Nie wybrano nowego Rzecznika Praw Obywatelskich

Sejm miał wybrać nową osobę na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich. Do wyboru było dwoje kandydatów: Adam Borowski, zgłoszony przez Prawo i Sprawiedliwość, oraz adwokatka Sylwia Gregorczyk-Abram, zgłoszona przez Koalicję Obywatelską, Lewicę i posła niezrzeszonego. Z zapisu tego głosowania wynika jednak, że żaden z 460 posłów nie oddał głosu - ani za, ani przeciw, ani wstrzymującego się - więc wybór formalnie się nie odbył, a stanowisko pozostaje bez nowo wybranej osoby.

To głosowanie nie zmienia żadnych przepisów - dotyczyło wyłącznie wyboru konkretnej osoby na stanowisko. Powiązane dokumenty (zgłoszenia kandydatów i opinie komisji) też nie wprowadzają zmian w prawie, tylko opisują sam proces wyboru.

Adama Borowskiego zgłosiła grupa posłów Prawa i Sprawiedliwości - to były działacz opozycji z czasów PRL. Sylwię Gregorczyk-Abram zgłosili posłowie Koalicji Obywatelskiej, Lewicy i poseł niezrzeszony, wskazując jej pracę na rzecz niezależności sądów.

Rzecznik Praw Obywatelskich to instytucja, do której może zwrócić się każdy obywatel, gdy czuje się skrzywdzony przez urząd, więzienie, szkołę, ZUS czy policję - bez opłat i bez adwokata. Jeśli masz taką sprawę - nieudany wybór następcy oznacza, że na razie nie pojawia się nowa osoba na tym stanowisku, więc urząd nadal działa pod dotychczasowym kierownictwem. Dokument nie podaje, ile osób rocznie korzysta ze skarg do Rzecznika, ale dotyczy to każdego, kto ma spór z instytucją publiczną.

Wynik jest nietypowy: w tym głosowaniu nie oddano ani jednego głosu - 0 za, 0 przeciw, 0 wstrzymujących się, przy wymaganej bezwzględnej większości 217 głosów. Z podziału na kluby wynika, że nieobecni byli dosłownie wszyscy posłowie: PiS (186), KO (156), PSL-Trzecia Droga (32), Lewica (21), Konfederacja (16), Polska2050 (15), Centrum (15), niezrzeszeni (8), Razem (4), Demokracja (4) i Konfederacja Korony Polskiej (3) - łącznie 460 osób. Innymi słowy, to głosowanie formalnie się nie odbyło.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR), bo to głosowanie personalne, a nie ustawa. W praktyce brak wyboru oznacza, że stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich pozostaje bez nowo powołanej osoby, a procedura wyboru będzie musiała zostać powtórzona - prawdopodobnie na kolejnym posiedzeniu Sejmu. Dla obywateli zgłaszających sprawy do Rzecznika nic się natychmiast nie zmienia, bo urząd nadal działa pod dotychczasowym kierownictwem.

Obaj kandydaci przeszli przez opinię Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka: komisja pozytywnie oceniła Sylwię Gregorczyk-Abram, a negatywnie - bez podania powodu w dokumencie - Adama Borowskiego. Ostateczna decyzja miała zapaść w głosowaniu na forum Sejmu 17 lipca 2026 r., ale głosowanie zakończyło się bez oddania głosów.

Sama rywalizacja kandydatur miała wyraźnie polityczny charakter: kandydata zgłoszonego przez PiS komisja oceniła negatywnie, a kandydatkę popieraną przez KO i Lewicę - pozytywnie. Dodatkową kontrowersją jest sam przebieg głosowania - dostępne dokumenty nie wyjaśniają, dlaczego żaden z 460 posłów nie oddał głosu, co jest odstępstwem od typowego przebiegu głosowań imiennych.