Gminy dadzą NGO do 20 tys. zł bez konkursu

Sejm głosował nad ostatecznym uchwaleniem ustawy zmieniającej zasady finansowania organizacji pozarządowych przez gminy i powiaty. Ustawa przeszła - 234 posłów było za, 21 przeciw, a 182 wstrzymało się od głosu. To oznacza, że nowe, korzystniejsze zasady wspierania fundacji, stowarzyszeń i klubów zaczną obowiązywać, gdy ustawę podpisze prezydent i wejdzie ona w życie.

• Limit pojedynczej dotacji, jaką urząd może przyznać organizacji bez pełnego konkursu: dziś 10 tys. zł → po zmianie 20 tys. zł.
• Pojawia się nowy roczny limit łącznego wsparcia z jednego urzędu bez pełnego konkursu: do 40 tys. zł.
• Organizacja może za zgodą urzędu zamienić wymagany wkład własny (pracę wolontariuszy, użyczony sprzęt) na pieniądze, zamiast wnosić go wyłącznie w naturze.
• Powstaje nowe święto - 24 kwietnia jako Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego - oraz nowa odznaka honorowa za zasługi dla organizacji pozarządowych.
• Od końca 2026 roku fundusz wspierający organizacje pożytku publicznego połączy się z funduszem zasilanym też wpływami z gier losowych i zakładów wzajemnych, a nadzór nad nim przejmie nowo utworzony Komitet do spraw Pożytku Publicznego.

Zmianę najbardziej odczują działacze małych, lokalnych organizacji - klubów sportowych, kół gospodyń wiejskich, fundacji pomocowych czy kulturalnych. Jeśli jesteś w zarządzie małego stowarzyszenia, które do tej pory nie startowało w gminnych konkursach dotacyjnych, bo brakowało pieniędzy na obowiązkowy wkład własny - ta bariera znika, bo wkład można teraz zastąpić pracą wolontariuszy lub użyczeniem sprzętu. Jeśli jesteś wolontariuszem, twoje przepracowane godziny mogą realnie pomóc organizacji zdobyć wyższą dotację niż dotychczas (do 20 tys. zł jednorazowo, do 40 tys. zł rocznie z jednego urzędu). Dokument nie podaje, ilu dokładnie działaczy czy organizacji ta zmiana obejmie.

Wynik: 234 za, 21 przeciw, 182 wstrzymało się. Za głosowały niemal jednolicie kluby koalicji rządzącej: KO 151 za, PSL-TD 31 za, Lewica 17 za (1 przeciw), Polska2050 13 za, Centrum 14 za. Klub PiS w zdecydowanej większości wstrzymał się od głosu (175 wstrzymań, 3 przeciw, 0 za) - nie poparł projektu, ale też go nie zablokował. Przeciw głosowała niemal cała Konfederacja (15 głosów), a Konfederacja_KP i Demokracja w większości się wstrzymały.

Dokument nie zawiera dostępnej w kontekście Oceny Skutków Regulacji z konkretnymi kwotami kosztów wdrożenia. Na podstawie treści projektu: małe organizacje pozarządowe zyskują łatwiejszy dostęp do gminnych i powiatowych dotacji, bo wyższe limity kwotowe i możliwość rozliczenia wkładu własnego pracą wolontariuszy zamiast pieniędzy otwierają drogę tym, które wcześniej nie miały na to środków. Gminy i powiaty będą przyznawać wyższe kwoty bez pełnego konkursu, co oznacza mniej formalnych przetargów przy większych sumach. Od końca 2026 roku nadzór nad funduszem wspierającym organizacje pożytku publicznego, zasilanym też wpływami z gier losowych i zakładów wzajemnych, przejmie nowo utworzony Komitet do spraw Pożytku Publicznego.

Głosowanie nie było ostrym sporem politycznym - przeciw było tylko 21 posłów. Uwagę zwraca jednak bardzo duża liczba wstrzymań (182), głównie w klubie PiS (175 z 186 obecnych). Klub ten nie zdecydował się poprzeć rządowego projektu wprost, ale też nie chciał go blokować. Potencjalnie sporny może być pomysł połączenia funduszu wspierającego organizacje pożytku publicznego z funduszem zasilanym wpływami z gier losowych - dokument nie wspomina jednak o formalnym proteście wobec tego rozwiązania.

Najbardziej nietypowe zachowanie pokazał klub PiS: zamiast jednoznacznego poparcia lub sprzeciwu, 175 posłów wstrzymało się od głosu, a jedynie 3 głosowało przeciw i nikt za. Pozostałe duże kluby głosowały niemal w komplecie za projektem: KO (151 za, 0 przeciw), PSL-TD (31 za) i Centrum (14 za) bez żadnego odstępstwa. W Lewicy 1 poseł zagłosował przeciw mimo poparcia klubu (17 za). Wśród posłów niezrzeszonych głosy rozłożyły się różnie: 4 za, 1 przeciw, 1 wstrzymanie.