Zasiłki chorobowe: reforma idzie dalej w Sejmie

Sejm głosował nad wnioskiem o odrzucenie w pierwszym czytaniu poselskiego projektu ustawy o systemie ochrony zdrowia. Projekt zakłada duże zmiany w wypłacaniu zasiłków chorobowych: po dwóch tygodniach zwolnienia lekarskiego wypłatę pieniędzy i decyzje w sprawie chorego miałby przejmować Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) zamiast Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), a osoby pracujące na umowach zlecenie musiałyby obowiązkowo płacić składkę chorobową w zamian za gwarantowane prawo do zasiłku. Wniosek o odrzucenie projektu przepadł (177 głosów za odrzuceniem, 214 przeciw), więc projekt nie został zatrzymany - Sejm będzie kontynuował nad nim prace w pierwszym czytaniu.

Projekt, którego dotyczyło dzisiejsze głosowanie, zakłada m.in.:

• Wypłata zasiłku chorobowego po 14 dniu zwolnienia: dziś zajmuje się tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) → po zmianie przejmuje to Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), łącznie z rozpatrywaniem odwołań od orzeczeń lekarskich.
• Rola pracodawcy przy zwolnieniu chorobowym: obecnie to on wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze dwa tygodnie, a po tym okresie świadczenie przejmuje instytucja publiczna - projekt zmienia tę instytucję z ZUS na NFZ.
• Umowa zlecenie: dziś składka chorobowa jest dobrowolna, więc część zleceniobiorców nie ma prawa do zasiłku w razie choroby → po zmianie składka staje się obowiązkowa, co oznacza niższe wynagrodzenie na rękę, ale gwarantowane prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego.

To wciąż etap projektu - żadna z tych zmian jeszcze nie obowiązuje.

Projekt to inicjatywa poselska (złożona przez grupę posłów, nie przez rząd), dotycząca reformy wypłaty zasiłków chorobowych i ubezpieczenia zleceniobiorców. Z dostępnych danych nie wynika, który klub jest głównym autorem projektu ani jakie było uzasadnienie wnioskodawców poza treścią samego dokumentu.

Jeśli jesteś pracownikiem na zwolnieniu lekarskim dłuższym niż dwa tygodnie: zamiast Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), wypłatą Twojego zasiłku i oceną zdolności do pracy zajmowałby się Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) - również wtedy, gdy chcesz odwołać się od decyzji lekarza orzecznika. Jeśli pracujesz na umowie zlecenie: dostaniesz mniejsze wynagrodzenie na rękę, bo składka chorobowa przestanie być dobrowolna, ale zyskasz pewność wypłaty w razie choroby lub macierzyństwa, nawet jeśli wcześniej nie zgłosiłeś się do tego ubezpieczenia dobrowolnie. Dokument nie podaje, ilu dokładnie pracowników na zwolnieniach czy zleceniobiorców obejmie ta zmiana. Ważne: to wciąż projekt ustawy - żadna z tych zmian nie wejdzie w życie, dopóki cały proces legislacyjny się nie zakończy, a dzisiejsze głosowanie tylko zdecydowało, że prace nad nim będą kontynuowane.

Wynik głosowania: 177 głosów za odrzuceniem projektu, 214 przeciw odrzuceniu, 40 wstrzymujących się - wniosek o odrzucenie przepadł. Za odrzuceniem głosował niemal cały klub PiS (169 za, przy 17 nieobecnych), co oznacza sprzeciw tego klubu wobec dalszego procedowania projektu. Przeciw odrzuceniu, czyli za kontynuacją prac, opowiedziały się Koalicja Obywatelska (152 przeciw), PSL-Trzecia Droga (31 przeciw), Polska 2050 (13 przeciw) i klub Centrum (13 przeciw). Lewica w zdecydowanej większości wstrzymała się od głosu (20 z 21 głosujących posłów), podobnie jak Konfederacja (14 wstrzymań) i Konfederacja Korony Polskiej (3 wstrzymania) - kluby te nie poparły ani odrzucenia, ani kontynuacji. Mała grupa Razem głosowała w komplecie przeciw odrzuceniu (4 głosy), czyli za dalszym procedowaniem projektu.

Ponieważ wniosek o odrzucenie nie przeszedł, projekt ustawy o systemie ochrony zdrowia nie trafia do kosza - Sejm będzie kontynuował przerwane pierwsze czytanie, a w kolejnym kroku projekt może zostać skierowany do komisji sejmowej, gdzie mogą pojawić się poprawki. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnymi kwotami, więc nie można obecnie wskazać, ile będzie kosztować przeniesienie wypłat zasiłków z ZUS do NFZ ani ile realnie straci na wysokości wynagrodzenia przeciętny zleceniobiorca po wprowadzeniu obowiązkowej składki chorobowej. Jakościowo: Zakład Ubezpieczeń Społecznych przestałby zajmować się zasiłkami po 14 dniu zwolnienia, a Narodowy Fundusz Zdrowia przejąłby te zadania i musiałby rozbudować swoją administrację o obsługę orzeczeń i odwołań; zleceniobiorcy zapłacą wyższe składki, ale w zamian zyskają wymuszone prawem prawo do zasiłku w razie choroby czy macierzyństwa. Projekt nie precyzuje w dostępnej analizie przepisów przejściowych dla osób już pobierających świadczenia w dniu wejścia zmian w życie.

Projekt wpłynął do Sejmu 1 kwietnia 2026 r., a pierwsze czytanie na posiedzeniu Sejmu rozpoczęto 19 czerwca 2026 r. i wtedy go nie zakończono. Głosowanie z 3 lipca 2026 r. dotyczyło wniosku o odrzucenie projektu w trakcie kontynuacji tego pierwszego czytania - wniosek odrzucono, więc pierwsze czytanie będzie prowadzone dalej.

Głosowanie pokazało wyraźny podział polityczny: klub PiS niemal w komplecie głosował za odrzuceniem projektu, czyli za jego zatrzymaniem na starcie, podczas gdy Koalicja Obywatelska, Polska 2050, PSL-Trzecia Droga i Centrum opowiedziały się za kontynuacją prac. Z dostępnych danych nie wynika wprost uzasadnienie sprzeciwu PiS ani szczegółowe argumenty stron - nie dołączono do kontekstu stenogramu debaty ani opinii ekspertów. Charakterystyczne jest też, że Lewica i Konfederacja w większości wstrzymały się od głosu zamiast jednoznacznie poprzeć któryś z wariantów, co może sugerować zastrzeżenia wobec konkretnych rozwiązań projektu przy jednoczesnym braku chęci jego całkowitego zablokowania.

Duże kluby głosowały w miarę jednolicie: PiS niemal w komplecie za odrzuceniem, a KO, Polska 2050, PSL-Trzecia Droga i Centrum niemal w komplecie przeciw odrzuceniu. Nietypowo zachowały się mniejsze grupy: w Lewicy na 21 głosujących posłów aż 20 wstrzymało się, a 1 zagłosował przeciw odrzuceniu - czyli żaden poseł tego klubu nie poparł wniosku o odrzucenie, ale klub też nie zajął jednoznacznego stanowiska za kontynuacją. Mały klub Demokracja był podzielony: 1 głos za odrzuceniem, 2 wstrzymania, co przy tak małej liczbie posłów oznacza brak jednolitej linii tego koła.