Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o kuratorach sądowych.

Rząd proponuje zmianę ustawy o kuratorach sądowych, czyli osobach, które w imieniu sądu nadzorują na przykład sprawców na dozorze, rodziny w kryzysie czy nieletnich objętych opieką sądu. Projekt wprowadza dla kuratorów zawodowych, kuratorów społecznych (czyli działających społecznie, bez etatu) i osób szkolących się na kuratorów zupełnie nowe, bezpieczniejsze legitymacje służbowe - mają być trudniejsze do podrobienia i oficjalnie uznane za dokument urzędowy. Poza tym projekt porządkuje kilka spraw kadrowych: zasady zdawania egzaminu kuratorskiego, wypłatę dodatkowych pieniędzy za nadprogramową pracę oraz to, do jakich zadań można oddelegować kuratora do Ministerstwa Sprawiedliwości. Projekt przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości.

• Powstają nowe legitymacje służbowe dla kuratorów zawodowych, kuratorów społecznych i osób odbywających przygotowanie do zawodu (aplikantów) - dziś ich wzór ustala wewnętrzne pismo ministra, po zmianie określi go odrębny, ogólnie obowiązujący przepis, dzięki czemu legitymacja stanie się dokumentem publicznym - trudniejszym do sfałszowania.
• Znika przymus łączenia zwolnienia z pozostałej części przygotowania zawodowego ze zwolnieniem z egzaminu - minister będzie mógł zwolnić kandydata na kuratora tylko z części szkolenia, a osoba ta i tak przystąpi do egzaminu, co ma przyspieszyć zatrudnianie nowych kuratorów.
• Doprecyzowano, że dodatek pieniężny za dodatkowe obowiązki (np. zastępowanie nieobecnego kolegi, do 40% pensji zasadniczej) wypłaca się po wykonaniu tej pracy, a nie z góry.
• Rozszerza się możliwość oddelegowania kuratora zawodowego do pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości - dziś tylko do nadzoru nad innymi kuratorami, po zmianie także do innych zadań związanych z funkcjonowaniem kurateli.
• Zasady ustalania wysokości pensji i dodatków kuratorów, dziś ustalane przez Radę Ministrów, ma odtąd szybciej ustalać sam Minister Sprawiedliwości.

Projekt złożył rząd - przygotowało go Ministerstwo Sprawiedliwości, które wskazuje, że celem jest sprawniejszy nabór kuratorów i lepsza organizacja ich pracy.

Zmiana dotyczy przede wszystkim samych kuratorów zawodowych, kuratorów społecznych i osób szkolących się na kuratora - to ich obowiązuje nowa legitymacja, nowe zasady dodatku za dodatkową pracę i nowe możliwości oddelegowania. Pośrednio odczują ją też osoby, które mają kontakt z kuratorem sądowym: rodziny objęte nadzorem kuratora rodzinnego, osoby odbywające dozór po wyroku czy rodzice w sprawach o kontakty z dzieckiem. Jeśli kurator przychodzi do Twojego domu, po zmianie łatwiej sprawdzisz, czy legitymacja, którą Ci pokazuje, jest prawdziwa - bo dokument ma być lepiej zabezpieczony i wydawany na jednolitych, urzędowych zasadach, a nie według wewnętrznych ustaleń resortu. Jeśli jesteś kuratorem społecznym, zyskujesz taką samą legitymację jak kurator zawodowy, z tymi samymi danymi i zabezpieczeniami.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani wyników konsultacji społecznych - z uzasadnienia wynika, że w trakcie prac nad projektem żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania nim w ramach jawności działań lobbingowych, a sam projekt trafił dopiero do wewnętrznej oceny skutków regulacji w rządzie.

Dokument nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji z konkretnymi kwotami - uzasadnienie wskazuje jedynie, że projekt skierowano do wewnętrznej oceny skutków w rządzie, bez podania szacowanych kosztów wdrożenia. Z treści projektu wynika, że koszt wprowadzenia nowych legitymacji (ich wzór, materiał, zabezpieczenia) poniesie Ministerstwo Sprawiedliwości - dokładna kwota nie jest znana, bo szczegóły ustali dopiero późniejszy przepis wykonawczy. Dla kuratorów i aplikantów zmiana oznacza nowy obowiązek dbania o stan legitymacji i jej zwrotu w określonych sytuacjach, na przykład przy zawieszeniu w obowiązkach. Stare legitymacje nie stracą ważności od razu - te wydane do końca 2026 roku i przedłużone na 2027 rok, a także wydane w pierwszym kwartale 2027 roku, będą ważne do końca grudnia 2027 roku, więc wymiana nastąpi stopniowo.

To rządowy projekt zmiany obowiązującej od 2001 roku ustawy o kuratorach sądowych, skierowany do Sejmu i czekający na pierwsze czytanie.