Do druku nr 2288 - opinia MFiG

Minister Finansów i Gospodarki odpowiada w tym piśmie na zastrzeżenia zgłoszone przez pracodawców, Sąd Najwyższy i rzecznika małych firm do rządowego projektu zmiany przepisów o podatkach i o karach za przestępstwa skarbowe. Projekt, którego dotyczy to pismo, ma rozdzielić dwie sprawy, które dziś są ze sobą powiązane: termin, po którym przedawnia się dług podatkowy, oraz termin, po którym przestaje grozić kara za przestępstwo skarbowe. Dziś, gdy podatek się przedawni, automatycznie umarza się też sprawę karną - rząd chce to zmienić, żeby sprawcy poważnych oszustw podatkowych nie unikali odpowiedzialności tylko dlatego, że urząd skarbowy nie zdążył wyegzekwować podatku w ustawowym terminie.

• Znika przepis, który dziś automatycznie kończy sprawę karną skarbową, gdy przedawni się dług podatkowy powiązany z tym przestępstwem - ściganie przestępstwa i przedawnienie podatku staną się dwiema niezależnymi sprawami.
• Podatek nadal przedawnia się zwykle po 5 latach, ale ściganie najpoważniejszych przestępstw skarbowych (uszczuplenie podatku powyżej 961 200 zł) będzie mogło trwać do 10 lat od popełnienia czynu - tak jak przewiduje to już dziś Kodeks karny skarbowy.
• W najcięższych przypadkach - działanie w zorganizowanej grupie, „zawodowe” oszustwa podatkowe, powrót do przestępstwa (recydywa) lub uszczuplenie podatku powyżej 2 403 000 zł - sąd będzie mógł nakazać sprawcy zapłatę równowartości przedawnionego podatku, mimo że sam dług podatkowy już wygasł.
• Jeśli podatnik złoży korektę deklaracji tuż przed upływem terminu przedawnienia, a wynika z niej wyższy zwrot lub niższy podatek do zapłaty, termin przedawnienia wydłuży się o 12 miesięcy, dając urzędowi czas na sprawdzenie takiej korekty.
• Na wprowadzenie zmian przewidziano 3 miesiące na przygotowanie się (tzw. czas na przygotowanie się do zmian), a sądy dostaną co najmniej 5 lat, zanim nowe zasady w pełni obejmą toczące się sprawy.

Pismo podpisał Podsekretarz Stanu z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki - to odpowiedź rządu na uwagi zgłoszone przez Pracodawców RP, Sąd Najwyższy i Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do projektu ustawy.

Tego pisma i projektu, którego dotyczy, nie odczuje przeciętny podatnik płacący podatki na czas - dla niego nic się nie zmienia. Zmiana uderzy przede wszystkim w osoby i firmy podejrzane o poważne przestępstwa skarbowe, np. udział w karuzelach VAT, wystawianie fałszywych faktur na duże kwoty czy inne umyślne oszustwa podatkowe - dziś mogły one liczyć na to, że sprawa karna „zniknie” razem z przedawnieniem podatku, po zmianie tak już nie będzie.

Jeśli jesteś przedsiębiorcą i zdarzy ci się złożyć korektę deklaracji podatkowej tuż przed upływem terminu przedawnienia - w praktyce urząd skarbowy będzie miał dodatkowy rok na jej sprawdzenie, więc sprawa nie zamknie się dla ciebie tak szybko jak dotychczas.

Jeśli pracujesz w sądzie lub prokuraturze zajmującej się sprawami karnymi skarbowymi - przybędzie spraw prowadzonych już po przedawnieniu podatku, opartych na dokumentach, zeznaniach świadków i opiniach biegłych, a nie na decyzji urzędu skarbowego.

Do projektu uwagi zgłosili Pracodawcy RP, Sąd Najwyższy oraz Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców - resort finansów przytacza i odpiera ich zastrzeżenia, nie cytując jednak wprost pełnej treści tych opinii. Najwięcej miejsca poświęcono postulatowi Sądu Najwyższego, by nowe zasady obejmowały tylko te przypadki, w których przedawnienie podatku nastąpi już po wejściu ustawy w życie - Ministerstwo Finansów i Gospodarki odrzuciło tę propozycję, argumentując, że groziłaby ona bezkarnością sprawców przestępstw popełnionych tuż przed zmianą prawa. Do samego pisma nie dołączono pełnych treści opinii ani stanowisk innych instytucji, np. Prokuratora Generalnego czy Narodowego Banku Polskiego.

To pismo nie zawiera osobnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - jest odpowiedzią na uwagi, a nie samą oceną skutków projektu. Z przytoczonych w nim danych Ministerstwa Finansów wynika, że w około 90% spraw karnych skarbowych uszczuplenie podatku nie przekracza 961 200 zł, więc termin przedawnienia karalności (5 lat) pokrywa się dziś z terminem przedawnienia podatku - w tych sprawach w praktyce nic się nie zmieni. Zmianę odczują tylko pozostałe, najpoważniejsze sprawy, w których ściganie będzie mogło trwać do 10 lat, czyli dłużej niż sam dług podatkowy. Skarb Państwa może zyskać na tym, że w najcięższych przypadkach z obostrzoną karą sąd będzie mógł nakazać sprawcy zapłatę równowartości przedawnionego podatku, mimo że sam dług formalnie wygasł.

To pismo to odpowiedź Ministerstwa Finansów i Gospodarki z 13 kwietnia 2026 r. na uwagi zgłoszone w toku prac nad projektem ustawy. Podobne rozwiązanie proponowano już w projektach z 2018 i 2022 r., ale wcześniejsze projekty nie łączyły zmian w obu ustawach jednocześnie, przez co były niespójne systemowo.

Sąd Najwyższy postulował węższy zakres przepisu przejściowego niż zaproponowało Ministerstwo Finansów i Gospodarki - chciał, by nowe zasady obejmowały tylko te zobowiązania podatkowe, których przedawnienie nastąpi już po wejściu ustawy w życie. Resort finansów się z tym nie zgodził, argumentując, że taki wariant mógłby doprowadzić do przedawnienia karalności przestępstw popełnionych tuż przed zmianą prawa, zanim organy zdążyłyby wszcząć postępowanie. Pracodawcy RP i Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zgłaszali z kolei obawy o pewność prawa i możliwą niespójność systemową nowych przepisów - ministerstwo odrzuciło te zarzuty, wskazując na 3-miesięczny czas na przygotowanie się do zmian.