Nielegalne studnie: legalizacja bez kar do 2027

Sejm głosował nad wnioskiem, by w całości odrzucić projekt zmiany Prawa wodnego, który ułatwia legalizację studni i innych ujęć wody wybudowanych bez pozwolenia lub zgłoszenia. Wniosek o odrzucenie przepadł zdecydowaną większością głosów, więc prace nad projektem nie zostały przerwane - tego samego dnia Sejm uchwalił tę zmianę w trzecim czytaniu. W praktyce oznacza to, że właściciele nielegalnych studni i ujęć wody - na przykład rolnicy, działkowcy czy właściciele domów poza siecią wodociągową - dostają czas do 30 września 2027 r. na złożenie wniosku o legalizację bez opłaty i bez kary pieniężnej.

• Opłata za legalizację studni bez pozwolenia: dziś trzeba ją zapłacić → po zmianie: zwolnienie z opłaty, jeśli kompletny wniosek o legalizację wpłynie do 30 września 2027 r.
• Kara pieniężna za budowę ujęcia wody bez zgody urzędu: dziś grozi kara → po zmianie: kara nie obowiązuje, gdy właściciel złoży wniosek o legalizację w wyznaczonym terminie.
• Termin na uregulowanie sprawy: dziś nie ma specjalnego okna czasowego na samodzielne zgłoszenie → po zmianie: jasny, ostateczny termin - 30 września 2027 r.

Projekt to inicjatywa poselska; sprawozdanie przygotowała Komisja Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Celem było uproszczenie legalizacji istniejących ujęć wody.

Zmiana dotyczy przede wszystkim właścicieli nieruchomości korzystających z własnej studni lub innego ujęcia wody, które nigdy nie zostało formalnie zgłoszone lub nie miało pozwolenia - to głównie rolnicy, ogrodnicy, działkowcy i właściciele domów poza siecią wodociągową. Jeśli masz taką studnię - do 30 września 2027 r. możesz ją zalegalizować bez żadnej opłaty i bez kary. Jeśli jesteś właścicielem działki rekreacyjnej z własnym ujęciem wody, którego nigdy nie zgłosiłeś - to również twoja szansa na uregulowanie sprawy bez kosztów. Dokument nie podaje, ilu dokładnie właścicieli nieruchomości to dotyczy, ale zmiana obejmuje każdego, kto ma niezalegalizowane ujęcie wody na swojej działce.

Wynik był jednoznaczny: za odrzuceniem projektu głosowało 24 posłów, przeciw - 412, wstrzymał się 1. Największe kluby głosowały niemal jednomyślnie przeciw odrzuceniu: Koalicja Obywatelska 0 za, 151 przeciw; Prawo i Sprawiedliwość 1 za, 175 przeciw, 1 wstrzymujący się; Lewica 0 za, 19 przeciw; PSL-Trzecia Droga 0 za, 31 przeciw; Polska2050 0 za, 13 przeciw. Za odrzuceniem opowiedziała się głównie Konfederacja (15 za) oraz Konfederacja Korony Polskiej (3 za). Tak zdecydowany wynik oznacza, że projekt miał szerokie poparcie ponad podziałami koalicja-opozycja.

Dokument nie zawiera dostępnej w tym kontekście Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać dokładnych kwot. Z treści projektu wynika jednak, że właściciele nielegalnych studni i ujęć wody zyskują możliwość bezpłatnej legalizacji do 30 września 2027 r. - unikną zarówno opłaty legalizacyjnej, jak i kary pieniężnej. Po stronie urzędów oznacza to więcej wniosków o legalizację do obsłużenia w krótkim czasie, a gminy mogą odczuć czasowy spadek wpływów z opłat legalizacyjnych - dokument nie podaje jednak żadnej konkretnej kwoty tego ubytku.

Głosowanie odbyło się w trzecim czytaniu, po ponownym skierowaniu projektu do komisji po drugim czytaniu. Tego samego dnia, 19 czerwca 2026 r., Sejm uchwalił zmianę ustawy.