Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych.

Projekt złożył rząd. Uzasadnienie wskazuje na potrzebę zniesienia barier dla małych organizacji pozarządowych w dostępie do dotacji oraz uproszczenia biurokracji w sektorze pozarządowym.

Zmiany najbardziej odczują działacze i wolontariusze małych, lokalnych organizacji. Jeśli jesteś w zarządzie małego stowarzyszenia sportowego, kulturalnego lub pomocowego, które do tej pory nie startowało w gminnych konkursach dotacyjnych, bo brakowało własnych pieniędzy — ta bariera właśnie znika. Wystarczy, że wolontariusze przepracują określone godziny lub organizacja udostępni własny sprzęt. Uzasadnienie projektu wskazuje, że dla połowy polskich organizacji pozarządowych roczne przychody nie przekraczają 26 600 zł — to właśnie dla tej grupy zmiana jest najbardziej odczuwalna.

Jeśli prowadzisz organizację pożytku publicznego z przychodami między 100 000 a 200 000 zł rocznie — dotychczas musiałeś wypełniać pełne, obszerne sprawozdanie merytoryczne. Po zmianie wystarczy formularz uproszczony. Według danych przytoczonych w uzasadnieniu projektu skorzysta z tego ponad 1 180 dodatkowych organizacji — łącznie uproszczone sprawozdanie obejmie niemal 53% wszystkich organizacji pożytku publicznego.

Jeśli działasz społecznie jako wolontariusz lub aktywny społecznik — możesz zostać uhonorowany nową odznaką „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego". Wniosek o jej przyznanie mogą złożyć co najmniej 10 organizacji pozarządowych lub Rada Działalności Pożytku Publicznego.

W ramach konsultacji publicznych organizacje zgłosiły uwagi dotyczące klasyfikacji działań na rzecz pracy z młodzieżą jako zadania publicznego — projektodawca uwzględnił je, rozszerzając odpowiedni zapis w katalogu zadań publicznych. Do projektu nie dołączono formalnych opinii zewnętrznych instytucji, takich jak Biuro Analiz Sejmowych, Prokuratoria Generalna, Sąd Najwyższy czy Narodowy Bank Polski. Projekt nie przeszedł pełnej oceny skutków regulacji — zastosowano uproszczoną procedurę i nie sporządzono szczegółowego raportu kosztów i korzyści.

Projekt nie zawiera pełnej oceny skutków regulacji — zastosowano tryb uproszczony i nie podano szacunkowych kosztów wdrożenia. Na podstawie uzasadnienia można wskazać następujące skutki praktyczne:

Organizacje pozarządowe niemające własnych środków finansowych zyskają realny dostęp do dotacji z budżetów gmin i innych urzędów — finansowa bariera wejścia zostaje usunięta. Ponad 1 180 organizacji pożytku publicznego zyska możliwość korzystania z uproszczonego sprawozdania rocznego — łącznie dotyczyć to będzie niemal 53% wszystkich organizacji pożytku publicznego, co według uzasadnienia zmniejszy obciążenia biurokratyczne dla ponad 12% z nich. Jednostki samorządu terytorialnego zyskają elastyczność w rozdzielaniu małych dotacji lokalnych, bo pula środków przeznaczona na ten cel rośnie z 20% do 30% rocznego budżetu dotacyjnego. Likwidacja Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego nie zmniejsza dostępnych środków — pieniądze trafią do drugiego funduszu z podobnym, ale szerszym zakresem zadań.

Rządowy projekt ustawy na etapie prac sejmowych. Główna część przepisów wchodzi w życie 1 września 2026 r.; regulacje dotyczące funduszy publicznych i przepływu środków — 1 stycznia 2027 r.