Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw.

Grupa posłów proponuje podniesienie akcyzy na napoje alkoholowe - wódkę, piwo, wino i podobne trunki - w dwóch krokach: o 15 procent w 2026 roku i kolejne 10 procent w 2027 roku. To aktualizacja planu podwyżek akcyzy przyjętego jeszcze w 2022 roku, który - zdaniem autorów projektu - nie nadążał za inflacją i wzrostem wynagrodzeń, przez co alkohol stał się w Polsce relatywnie tańszy niż wcześniej zakładano. Nowość polega na tym, że jeśli wpływy z akcyzy na alkohol przekroczą określone w projekcie kwoty, nadwyżka nie trafi jak dotychczas w całości do budżetu państwa, lecz na konto Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), z przeznaczeniem na leczenie uzależnień i profilaktykę.

• Rośnie akcyza na alkohol etylowy (np. wódkę): z obecnych 8391 zł za hektolitr czystego spirytusu do 9190 zł od 2026 r. i do 10109 zł od 2027 r.
• Rośnie akcyza na piwo: z 11,47 zł do 12,56 zł w 2026 r., a od 2027 r. do 13,82 zł - za hektolitr na każdy stopień Plato gotowego wyrobu.
• Rośnie akcyza na wino i napoje fermentowane: z 233 zł do 255,30 zł w 2026 r., a od 2027 r. do 280,83 zł za hektolitr.
• Powstaje nowy mechanizm: gdy roczne wpływy z akcyzy na alkohol przekroczą ustalone progi (10 400 mln zł dla alkoholu etylowego, 3 700 mln zł dla piwa, 600 mln zł dla wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich), nadwyżka ponad te kwoty trafi do Narodowego Funduszu Zdrowia zamiast do budżetu państwa.
• Pierwsze przekazanie takiej nadwyżki do NFZ nastąpi dopiero w 2028 r., licząc od wpływów z akcyzy zebranych w 2027 r.

Projekt zgłosiła grupa posłów - to projekt poselski, a nie rządowy. Autorzy uzasadniają go potrzebą aktualizacji planu podwyżek akcyzy z 2022 r. oraz koniecznością finansowania rosnących kosztów leczenia skutków nadużywania alkoholu, które obciążają Narodowy Fundusz Zdrowia.

Zmianę odczuje każdy, kto kupuje alkohol - od piwa po mocniejsze trunki. Według własnych wyliczeń resortu finansów, przywołanych w uzasadnieniu projektu, butelka wódki 0,5 litra ma podrożeć z 32 zł do niemal 35 zł w 2026 r. i do ponad 37 zł w 2027 r., a piwo 0,5 litra - z 3,50 zł do około 3,63 zł, a potem do 3,72 zł. Jeśli prowadzisz sklep, bar albo restaurację i sprzedajesz alkohol, musisz liczyć się z wyższymi cenami zakupu od producentów i hurtowni - sam projekt wprost przyznaje, że obciążenie wzrośnie także dla mikro-, małych i średnich firm. Jeśli korzystasz z pomocy w leczeniu uzależnienia od alkoholu albo z programów profilaktycznych, projekt zakłada, że Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) dostanie na ten cel dodatkowe pieniądze - ale dopiero od 2028 roku i tylko wtedy, gdy wpływy z akcyzy faktycznie przekroczą ustalone progi.

Do druku nie dołączono formalnych opinii instytucji państwowych (np. Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego czy Narodowego Banku Polskiego) ani wyników konsultacji publicznych. Uzasadnienie powołuje się natomiast na dane i analizy zewnętrzne - Głównego Urzędu Statystycznego, Eurostatu, Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom oraz badaczy ze Szkoły Głównej Handlowej - jako argumenty przemawiające za podwyżką akcyzy, a nie jako niezależne recenzje samego projektu.

Dokument nie zawiera odrębnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z pełnym wyliczeniem kosztów budżetowych, ale uzasadnienie podaje własne prognozy resortu finansów. Podwyżka akcyzy ma podnieść ceny alkoholu - przykładowo cena butelki wódki 0,5 litra ma wzrosnąć o około 9 procent w 2026 r. i o kolejne 6,5 procent w 2027 r. Budżet państwa ma zachować dotychczasowy poziom wpływów z akcyzy do wysokości ustalonych progów (10 400 mln zł dla alkoholu etylowego, 3 700 mln zł dla piwa, 600 mln zł dla wina i podobnych trunków), a każda nadwyżka ponad te kwoty popłynie do Narodowego Funduszu Zdrowia - po raz pierwszy w 2028 r. Firmy produkujące i sprzedające alkohol, w tym małe i średnie przedsiębiorstwa, poniosą wyższe koszty związane z podatkiem.

To poselski projekt ustawy - zgłoszony przez grupę posłów, a nie przez rząd. Aktualizuje on tzw. akcyzową mapę drogową z 2022 r., czyli wcześniej ustalony plan podwyżek akcyzy na alkohol, który - zdaniem wnioskodawców - wymaga korekty z powodu wysokiej inflacji ostatnich lat.