Do druku nr 2288 - opinia RMiŚP.

To oficjalna opinia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w sprawie rządowego projektu zmiany dwóch ustaw - Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu karnego skarbowego. Rząd chce oddzielić termin, po którym przedawnia się dług podatkowy, od terminu, w którym urząd może kogoś ścigać karnie za oszustwo podatkowe. Dziś oba terminy są ze sobą powiązane - jeśli dług się przedawnił, kończy się też możliwość ścigania karnego za jego niezapłacenie. Rzecznik MŚP częściowo popiera kierunek zmian, ale ostrzega, że jeden konkretny fragment projektu może uderzyć w małe i średnie firmy.

• Dziś: ściganie karne za oszustwo podatkowe (zaniżenie lub narażenie na zaniżenie podatku) automatycznie kończy się razem z przedawnieniem samego długu podatkowego. Po zmianie: ten automatyczny limit czasowy znika - urząd mógłby wszcząć postępowanie karne nawet po tym, jak dług podatkowy dawno się przedawnił.
• Dziś: urzędy skarbowe mogą wszcząć postępowanie karne skarbowe częściowo po to, by sztucznie wydłużyć czas na ściągnięcie zaległego podatku. Po zmianie: wszczęcie takiego postępowania przestanie przedłużać termin przedawnienia długu - tę zmianę Rzecznik MŚP ocenia pozytywnie.
• Rzecznik MŚP domaga się wycofania zmiany usuwającej limit czasowy ścigania karnego powiązany z przedawnieniem długu.
• Rzecznik MŚP domaga się też wycofania powiązanych zmian technicznych, które są konsekwencją usunięcia tego limitu.
• Rzecznik MŚP zarzuca, że rządowa Ocena Skutków Regulacji (OSR) nie zbadała rzetelnie, jak ta konkretna zmiana wpłynie na małe i średnie firmy.

Opinię podpisała Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców - niezależny urząd broniący praw firm z sektora MŚP. Działa na podstawie ustawy powołującej ten urząd, a opinię skierowała do Marszałka Sejmu i przewodniczącego Komisji Finansów Publicznych, zanim projekt trafi do dalszych prac.

Zmiana dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców - najbardziej mikrofirm oraz małych i średnich firm, które w przeszłości miały spór z urzędem skarbowym o zaległy podatek. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą albo małą firmę i kiedyś zdarzył ci się zaległy podatek - nawet jeśli ten dług już dawno się przedawnił - po wejściu zmiany w życie urząd mógłby wciąż wszcząć wobec ciebie postępowanie karne skarbowe, bez górnej granicy czasowej. Jeśli prowadzisz biuro rachunkowe lub jesteś księgowym, musisz liczyć się z tym, że klienci będą musieli przechowywać dokumentację podatkową znacznie dłużej niż dotychczas, na wypadek postępowania wszczętego wiele lat po transakcji. Dokument nie podaje, ile dokładnie firm może to dotyczyć - Rzecznik MŚP pisze o tym ryzyku jakościowo, nie liczbowo.

W dokumencie znajduje się jedno stanowisko - opinia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Rzecznik nie neguje całego projektu: docenia intencję poprawy relacji między podatnikami a urzędami skarbowymi oraz pochwala odrębną zmianę ograniczającą praktykę sztucznego wydłużania terminu przedawnienia długu przez wszczynanie postępowań karnych. Sprzeciwia się jednak usunięciu przepisu wiążącego koniec ścigania karnego z przedawnieniem długu podatkowego, uznając to za nieproporcjonalne wobec przedsiębiorców. Rzecznik zarzuca też, że rządowa ocena skutków regulacji nie przeanalizowała wystarczająco wpływu tej zmiany na konkurencyjność firm ani nie rozważyła innych sposobów osiągnięcia celu. Do druku nie dołączono innych opinii ani stanowisk instytucji.

Dokument nie zawiera własnej Oceny Skutków Regulacji - to opinia krytykująca ocenę skutków regulacji dołączoną do projektu rządowego, zarzucająca jej, że nie szacuje skali ani kosztów spornej zmiany. Na podstawie treści opinii: jeśli sporny przepis zostanie usunięty, przedsiębiorcy z sektora MŚP mogą ponosić dodatkowe koszty - dłuższe przechowywanie dokumentacji księgowej, większa niepewność prawna i konieczność liczenia się z postępowaniem karnym praktycznie bez ograniczenia w czasie. Zdaniem Rzecznika może to też paradoksalnie obniżyć sprawność organów skarbowych, bo znika presja czasu na szybkie prowadzenie spraw. Osobna zmiana - likwidacja mechanizmu sztucznego przedłużania przedawnienia długu - powinna, zdaniem Rzecznika, ograniczyć nadużycia ze strony urzędów wobec podatników.

Rządowy projekt zmiany Ordynacji podatkowej i Kodeksu karnego skarbowego wpłynął do Sejmu 26 lutego 2026 r. i jest na etapie skierowania do dalszych prac. Opinię Rzecznika MŚP przekazano 20 marca 2026 r. Marszałkowi Sejmu oraz przewodniczącemu Komisji Finansów Publicznych, jeszcze przed rozpoczęciem prac komisyjnych nad projektem.

Spór dotyczy jednego konkretnego fragmentu projektu. Rząd chce oddzielić przedawnienie długu podatkowego od przedawnienia ścigania karnego, argumentując to potrzebą uszczelnienia systemu i większej skuteczności organów skarbowych. Rzecznik MŚP zgadza się z częścią tej logiki, ale ostrzega, że usunięcie przepisu wiążącego oba terminy oznacza w praktyce, że ściganie karne za oszustwo podatkowe nie będzie już miało żadnej górnej granicy czasowej - nawet po przedawnieniu samego długu. To, zdaniem Rzecznika, może naruszyć równowagę między interesem fiskusa a pewnością prawną przedsiębiorców i uderzyć najmocniej w najmniejsze firmy.