Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw.

Rząd proponuje zmianę ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która działa od grudnia 2024 roku. Po roku jej stosowania okazało się, że część przepisów wymaga doprecyzowania - wojewodowie, samorządy i organizacje zajmujące się ochroną ludności zgłaszały wątpliwości w praktyce. Projekt wprowadza nową, prostszą kategorię miejsc bezpiecznych zwanych punktami schronienia, jaśniejsze terminy dla inwestorów budujących nowe budynki oraz zmiany w finansowaniu i prowadzeniu ewidencji obrony cywilnej. To nie jest nowe prawo od podstaw, tylko poprawki do już działającej ustawy.

• Powstaje nowa kategoria miejsc ukrycia - punkty schronienia. Dziś istnieją tylko formalne budowle ochronne oraz miejsca doraźnego schronienia w nowych budynkach. Po zmianie straż pożarna będzie mogła wskazywać dodatkowo prostsze punkty - byle zapewniały podstawową ochronę przed złą pogodą albo odłamkami.
• Właściciel budynku z punktem schronienia będzie musiał go otworzyć w razie alarmu (np. o zagrożeniu z powietrza) i wpuścić ludzi chroniących się przed niebezpieczeństwem - ale tylko na czas trwania zagrożenia, bez obowiązku całodobowego utrzymywania gotowości.
• Jaśniejsze terminy dla inwestorów budujących nowe budynki z podziemnymi garażami lub piwnicami. Urząd gminy będzie miał 14 dni na ustalenie, kto decyduje o wymogach, a właściwy urząd 45 dni na określenie wymaganej pojemności miejsca schronienia. Jeśli urząd się spóźni o więcej niż 3 miesiące, inwestor będzie mógł sam zaprojektować miejsce na minimum 30 osób.
• Część zakupów związanych z ochroną ludności ominie standardowe zasady zamówień publicznych. Dotyczy to np. łączności, infrastruktury medycznej czy budowy schronów finansowanych z budżetu obronnego - rząd tłumaczy to względami bezpieczeństwa państwa.
• Zmienia się sposób planowania pieniędzy na ochronę ludności. Program finansowania ma trwać 5 lat zamiast 4, a urzędy zyskują możliwość planowania wieloletnich inwestycji budowlanych (np. budowy schronów) bez obawy o brak środków w kolejnym roku budżetowym.

Projekt zgłosił rząd, a przygotowało go ministerstwo odpowiedzialne za sprawy wewnętrzne - po roku stosowania ustawy zebrano uwagi wojewodów, samorządów i organizacji zajmujących się ochroną ludności.

Zmiana dotyka kilku grup ludzi w różny sposób. Jeśli budujesz blok mieszkalny, biurowiec albo inny budynek użyteczności publicznej z podziemnym garażem lub piwnicą, dostajesz jaśniejsze zasady: ile miejsca na ukrycie ludzi musisz zaplanować (licząc np. powierzchnię mieszkań podzieloną przez 20 metrów kwadratowych na osobę) oraz konkretne terminy, w jakich urząd musi się wypowiedzieć - a jeśli się spóźni, możesz budować według własnego, minimalnego standardu. Jeśli jesteś właścicielem lub zarządcą budynku, w którym straż pożarna wyznaczy punkt schronienia, będziesz musiał wpuścić do niego ludzi w razie ogłoszenia alarmu - ale tylko na czas trwania zagrożenia. Jeśli jesteś emerytowanym policjantem, strażakiem, funkcjonariuszem Straży Granicznej lub podobnej służby, możesz zostać wpisany do krajowej rezerwy obrony cywilnej - chyba że podlegasz obowiązkowi służby wojskowej albo masz orzeczoną niezdolność do pracy. Przeciętnego mieszkańca zmiana dotyczy głównie pośrednio - przez więcej oznaczonych miejsc bezpiecznych w okolicy i możliwość otrzymania powiadomienia o punkcie schronienia np. przez aplikację mObywatel.

Do przekazanej treści druku nie dołączono opinii ani stanowisk innych instytucji - w uzasadnieniu wspomniano jedynie, że wyniki konsultacji publicznych i opiniowania projektu opisano w osobnym raporcie, którego treść nie jest częścią tego dokumentu.

Projekt nie ma dołączonej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - w uzasadnieniu wprost napisano, że nie była ona wymagana, więc nie ma oficjalnych szacunków kosztów ani liczby osób, których zmiana dotyczy. Z treści przepisów wynika jednak, na czym polegną skutki praktyczne. Gminy i straż pożarna dostają nowe zadania - muszą identyfikować punkty schronienia i wprowadzać je do centralnej ewidencji. Inwestorzy budujący nowe budynki zyskują jasność co do wymogów i mogą uniknąć przewlekłych postępowań dzięki twardym terminom (14 dni, 45 dni, maksymalnie 3 miesiące). Budżet państwa poniesie koszty utrzymania i rozbudowy systemu bezpiecznej łączności państwowej - konkretna kwota nie jest podana, wiadomo tylko, że zapłaci za to minister spraw wewnętrznych z własnej części budżetu. Zamówienia związane z bezpieczeństwem powyżej progów 86,2 mln zł (roboty budowlane) i 43,1 mln zł (dostawy lub usługi) będą podlegać dodatkowej weryfikacji wykonawców, ale jednocześnie ominą część standardowych, bardziej przejrzystych zasad zamówień publicznych.

To rządowy projekt zmiany ustawy, zgłoszony do Sejmu jako uzupełnienie przepisów obowiązujących od grudnia 2024 roku. Z powiązanych danych wynika, że projekt został już uchwalony jako ustawa z 17 kwietnia 2026 roku, opublikowana w Dzienniku Ustaw pod pozycją 646.