje im podstawę prawną do działania w szkołach i placówkach.
• Założyć spółdzielnię może grupa co najmniej 5 uczniów, którzy skończyli 13 lat; jeśli uczeń jest niepełnoletni, potrzebna jest pisemna zgoda rodziców, a na start zgodę musi też wyrazić dyrektor szkoły.
• Członek spółdzielni wpłaca wpisowe w wysokości maksymalnie 10 złotych, które nie podlega zwrotowi; nikt nie dostaje wynagrodzenia za pracę w spółdzielni, a nadwyżka pieniędzy zawsze wraca na działalność spółdzielni, nie do kieszeni uczniów.
• Nad spółdzielnią czuwa nauczyciel-opiekun, a sama spółdzielnia prowadzi uproszczoną księgowość - nie musi prowadzić pełnych ksiąg rachunkowych jak firma.
• Istniejące już spółdzielnie uczniowskie będą miały 12 miesięcy od wejścia przepisów w życie na dostosowanie swoich statutów do nowych zasad.

Jeśli jesteś uczniem szkoły podstawowej lub średniej i skończyłeś 13 lat, możesz razem z co najmniej czterema kolegami założyć spółdzielnię uczniowską - na przykład szkolny sklepik, kiermasz świąteczny albo wypożyczalnię książek. Wpłacisz maksymalnie 10 złotych wpisowego, które nie wróci, i nie zarobisz osobiście na tej działalności, bo cała nadwyżka finansowa zostaje w spółdzielni. Jeśli jesteś rodzicem niepełnoletniego ucznia, będziesz musiał podpisać pisemną zgodę, zanim dziecko dołączy do takiej inicjatywy. Jeśli jesteś nauczycielem, dyrektor szkoły może wyznaczyć cię na opiekuna spółdzielni - dostaniesz nowy obowiązek pilnowania dokumentacji i rozliczeń uczniów. Jeśli jesteś dyrektorem szkoły, to od ciebie będzie zależało, czy i na jakich warunkach spółdzielnia w ogóle powstanie.

Projekt nie zawiera w dostępnej treści szczegółowej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi liczbami - uzasadnienie odsyła jedynie do osobnego dokumentu OSR zamieszczonego na stronie Senatu, bez podania w samym projekcie kwot czy liczby spółdzielni, których to dotyczy. Z treści projektu wynika, że zmiana głównie porządkuje istniejącą praktykę: szkoły zyskują jasne zasady zamiast działania na podstawie nieformalnego wzorca z 1983 roku, dyrektorzy i nauczyciele-opiekunowie dostają konkretne obowiązki nadzoru, a istniejące spółdzielnie muszą w ciągu 12 miesięcy dostosować swoje statuty do nowych przepisów.