Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych.

Rząd proponuje uproszczenie zasad, na jakich organizacje pozarządowe - stowarzyszenia, fundacje, koła gospodyń wiejskich - mogą ubiegać się o publiczne pieniądze na realizację lokalnych zadań. Kluczowa zmiana usuwa finansową barierę wejścia: do tej pory, żeby dostać dofinansowanie od gminy lub innego urzędu, organizacja musiała dołożyć własne pieniądze jako wymagany udział. Po zmianie wystarczą godziny pracy wolontariuszy albo własny sprzęt organizacji. Projekt podwaja też limity małych dotacji lokalnych, upraszcza sprawozdawczość dla mniejszych organizacji, ustanawia nowe święto - Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego 24 kwietnia - oraz wprowadza honorową odznakę dla zasłużonych działaczy. Jeden z funduszy wspierających organizacje pożytku publicznego zostanie zlikwidowany, a jego pieniądze przejdą do szerszego funduszu o podobnym celu.

• Koniec obowiązkowego wkładu pieniężnego - organizacje ubiegające się o dofinansowanie zadania publicznego nie muszą już wnosić własnych pieniędzy; wystarczą praca wolontariuszy lub własny sprzęt. Jeśli urząd wyrazi zgodę, organizacja może też dobrowolnie zamienić ten wkład na pieniądze.
• Małe dotacje lokalne rosną dwukrotnie - jednorazowy limit dotacji wzrasta z 10 000 zł do 20 000 zł, a roczny pułap dla jednej organizacji z 20 000 zł do 40 000 zł. Znika też dotychczasowy wymóg realizacji zadania w ciągu 90 dni.
• Mniej papierów dla organizacji pożytku publicznego - próg przychodów uprawniający do złożenia uproszczonego rocznego sprawozdania rośnie ze 100 000 zł do 200 000 zł.
• Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego i honorowa odznaka - 24 kwietnia zostaje ustanowiony dniem obchodów sektora pozarządowego, a zasłużeni działacze i wolontariusze mogą otrzymać odznakę „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego".
• Reorganizacja funduszy publicznych - Fundusz Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego zostanie zlikwidowany do końca 2026 r., a jego środki przejdą do Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, który finansuje szerszy zakres działań na rzecz sektora pozarządowego.

Projekt złożył rząd. Uzasadnienie wskazuje na potrzebę zniesienia barier dla małych organizacji pozarządowych w dostępie do dotacji oraz uproszczenia biurokracji w sektorze pozarządowym.

Zmiany najbardziej odczują działacze i wolontariusze małych, lokalnych organizacji. Jeśli jesteś w zarządzie małego stowarzyszenia sportowego, kulturalnego lub pomocowego, które do tej pory nie startowało w gminnych konkursach dotacyjnych, bo brakowało własnych pieniędzy - ta bariera właśnie znika. Wystarczy, że wolontariusze przepracują określone godziny lub organizacja udostępni własny sprzęt. Uzasadnienie projektu wskazuje, że dla połowy polskich organizacji pozarządowych roczne przychody nie przekraczają 26 600 zł - to właśnie dla tej grupy zmiana jest najbardziej odczuwalna.

Jeśli prowadzisz organizację pożytku publicznego z przychodami między 100 000 a 200 000 zł rocznie - dotychczas musiałeś wypełniać pełne, obszerne sprawozdanie merytoryczne. Po zmianie wystarczy formularz uproszczony. Według danych przytoczonych w uzasadnieniu projektu skorzysta z tego ponad 1 180 dodatkowych organizacji - łącznie uproszczone sprawozdanie obejmie niemal 53% wszystkich organizacji pożytku publicznego.

Jeśli działasz społecznie jako wolontariusz lub aktywny społecznik - możesz zostać uhonorowany nową odznaką „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego". Wniosek o jej przyznanie mogą złożyć co najmniej 10 organizacji pozarządowych lub Rada Działalności Pożytku Publicznego.

W ramach konsultacji publicznych organizacje zgłosiły uwagi dotyczące klasyfikacji działań na rzecz pracy z młodzieżą jako zadania publicznego - projektodawca uwzględnił je, rozszerzając odpowiedni zapis w katalogu zadań publicznych. Do projektu nie dołączono formalnych opinii zewnętrznych instytucji, takich jak Biuro Analiz Sejmowych, Prokuratoria Generalna, Sąd Najwyższy czy Narodowy Bank Polski. Projekt nie przeszedł pełnej oceny skutków regulacji - zastosowano uproszczoną procedurę i nie sporządzono szczegółowego raportu kosztów i korzyści.

Projekt nie zawiera pełnej oceny skutków regulacji - zastosowano tryb uproszczony i nie podano szacunkowych kosztów wdrożenia. Na podstawie uzasadnienia można wskazać następujące skutki praktyczne:

Organizacje pozarządowe niemające własnych środków finansowych zyskają realny dostęp do dotacji z budżetów gmin i innych urzędów - finansowa bariera wejścia zostaje usunięta. Ponad 1 180 organizacji pożytku publicznego zyska możliwość korzystania z uproszczonego sprawozdania rocznego - łącznie dotyczyć to będzie niemal 53% wszystkich organizacji pożytku publicznego, co według uzasadnienia zmniejszy obciążenia biurokratyczne dla ponad 12% z nich. Jednostki samorządu terytorialnego zyskają elastyczność w rozdzielaniu małych dotacji lokalnych, bo pula środków przeznaczona na ten cel rośnie z 20% do 30% rocznego budżetu dotacyjnego. Likwidacja Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego nie zmniejsza dostępnych środków - pieniądze trafią do drugiego funduszu z podobnym, ale szerszym zakresem zadań.

Rządowy projekt ustawy na etapie prac sejmowych. Główna część przepisów wchodzi w życie 1 września 2026 r.; regulacje dotyczące funduszy publicznych i przepływu środków - 1 stycznia 2027 r.