Do druku nr 2110 - opinia UKNF

Ten dokument to opinia Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) - instytucji nadzorującej banki, giełdę, fundusze emerytalne i firmy inwestycyjne - do dwóch powiązanych rządowych projektów ustaw. Pierwszy wprowadza zupełnie nowy status prawny dla osób żyjących w nieformalnych związkach - tzw. umowę o wspólnym pożyciu, dającą partnerom część praw dotychczas zarezerwowanych dla małżonków. Drugi, projekt przepisów wprowadzających, ma dostosować do tej zmiany dziesiątki innych ustaw. UKNF sprawdziła, czy te zmiany nie zostawiają dziur w prawie rynku finansowego, i w większości przypadków uznała, że jednak zostawiają.

• Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) nie zgłasza żadnych uwag do głównej ustawy o statusie osoby najbliższej w związku (projekt nr 2110) - z punktu widzenia nadzoru finansowego nie budzi ona zastrzeżeń.
• Do projektu przepisów wprowadzających (nr 2111) UKNF zgłasza brak zmiany w ustawie o ofercie publicznej - proponuje dopisać partnerów z umowy o wspólnym pożyciu do przepisów o zgłaszaniu dużych pakietów akcji i o informacjach poufnych, tak by byli traktowani jak małżonkowie.
• UKNF wskazuje nieścisłości w przepisach zmieniających ustawę o funduszach emerytalnych - m.in. niejasne określenie, kto liczy się jako „osoba najbliższa” przy wypłacie środków po śmierci uczestnika funduszu.
• UKNF proponuje poprawki w przepisach o pracowniczych planach kapitałowych (PPK), m.in. uwzględnienie sytuacji unieważnienia umowy o wspólnym pożyciu przy wypłacie oszczędności byłemu partnerowi.
• UKNF proponuje poprawki redakcyjne w przepisach o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym (OIPE) - np. zastąpienie niejasnego „odpisu aktu statusu” bardziej precyzyjnym „zaświadczeniem o statusie”.

Opinię podpisał Jacek Jastrzębski, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, w odpowiedzi na prośbę Kancelarii Sejmu z 5 stycznia 2026 r. o przedstawienie stanowiska UKNF do obu projektów w toku prac sejmowych.

Ta opinia dotyczy przede wszystkim osób, które zechcą sformalizować nieformalny związek przez podpisanie umowy o wspólnym pożyciu, a jednocześnie mają oszczędności lub inwestycje objęte nadzorem finansowym. Jeśli jesteś w takim związku i inwestujesz na giełdzie albo Twój partner posiada duży pakiet akcji spółki notowanej na giełdzie, od uwzględnienia uwag UKNF może zależeć, czy będziecie traktowani tak jak małżonkowie przy obowiązkach informowania rynku o transakcjach. Jeśli oszczędzasz w pracowniczym planie kapitałowym (PPK), funduszu emerytalnym albo produkcie emerytalnym OIPE, poprawki UKNF mają zapewnić, że Twój partner z umowy o wspólnym pożyciu automatycznie odziedziczy te środki na takich samych zasadach jak małżonek - bez tych poprawek mogłyby powstać wątpliwości interpretacyjne.

Ten dokument sam w sobie jest opinią - Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) nie zgłosił uwag do głównej ustawy o statusie osoby najbliższej w związku (projekt nr 2110), uznając, że nie dotyczy ona bezpośrednio nadzoru finansowego. Za to do towarzyszącego jej projektu przepisów wprowadzających (projekt nr 2111) UKNF zgłosił szereg szczegółowych uwag technicznych, wskazując brakujące lub nieprecyzyjne zmiany w prawie rynku kapitałowego, funduszy emerytalnych, pracowniczych planów kapitałowych i produktów emerytalnych OIPE. Do tego dokumentu nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji.

Ten dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia prawna instytucji nadzorczej, a nie projekt z osobnym szacunkiem kosztów. Z jego treści wynika jednak, że jeśli uwagi UKNF nie zostaną uwzględnione, w prawie rynku finansowego pozostaną luki: partnerzy z umowy o wspólnym pożyciu mogą nie być automatycznie traktowani jak małżonkowie przy zgłaszaniu dużych pakietów akcji czy dziedziczeniu oszczędności w PPK lub funduszach emerytalnych. Jeśli natomiast poprawki zostaną wprowadzone, banki, fundusze emerytalne, biura maklerskie i spółki giełdowe będą musiały dostosować swoje procedury i formularze do nowej kategorii osób bliskich.

Opinię przygotowano na prośbę Kancelarii Sejmu z 5 stycznia 2026 r. i przekazano 9 lutego 2026 r., w trakcie prac nad obydwoma projektami. Główna ustawa (projekt nr 2110) przeszła już całą ścieżkę legislacyjną i obecnie czeka na podpis Prezydenta.