Do druku nr 2110 - opinia RGNSW

Ten dokument to opinia Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego (RGNSW) - głównego ciała doradczego dla polskich uczelni i instytucji naukowych - na temat rządowego projektu ustawy, który wprowadza zupełnie nowy rodzaj prawnie uznanego związku: umowę o wspólnym pożyciu. Dzięki niej osoby żyjące razem, ale niebędące małżeństwem, zyskają część praw znanych dotąd tylko małżonkom. RGNSW ocenia projekt pozytywnie, koncentrując się na tym, jak zmiana wpłynie na uczelnie, studentów i pracowników nauki.

• Partner z umowy o wspólnym pożyciu (i jego dziecko) będzie mógł zamieszkać razem ze studentem w akademiku - na tych samych zasadach co dotąd tylko małżonek.
• Zasady ograniczające konflikt interesów w pracy na uczelni i w Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej obejmą też osoby będące stronami takiej umowy, jeśli są wobec siebie przełożonym i podwładnym.
• Osoba będąca stroną umowy o wspólnym pożyciu zyska prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego na uczelni w ściśle określonych przypadkach - tak jak dziś tylko najbliższa rodzina.
• Rada nie proponuje żadnych zmian w treści projektu - opiniuje go pozytywnie w całości.

Opinię przygotowała Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego - ustawowy organ doradczy dla uczelni i nauki, który musi zaopiniować projekty dotyczące tej dziedziny. Dokument podpisał przewodniczący Rady, prof. Marcin Pałys, w odpowiedzi na wniosek Marszałka Sejmu.

Jeśli jesteś studentem mieszkającym w akademiku, a twoim partnerem jest osoba, z którą zamiast ślubu podpiszesz umowę o wspólnym pożyciu - będziecie mogli zamieszkać razem z dzieckiem na tych samych zasadach co małżeństwa. Jeśli pracujesz na uczelni, a twoim przełożonym jest twój partner z takiej umowy - obejmą was te same zasady ograniczające konflikt interesów, jakie dotąd dotyczyły tylko małżonków. Zmiana dotyczy też cudzoziemców będących stroną takiej umowy, przebywających w Polsce w związku ze studiami lub pracą naukową.

Jedyną opinią dołączoną do tego dokumentu jest stanowisko samej Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego - i jest ono pozytywne. Rada nie zgłosiła sprzeciwu wobec żadnego z proponowanych rozwiązań, oceniając zmiany dotyczące uczelni (zakwaterowanie w akademikach, zasady ograniczające konflikt interesów, procedury dyscyplinarne) jako spójne i porządkujące dotychczasową praktykę. Zwróciła jedynie uwagę na praktyczne wyzwania wdrożeniowe - konieczność dobrego przygotowania uczelni i urzędów do tak szerokiej zmiany oraz zapewnienia odpowiedniego czasu na przygotowanie się do niej. Innych opinii ani konsultacji społecznych nie dołączono do tego dokumentu.

To jest opinia, a nie sama ustawa - nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji (OSR). Skutki finansowe i organizacyjne opisuje projekt ustawy, którego dotyczy ta opinia. Rada zwraca jednak uwagę, że przy zmianie aż 238 ustaw kluczowe będzie dobre przygotowanie wdrożenia: uczelnie będą musiały dostosować swoje wewnętrzne procedury, wsparcie socjalne i systemy informatyczne, a osobom objętym nowymi przepisami trzeba dać odpowiedni czas na przygotowanie się do zmian, zanim zaczną one obowiązywać.

Opinię wydano 19 lutego 2026 r. na wniosek Marszałka Sejmu, do rządowego projektu głównej ustawy oraz towarzyszącego projektu przepisów wdrażających zmiany w 238 innych ustawach. Obecnie ustawa jest już uchwalona przez Sejm i czeka na podpis Prezydenta.