Do druku nr 2396 - opinia PPS

Projekt zakłada kolejną podwyżkę podatku akcyzowego na napoje alkoholowe - ponad już wcześniej ustalony, coroczny wzrost tego podatku obowiązujący do 2027 roku. Projekt złożył do Sejmu Klub Parlamentarny Polska 2050 pod koniec lutego 2026 roku, tłumacząc to rosnącą siłą nabywczą Polaków oraz inflacją. Branża spirytusowa, reprezentowana przez Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, ostro sprzeciwia się tej zmianie, uznając ją za nieuzasadnioną i szkodliwą zarówno dla firm z tej branży, jak i - wbrew założeniom autorów - dla zdrowia publicznego.

• Dziś stawka akcyzy na czysty alkohol etylowy wynosi 8391 zł za hektolitr (stawka obowiązująca w 2026 roku) i miała, zgodnie z wcześniej ustalonym harmonogramem, wzrosnąć do 8811 zł w 2027 roku - czyli o 55% więcej niż w 2019 roku.
• Po zmianie stawka w 2027 roku wzrosłaby aż do 10 109 zł za hektolitr - to ponad 20% więcej niż stawka obowiązująca dziś i 77% więcej niż w 2019 roku.
• Nowa podwyżka dokłada się do już trwającego, corocznego wzrostu akcyzy zaplanowanego wcześniej do 2027 roku - branża zapłaci więc dwie podwyżki zamiast jednej.
• Zmiana ma dotyczyć napojów spirytusowych, choć branża postuluje, by przy okazji przeanalizować także sposób naliczania akcyzy od piwa.

Projekt złożył do Sejmu Klub Parlamentarny Polska 2050, 26 lutego 2026 roku. Według uzasadnienia projektu, powodem kolejnej podwyżki akcyzy ma być wzrost siły nabywczej Polaków oraz inflacja.

Jeśli pijesz alkohol, zwłaszcza wódkę czy inne mocne trunki, po wejściu zmiany w życie zapłacisz za nie więcej - akcyza wprost przekłada się na cenę na sklepowej półce. Jeśli prowadzisz mały sklep osiedlowy albo lokal gastronomiczny, gdzie sprzedaż alkoholu stanowi istotną część utargu, podwyżka może uderzyć w Twoje przychody, bo klienci mogą kupować mniej albo szukać tańszego alkoholu z nielegalnych źródeł. Jeśli pracujesz w branży spirytusowej albo w powiązanym rolnictwie, handlu czy gastronomii - według branżowego stanowiska to sektor zatrudniający ponad 80 tysięcy osób - zmiana może pogorszyć kondycję Twojego pracodawcy. Osób, które nie piją alkoholu, zmiana nie dotyczy bezpośrednio.

Do druku dołączono wyłącznie stanowisko Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, które ocenia projekt zdecydowanie negatywnie. Związek podważa argument o rosnącej sile nabywczej Polaków, wskazując, że spożycie alkoholu w Polsce od kilku lat systematycznie spada, a ekonomiczna dostępność alkoholu w Polsce nie odbiega od średniej europejskiej. Organizacja zwraca też uwagę na ryzyko naruszenia konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa, skoro branża planowała swoją działalność w oparciu o już wcześniej ustalony harmonogram podwyżek akcyzy, a projekt ten harmonogram dodatkowo zaostrza w trakcie jego obowiązywania. W dostępnych materiałach nie znalazły się opinie innych instytucji - rządu, Ministerstwa Finansów czy organizacji konsumenckich.

Dokument nie zawiera rządowej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - dostępna jest wyłącznie analiza przygotowana przez samą branżę spirytusową, którą trzeba czytać jako głos jednej ze stron sporu, a nie niezależne wyliczenie. Według tej analizy, mimo corocznych podwyżek akcyzy w ostatnich latach, faktyczne wpływy budżetu z akcyzy od napojów spirytusowych utrzymują się od kilku lat na zbliżonym poziomie około 10 miliardów złotych rocznie - więc kolejna podwyżka stawki może nie przełożyć się na dodatkowe pieniądze dla budżetu, a nawet obniżyć wpływy z podatku dochodowego i podatku od towarów i usług, jeśli sprzedaż spadnie. Branża ostrzega też, że drastyczny wzrost cen może zwiększyć popyt na alkohol z nielegalnych źródeł, co zamiast poprawić zdrowie publiczne - mogłoby mu zaszkodzić. Skutki odczułyby też firmy powiązane z sektorem spirytusowym - producenci, handel, gastronomia i rolnictwo, w których według branży pracuje ponad 80 tysięcy osób.

Projekt wniesiony przez Klub Parlamentarny Polska 2050 trafił do Sejmu 26 lutego 2026 roku. Branżowe stanowisko wpłynęło do Sejmu 30 marca 2026 roku, w odpowiedzi na opublikowanie projektu. Według danych Sejmu projekt znajduje się obecnie na etapie głosowania.

Głównym sporem jest to, czy podwyżka akcyzy ma jakiekolwiek uzasadnienie ponad już wcześniej zaplanowany wzrost do 2027 roku. Autorzy projektu argumentują wzrostem siły nabywczej Polaków i inflacją. Branża spirytusowa odpowiada, że mimo rosnącej siły nabywczej spożycie alkoholu w Polsce systematycznie spada, a inflacja w ostatnich latach utrzymuje się na niskim, stabilnym poziomie (3,6% zarówno w 2024, jak i w 2025 roku) - więc oba te argumenty, jej zdaniem, nie uzasadniają aż tak dużej podwyżki. Spór dotyczy też uczciwości systemu podatkowego - branża spirytusowa wskazuje, że piwo, mimo iż dostarcza większość spożywanego w Polsce alkoholu, jest opodatkowane znacznie łagodniej niż wódka, co jej zdaniem narusza konstytucyjną zasadę równego traktowania podobnych produktów.