Do druku nr 2110 - opinia PS RP

Ten dokument to opinia samorządu studenckiego w sprawie rządowego projektu, który wprowadza do polskiego prawa zupełnie nowy sposób sformalizowania związku dwóch dorosłych osób - inny niż małżeństwo. Nowy związek oraz towarzysząca mu umowa o wspólnym pożyciu mają być dostępne również dla par jednopłciowych oraz osób z niepełnosprawnościami, dla których zawarcie małżeństwa bywa dziś utrudnione. Razem z głównym projektem procedowany jest drugi dokument, który dostosowuje do nowych przepisów setki innych ustaw - między innymi prawo o szkolnictwie wyższym, co bezpośrednio dotyczy studentów.

• Powstaje nowy rodzaj sformalizowanego związku dla dwóch dorosłych osób - na warunkach łagodniejszych niż przy zawieraniu małżeństwa, dostępny też dla par jednopłciowych i osób z niepełnosprawnościami.
• Osoby w takim związku lub strony umowy o wspólnym pożyciu zyskają takie same prawa jak małżonkowie przy ubieganiu się o stypendium socjalne na uczelni.
• Zmienią się zasady przyznawania miejsca w akademiku - osoby w nowym związku będą traktowane tak samo jak małżeństwa.
• Nowe przepisy uwzględnią taki związek przy ustalaniu zależności służbowych na uczelni (na przykład między wykładowcą a studentem) oraz w sprawach dyscyplinarnych.
• Zmienią się zasady pobierania opłat za studia od cudzoziemców pozostających w takim związku z obywatelem Polski.

Projekt ustawy przygotował rząd. Ten dokument to opinia Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, podpisana 26 stycznia 2026 r. przez przewodniczącą Julię Bednarską-Leśniak.

Jeśli jesteś w związku z osobą tej samej płci, po wejściu w życie tych przepisów zyskasz możliwość sformalizowania swojego związku - dziś polskie prawo takiej opcji nie daje. Jeśli jesteś osobą z niepełnosprawnością, dla której zawarcie małżeństwa jest utrudnione, nowy związek ma być dla ciebie łatwiejszą drogą do formalnego uregulowania relacji z partnerem lub partnerką. Jeśli studiujesz i pozostajesz w takim związku albo w umowie o wspólnym pożyciu, będziesz traktowany tak samo jak osoby w małżeństwie przy staraniu się o stypendium socjalne, miejsce w akademiku czy przy sprawach dyscyplinarnych na uczelni. Jeśli jesteś cudzoziemcem studiującym w Polsce, a twój partner lub partnerka jest Polką lub Polakiem, zmienią się też zasady dotyczące opłat za studia.

Do druku dołączono opinię Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, który ocenia projekt jednoznacznie pozytywnie. Samorząd studencki podkreśla, że łagodniejsze warunki zawierania nowego związku - w porównaniu z małżeństwem - pozwolą zarejestrować go również parom jednopłciowym i osobom z niepełnosprawnościami, a przepisy wykonują wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz uwzględniają zalecenia organizacji międzynarodowych. Szczególnie pozytywnie ocenia zmiany w prawie o szkolnictwie wyższym, które zrównają uprawnienia osób w nowym związku z uprawnieniami małżonków przy stypendiach, miejscach w akademiku i opłatach za studia cudzoziemców. Do analizy nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji.

Ten dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) - to opinia organizacji studenckiej, a nie sama ustawa ani jej uzasadnienie z wyliczeniami. Z treści opinii wynika, że najbardziej odczują zmianę uczelnie, które będą musiały jednakowo traktować małżeństwa oraz osoby w nowym związku lub umowie o wspólnym pożyciu przy przyznawaniu stypendiów socjalnych, miejsc w akademikach, prowadzeniu spraw dyscyplinarnych i ustalaniu opłat za studia cudzoziemców. Sam projekt ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu przeszedł już całą drogę przez Sejm i trafił do podpisu prezydenta, więc opisane zmiany mogą wejść w życie w najbliższym czasie.

Opinia wpłynęła do Kancelarii Sejmu 12 lutego 2026 r. w toku prac komisji. Od tego czasu ustawę uchwalono i skierowano do podpisu prezydenta.