Do druku nr 1613 - opinia Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15

To oficjalna opinia Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 na temat poselskiego projektu zmiany Kodeksu karnego. Projekt ma wprowadzić karę za tak zwany patostreaming, czyli publikowanie w internecie brutalnych, poniżających lub demoralizujących nagrań, które ogląda też młodzież. Komisja popiera sam cel - walkę z patologicznymi treściami w sieci - ale uważa, że zaproponowany przepis jest napisany zbyt wąsko i w praktyce ochroni mniej osób, niż powinien, dlatego rekomenduje jego gruntowną przeróbkę.

• Projekt karze publikowanie nagrań pokazujących tylko poważne przestępstwa, zagrożone karą co najmniej 5 lat więzienia - komisja uważa ten próg za zbyt wysoki, bo wyklucza część drastycznych treści, w tym niektóre przestępstwa na tle seksualnym.
• Kara za pokazywanie w sieci naruszenia nietykalności cielesnej ma obowiązywać tylko wtedy, gdy da się jednoznacznie udowodnić „poniżenie lub upokorzenie” - komisja ostrzega, że to kryterium zbyt subiektywne i trudne do wykazania przed sądem.
• Projekt przewiduje uniknięcie kary, jeśli sprawca powoła się na „interes prywatny” - komisja uważa to za furtkę łatwą do nadużycia, np. przez nagrywanie patologicznych scen pod pretekstem dokumentowania własnego życia.
• Komisja rekomenduje inne podejście: karać każdą publikację treści patologicznych, brutalnych i poniżających - niezależnie od tego, czy spełniają definicję konkretnego przestępstwa - z wyraźnym wyjątkiem dla materiałów dziennikarskich, edukacyjnych i artystycznych.

Opinię wydała Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 - niezależny organ chroniący dzieci, działający na prośbę Marszałka Sejmu, który poprosił o ocenę poselskiego projektu.

To dotyczy przede wszystkim dzieci i nastolatków - jak podaje sama opinia, prawie jedna trzecia uczniów siódmej i ósmej klasy ogląda patostreaming, czyli brutalne, poniżające transmisje internetowe, co wywołuje u nich lęk, złość i poczucie bezsilności. Jeśli jesteś rodzicem nastolatka, poprawiona zgodnie z uwagami komisji wersja przepisu dałaby państwu realne narzędzie do ścigania twórców takich treści, a nie tylko tych nagrań, które spełniają definicję konkretnego przestępstwa. Jeśli jesteś twórcą internetowym publikującym drastyczne materiały, obecna, wąska wersja przepisu w wielu przypadkach cię nie obejmie - dopiero zmiany proponowane przez komisję realnie zwiększyłyby ryzyko odpowiedzialności karnej. Jeśli jesteś osobą pokazaną w takim nagraniu bez swojej zgody, np. ofiarą przemocy, obecny projekt może cię pominąć, bo próg kary 5 lat nie obejmuje części przestępstw na tle seksualnym.

W dostępnej dokumentacji widoczna jest tylko opinia Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15. Komisja popiera kierunek zmian, ale zgłasza poważne zastrzeżenia do konkretnego brzmienia przepisu i rekomenduje jego istotne przeformułowanie. Do druku nie dołączono innych opinii ani konsultacji publicznych (np. Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego czy stanowiska rządu).

Ten dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia, a nie sama ustawa, więc nie szacuje kosztów wdrożenia. Na podstawie jej treści: jeśli projekt zostanie przyjęty bez zmian, część drastycznych i poniżających nagrań internetowych - zwłaszcza związanych z przestępstwami na tle seksualnym zagrożonymi niższą karą - może pozostać poza zasięgiem nowego przepisu, a osoby pokrzywdzone w takich nagraniach nie uzyskają dodatkowej ochrony prawnej. Jeśli Sejm uwzględni uwagi komisji, karą objęty zostanie szerszy krąg patologicznych treści, ale trzeba będzie precyzyjnie odróżnić je od materiałów dziennikarskich, edukacyjnych i artystycznych, żeby nie ukarać przypadkowo osób relacjonujących prawdziwe zdarzenia.

Komisja przygotowała opinię 20 sierpnia 2025 r. na wniosek Marszałka Sejmu z 30 lipca 2025 r., dotyczący poselskiego projektu zmiany Kodeksu karnego w sprawie patostreamingu. Projekt przeszedł już dalsze etapy prac w Sejmie.

Spór nie dotyczy samego celu ustawy - zwalczanie patostreamingu popiera praktycznie każdy, kto się tym zajmował. Kontrowersja dotyczy tego, jak wąsko lub szeroko powinien być zapisany nowy przepis karny. Autorzy projektu ograniczyli karę do publikowania nagrań poważnych przestępstw, zagrożonych co najmniej 5 latami więzienia, uzasadniając to potrzebą precyzji prawa karnego. Państwowa Komisja uważa to podejście za zbyt wąskie i społecznie szkodliwe, bo pozostawia bez ochrony ofiary czynów spoza tej kategorii oraz otwiera furtkę w postaci wyłączenia kary za „interes prywatny”.