Do druku nr 2110 - opinia UZP

Urząd Zamówień Publicznych ocenia projekt przepisów wprowadzających nową ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Do samej nowej instytucji prawnej UZP nie ma zastrzeżeń, ale krytykuje zmiany, jakie projekt wprowadza w prawie zamówień publicznych i w przepisach o koncesjach na roboty budowlane lub usługi.

• Osoby przygotowujące przetargi po stronie zamawiającego, członkowie Krajowej Izby Odwoławczej, świadkowie w postępowaniach odwoławczych oraz kontrolerzy Urzędu Zamówień Publicznych mieliby obowiązek wyłączać się ze sprawy nie tylko z powodu własnych powiązań, ale też pokrewieństwa krewnych partnera, z którym zawarli umowę o wspólnym pożyciu.
• UZP uważa to rozszerzenie za nieuzasadnione i trudne do sprawdzenia w praktyce.
• Projekt nie określa zasad na okres przejściowy dla przetargów, kontroli i spraw odwoławczych będących już w toku w chwili wejścia zmian w życie.

Opinię przygotowała Prezes Urzędu Zamówień Publicznych Agnieszka Olszewska, w odpowiedzi na prośbę Kancelarii Sejmu o ocenę wpływu rządowego projektu na system zamówień publicznych. Pismo nosi datę 15 stycznia 2026 r.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób zawodowo związanych z zamówieniami publicznymi: urzędników organizujących przetargi, członków Krajowej Izby Odwoławczej, świadków w postępowaniach odwoławczych oraz pracowników Urzędu Zamówień Publicznych prowadzących kontrole. Jeśli pracujesz przy organizacji przetargów i zawrzesz umowę o wspólnym pożyciu, może się okazać, że musisz wyłączyć się ze sprawy także z powodu krewnych swojego partnera - nawet takich, których nigdy nie poznałeś. Pośrednio dotyczy to też firm startujących w przetargach, bo od jasności zasad wyłączania zależy, czy postępowanie przebiegnie bez zarzutów o stronniczość.

Urząd Zamówień Publicznych nie zgłosił uwag do samej ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu. Ma jednak zastrzeżenia do towarzyszących jej zmian w prawie zamówień publicznych i w przepisach o koncesjach: uważa za nieuzasadnione obejmowanie obowiązkiem wyłączania się osób z powodu pokrewieństwa krewnych partnera z umowy o wspólnym pożyciu, wskazuje na trudności dowodowe w ustalaniu takich powiązań oraz na brak zasad na okres przejściowy dla spraw będących już w toku. Innych opinii ani konsultacji do tego dokumentu nie dołączono.

Ten dokument to opinia, a nie sama ustawa - nie zawiera własnej oceny skutków regulacji. Jeśli uwagi UZP zostaną uwzględnione, krąg osób objętych obowiązkiem wyłączania się w zamówieniach publicznych pozostanie węższy i łatwiejszy do zweryfikowania. Jeśli projekt wejdzie w życie bez zmian, urzędnicy, członkowie Krajowej Izby Odwoławczej i kontrolerzy UZP będą musieli ustalać pokrewieństwo osób, których zwykle w ogóle nie znają, a sprawy rozpoczęte przed wejściem zmian mogą trafić w prawną lukę z powodu braku zasad przejściowych.

Opinię przygotowano 15 stycznia 2026 r. na prośbę Kancelarii Sejmu, w toku prac nad rządowym projektem złożonym pod koniec grudnia 2025 r. Obecnie ustawa o statusie osoby najbliższej oraz towarzyszące jej przepisy wprowadzające zostały już uchwalone i skierowane do podpisu Prezydenta.

UZP nie zgadza się z częścią rozwiązań przyjętych przez rząd: uważa, że rozszerzenie obowiązku wyłączania się w zamówieniach publicznych o krewnych partnera z umowy o wspólnym pożyciu nie ma uzasadnienia i wprowadza niepewność co do tego, jak w praktyce udowodnić takie powiązania. Nie kwestionuje przy tym samej idei nowej umowy o wspólnym pożyciu ani głównej ustawy, która ją wprowadza.