Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości.

Rząd proponuje zmianę przepisów regulujących to, jakie dodatkowe usługi mogą świadczyć firmy audytorskie na rzecz dużych spółek objętych szczególnym nadzorem, których sprawozdania finansowe te firmy jednocześnie badają. Dziś obowiązuje zamknięta lista usług dozwolonych - wszystko poza nią jest zakazane. Projekt tę listę znosi i pozwala stosować wprost przepisy unijne, które działają odwrotnie: zakazują tylko konkretnie wymienionych usług, a resztę dopuszczają. To zmiana deregulacyjna - ma zdjąć z firm audytorskich ograniczenia, które Polska wprowadziła ponad to, czego wymaga prawo Unii Europejskiej.

• Znika zamknięta lista usług dozwolonych dla firm audytorskich badających duże spółki (banki, spółki giełdowe i inne podmioty objęte szczególnym nadzorem) - dziś wolno im robić tylko to, co jest wprost wymienione na liście, po zmianie obowiązuje odwrotna zasada: dozwolone jest wszystko poza usługami wyraźnie zakazanymi w przepisach unijnych.
• Nadal zakazane pozostają usługi najbardziej ryzykowne dla niezależności audytu, np. doradztwo podatkowe, prowadzenie księgowości, udział w zarządzaniu badaną spółką czy prowadzenie jej audytu wewnętrznego.
• Firma audytorska będzie mogła np. sprawdzać wyliczenia finansowe przy sprzedaży spółki, weryfikować wskaźniki do umów handlowych czy kontrolować wydatki inwestycyjne badanej przez siebie spółki - dziś nie może tego robić.
• Zostaje limit wynagrodzenia za dodatkowe usługi - maksymalnie 70% średniego wynagrodzenia za badanie sprawozdań z ostatnich trzech lat - a także nadzór komitetu audytu, Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego i Komisji Nadzoru Finansowego.
• W ustawie o rachunkowości znika automatyczna nieważność badania sprawozdania finansowego za naruszenie starej, polskiej listy usług - nieważność z mocy prawa będzie groziła tylko za naruszenie zakazów wynikających wprost z prawa unijnego.

Zmiana dotyczy przede wszystkim dwóch grup: firm audytorskich oraz dużych podmiotów objętych ich badaniem - spółek giełdowych, banków, zakładów ubezpieczeń i innych instytucji o szczególnym znaczeniu publicznym. Uzasadnienie projektu wprost zaznacza, że nie wpłynie on na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich firm - z wyjątkiem samych firm audytorskich.

Jeśli pracujesz w firmie audytorskiej lub ją prowadzisz i badasz sprawozdania dużych spółek - zyskujesz możliwość świadczenia im większej liczby dodatkowych usług, np. analiz przy sprzedaży spółki czy weryfikacji wskaźników finansowych, bez ryzyka złamania zamkniętej listy dozwolonych usług.

Jeśli jesteś klientem banku, akcjonariuszem spółki giełdowej albo inwestorem - zmiana nie dotyczy Cię bezpośrednio, ale pośrednio wpływa na to, kto i na jakich zasadach bada finanse instytucji, z którymi masz do czynienia. Niezależność audytora nadal chronią limit wynagrodzenia za dodatkowe usługi oraz nadzór komitetu audytu i instytucji państwowych.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc nie da się podać liczb dotyczących kosztów czy skali zmiany. Z treści projektu wynika jednak, że firmy audytorskie zyskają możliwość świadczenia większej liczby dodatkowych usług spółkom, które jednocześnie badają - a to może oznaczać dla nich dodatkowe przychody. Badane spółki (banki, firmy giełdowe i inne duże podmioty) będą mogły zlecać część dodatkowych analiz tej samej firmie audytorskiej, która zna już ich finanse, zamiast szukać innego wykonawcy.

Polska Agencja Nadzoru Audytowego oraz Komisja Nadzoru Finansowego będą musiały pilnować niezależności audytorów w szerszym zakresie świadczonych usług niż dotychczas. Badania sprawozdań finansowych rozpoczęte, ale niezakończone przed wejściem ustawy w życie, będą rozliczane już według nowych, łagodniejszych zasad. Ustawa wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu.