Do druku nr 2396 - opinia PVA

To projekt zmiany ustawy o podatku akcyzowym, złożony przez posłów klubu Polska 2050 pod koniec lutego 2026 r. Najważniejsza propozycja: podniesienie akcyzy na alkohol o 15 proc. w 2026 r. i o 10 proc. w 2027 r. - czyli znacznie mocniej, niż zakładał dotychczasowy, uzgodniony wcześniej z branżą plan podwyżek na te lata, przewidujący wzrost po 5 proc. rocznie. Analizowany dokument to pismo Stowarzyszenia Polska Wódka, złożone w ramach opinii publicznych do tego projektu - branża ostro krytykuje tak duży skok stawek i domaga się powrotu do wcześniej ustalonego, łagodniejszego harmonogramu podwyżek.

• Akcyza na mocny alkohol (wódka i inne wyroby spirytusowe) ma wzrosnąć o 15 proc. w 2026 r. i o 10 proc. w 2027 r. - zamiast wcześniej zaplanowanych podwyżek po 5 proc. w każdym z tych lat.
• Licząc od 2022 r., akcyza na mocny alkohol wzrosłaby łącznie o ok. 60 proc., zamiast wcześniej planowanych 25 proc.
• Projekt odchodzi od tzw. mapy drogowej podwyżek akcyzy uchwalonej w 2021 r. na sześć lat, która miała dać branży i konsumentom pewność co do przyszłych cen alkoholu.

Projekt złożyli posłowie Klubu Parlamentarnego Polska 2050, wnosząc go do Sejmu 26 lutego 2026 r. Analizowany dokument to sprzeciw wobec tego projektu - pismo Stowarzyszenia Polska Wódka, reprezentującego producentów wyrobów spirytusowych.

Jeśli kupujesz w sklepie wódkę, whisky albo inny mocny alkohol, podwyżka akcyzy z czasem przełoży się na wyższą cenę na półce - akcyza to dziś, według branży, 50-60 proc. ceny butelki wódki. Jeśli prowadzisz sklep, hurtownię albo restaurację sprzedającą alkohol, możesz odczuć spadek sprzedaży legalnego towaru, bo część klientów przerzuci się na tańsze zamienniki, zakupy za granicą albo alkohol z nielegalnych źródeł. Jeśli pracujesz w branży spirytusowej - od gorzelni, przez transport, po handel - projekt dotyczy bezpośrednio twojego miejsca pracy, bo branża ostrzega przed pogorszeniem wyników finansowych firm w tym sektorze.

Do dokumentu dołączono jedynie stanowisko Stowarzyszenia Polska Wódka, reprezentującego producentów alkoholi mocnych - stowarzyszenie ostro sprzeciwia się podwyżce, wskazując na ryzyko wzrostu szarej strefy, spadku wpływów budżetowych i pogorszenia kondycji branży. Powołuje się przy tym na szacunki Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych oraz raport Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ale to głos jednej, zainteresowanej strony sporu - do przekazanego materiału nie dołączono stanowiska rządu, Ministerstwa Finansów ani innych niezależnych instytucji.

Do przekazanego materiału nie dołączono oficjalnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) rządu - dostępne są tylko szacunki przedstawione przez samą branżę. Według Stowarzyszenia Polska Wódka, tak duża podwyżka akcyzy może pogłębić notowany od lat spadek sprzedaży legalnego alkoholu i zwiększyć zakupy w szarej strefie - stowarzyszenie powołuje się na szacunek 18 mln litrów czystego alkoholu kupionego w szarej strefie w 2023 r., co miałoby oznaczać stratę ok. 1,3 mld zł wpływów budżetowych rocznie, a dodatkowo obniżyć wpływy z podatku dochodowego i VAT płaconego przez legalne firmy. Branża deklaruje, że dziś zatrudnia ok. 4500 osób bezpośrednio i 82 000 pośrednio, płaci rocznie 16,8 mld zł podatków (w tym 10,3 mld zł akcyzy) i odpowiada za 25,7 mld zł polskiego produktu krajowego brutto (PKB) - te liczby pochodzą jednak od samej branży, nie z niezależnej analizy rządowej, więc warto traktować je jako argument jednej strony, a nie potwierdzony fakt.

Projekt wpłynął do Sejmu 26 lutego 2026 r. i jest obecnie na etapie głosowania. Stanowisko Stowarzyszenia Polska Wódka trafiło do Kancelarii Sejmu 26 marca 2026 r. jako opinia zgłoszona w toku konsultacji społecznych do tego projektu.

Spór dotyczy tempa podwyżek akcyzy na alkohol. Autorzy projektu chcą podnieść stawki mocniej niż przewidywał dotychczasowy plan uzgodniony na lata 2026-2027, powołując się m.in. na rosnącą dostępność ekonomiczną alkoholu (czyli to, ile butelek można kupić za przeciętną pensję). Stowarzyszenie Polska Wódka uważa te wyliczenia za czysto teoretyczne, bo nie uwzględniają wzrostu cen innych towarów i realnego spadku dochodów najuboższych gospodarstw domowych, a samą podwyżkę uznaje za zagrożenie dla legalnego rynku alkoholu i wpływów budżetu państwa poprzez wzrost szarej strefy.