Pary bez ślubu zyskają status osób najbliższych

Posłowie głosowali nad wnioskiem, by w całości odrzucić projekt ustawy dający parom, które nie wzięły ślubu - w tym parom jednopłciowym, które dziś w Polsce w ogóle nie mogą sformalizować związku - możliwość podpisania u notariusza umowy potwierdzającej, że są dla siebie osobami najbliższymi. Wniosek o odrzucenie przepadł (197 głosów za odrzuceniem, 230 przeciw) - to znaczy, że projekt NIE został zatrzymany i mógł iść dalej. W praktyce jeszcze tego samego dnia Sejm uchwalił ustawę w trzecim czytaniu, więc to głosowanie było ostatnią próbą zablokowania jej przed finalnym przyjęciem.

• Powstaje nowa umowa cywilna zawierana u notariusza, dzięki której dwie osoby (także tej samej płci) mogą formalnie potwierdzić, że są dla siebie osobą najbliższą - dziś takiej możliwości nie ma, jeśli para nie wzięła ślubu.
• Osoby ze statusem najbliższych zyskują prawo do informacji o stanie zdrowia partnera w szpitalu - dziś personel medyczny może takiej informacji odmówić osobie niebędącej małżonkiem lub rodziną.
• Powstaje zwolnienie z podatku od darowizn i spadków między partnerami związanymi taką umową - dziś darowizna czy spadek dla partnera bez ślubu jest opodatkowany jak dla osoby obcej.
• Umowa daje prawo do korzystania ze wspólnego mieszkania i ułatwia ustanowienie pełnomocnictwa do załatwiania spraw za partnera.
• Umowa nie daje automatycznego prawa do dziedziczenia - bez spisania testamentu majątek po śmierci nadal trafia do rodziny zmarłego, a nie do partnera.

Projekt jest rządowy - wpłynął do Sejmu z Rady Ministrów 30 grudnia 2025 r. Z uzasadnienia wynika, że celem jest danie parom niezamężnym, w tym jednopłciowym, narzędzia prawnego do potwierdzenia bliskiej relacji, którego dziś brakuje.

Zmiana dotyczy przede wszystkim par, które żyją razem, ale nie są małżeństwem - z różnych powodów: bo nie chcą ślubu, bo jeszcze się nie zdecydowały, albo dlatego, że polskie prawo w ogóle nie pozwala im zawrzeć żadnego formalnego związku, bo są tej samej płci. Jeśli jesteś w takim związku, po wejściu ustawy w życie będziesz mógł/mogła pójść z partnerem do notariusza i podpisać umowę, która w szpitalu czy urzędzie potwierdzi, że jesteście dla siebie najbliższą osobą. Jeśli w przyszłości partner przekaże ci darowiznę albo coś po nim odziedziczysz (na podstawie testamentu), nie zapłacisz podatku tak, jakbyś był obcą osobą. Dokument nie podaje, ilu osobom dokładnie ta zmiana ma pomóc - nie ma w nim żadnego szacunku liczbowego skali zjawiska.

Wynik był podzielony wzdłuż osi politycznej: PiS (175 za odrzuceniem, 0 przeciw) i Konfederacja (12 za, 0 przeciw) oraz Konfederacja Korony Polskiej (3 za) chciały zablokować projekt. Przeciwko odrzuceniu, czyli za dalszymi pracami nad ustawą, głosowały KO (0 za odrzuceniem, 154 przeciw), Polska2050 (0:10), Lewica (0:19) i Centrum (0:14). PSL-Trzecia Droga był podzielony wewnętrznie: 3 posłów poparło odrzucenie, 25 było przeciw. Ostatecznie wniosek o odrzucenie przepadł 197:230, przy 1 głosie wstrzymującym się.

Kontekst nie zawiera Oceny Skutków Regulacji, więc nie da się podać żadnych kwot kosztów wdrożenia. Jakościowo: notariusze będą musieli obsługiwać nowy rodzaj umowy, urzędy skarbowe - rozpatrywać zwolnienia z podatku od darowizn i spadków dla partnerów, a szpitale i inne instytucje - honorować nowy dokument potwierdzający status osoby najbliższej. Ponieważ wniosek o odrzucenie przepadł, a według informacji o procesie legislacyjnym ustawa została tego samego dnia uchwalona w trzecim czytaniu, trafiła do Senatu (25 czerwca 2026 r.) i do podpisu prezydenta (26 czerwca 2026 r.) - to głosowanie było ostatnią przeszkodą przed jej ostatecznym przyjęciem.

Głosowanie odbyło się na etapie trzeciego czytania (29 maja 2026 r.), po tym jak projekt wcześniej wracał do komisji po drugim czytaniu. To była ostatnia szansa przeciwników, by zatrzymać projekt przed głosowaniem nad całą ustawą - po jej odrzuceniu Sejm uchwalił ustawę tego samego dnia.

Spór ma podłoże światopoglądowe: PiS i Konfederacja próbowały odrzucić projekt w całości, argumentując zwykle w takich sprawach, że formalizowanie związków osób tej samej płci podważa tradycyjny model małżeństwa i rodziny. Kluby popierające dalsze prace nad ustawą (KO, Polska2050, Lewica, Centrum) traktują ją jako uzupełnienie luki prawnej dla par, które nie mają dziś żadnej możliwości potwierdzenia swojej relacji. Rozłam w PSL-Trzecia Droga (3 za odrzuceniem, 25 przeciw) pokazuje, że temat dzieli też elektorat bardziej centrowy.

Najbardziej widoczne odstępstwo od jednolitej linii wystąpiło w PSL-Trzecia Droga - 3 posłów poparło wniosek o odrzucenie projektu, podczas gdy zdecydowana większość klubu (25 osób) była przeciw. W pozostałych klubach głosowanie było jednolite: PiS i Konfederacja w komplecie za odrzuceniem, KO, Polska2050, Lewica i Centrum w komplecie przeciw.