Do druku nr 2396 - opinia FPP

To nie jest sam projekt ustawy, tylko oficjalne pismo organizacji przedsiębiorców - Federacji Przedsiębiorców Polskich (FPP) - skierowane do marszałka Sejmu w sprawie poselskiego projektu ustawy zmieniającego podatek akcyzowy na alkohol. Projekt złożyli posłowie klubu Polska 2050 i zakłada on podniesienie akcyzy na napoje spirytusowe (czyli m.in. wódkę) o 15% w 2026 roku i o kolejne 10% w 2027 roku, a dodatkowe pieniądze mają zasilić Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), czyli publiczną służbę zdrowia. FPP, reprezentująca głównie producentów alkoholu, uważa ten pomysł za szkodliwy i wprost prosi Sejm o odrzucenie projektu już na samym początku prac.

• Podatek od napojów spirytusowych ma wzrosnąć o 15% w 2026 roku i o kolejne 10% w 2027 roku
• To odejście od wcześniej ustalonego, łagodniejszego tempa podwyżek o 5% rocznie, na które rząd i branża alkoholowa umówiły się w 2022 roku (tzw. Akcyzowa Mapa Drogowa, obowiązująca do 2027 roku)
• Nadwyżka wpływów z akcyzy ponad dotychczasowy poziom ma trafiać na Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)
• Projekt nie przewiduje pół roku na przygotowanie się do zmian, na które liczyła branża
• To już druga w krótkim czasie próba podniesienia akcyzy w podobnej skali - poprzednią, przygotowaną przez rząd, zawetował Prezydent RP w grudniu 2025 roku

Sam projekt ustawy złożyli posłowie klubu Polska 2050. Autorem analizowanego pisma jest Federacja Przedsiębiorców Polskich (FPP), reprezentująca m.in. producentów alkoholu, która projekt krytykuje i wnosi o jego odrzucenie.

Jeśli kupujesz alkohol w sklepie, podwyżka akcyzy w praktyce oznacza droższą butelkę wódki - już dziś, zanim projekt wejdzie w życie, prawie trzy czwarte ceny takiego alkoholu to różne podatki. Jeśli prowadzisz mały sklep osiedlowy, bar albo restaurację, dla której sprzedaż alkoholu to spory kawałek utargu, spadek legalnej sprzedaży spirytusu może odbić się na Twoich przychodach. Jeśli pracujesz w gorzelni, uprawiasz zboże lub ziemniaki na sprzedaż do przemysłu spirytusowego, albo jesteś zatrudniony w transporcie czy handlu współpracującym z tą branżą - podwyżka dotyczy Cię pośrednio, bo według FPP branża spirytusowa to bezpośrednio 4,5 tysiąca miejsc pracy, a licząc firmy powiązane - blisko 87 tysięcy. Liczono też, że dodatkowe pieniądze trafią do NFZ, czyli pośrednio do każdego, kto korzysta z publicznej opieki zdrowotnej - ale FPP przekonuje, że w praktyce takich pieniędzy może w ogóle nie być.

Do tego pisma dołączona jest jedna opinia - stanowisko samej Federacji Przedsiębiorców Polskich (FPP), zrzeszającej m.in. producentów napojów spirytusowych. FPP ocenia projekt zdecydowanie negatywnie, porównując go do wcześniejszej propozycji rządowej, którą zawetował Prezydent RP, i zarzuca autorom brak rozmów z branżą oraz pominięcie w ocenie skutków regulacji wpływu podwyżki na producentów, rolnictwo, handel i gastronomię. Do tego konkretnego pisma nie dołączono innych, niezależnych opinii - np. Ministerstwa Finansów, Prokuratorii Generalnej czy organizacji konsumenckich.

Do tego pisma nie dołączono oficjalnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) - a właśnie brak rzetelnego OSR, uwzględniającego wpływ podwyżki na producentów i powiązane branże, jest jednym z głównych zarzutów FPP wobec projektu. Według własnych wyliczeń FPP (nie oficjalnego OSR) podwyżka akcyzy o 15% w 2026 roku i 10% w 2027 roku ma doprowadzić nie do wzrostu, a do spadku wpływów budżetowych z akcyzy od napojów spirytusowych o 429 milionów złotych - bo część sprzedaży ucieknie do szarej strefy albo za granicę, np. do Czech czy na Litwę, gdzie alkohol jest tańszy. FPP szacuje, że już dziś około 12% rynku napojów spirytusowych w Polsce to nielegalny handel, a w 2025 roku szara strefa miała kosztować budżet około 1,8 miliarda złotych (dla porównania: w 2023 roku było to około 1,3 miliarda złotych). Jeśli te szacunki się potwierdzą, stratny może być nie tylko budżet państwa, ale też - wbrew założeniom projektu - sam Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), który miał otrzymać dodatkowe pieniądze, a także mały handel detaliczny.

Projekt to poselska inicjatywa klubu Polska 2050, zgłoszona pod koniec lutego 2026 roku, obecnie na etapie głosowania w Sejmie. To druga w krótkim czasie próba podniesienia akcyzy na alkohol w podobnej skali - poprzednią, przygotowaną przez rząd, zawetował Prezydent RP w grudniu 2025 roku.

Spór dotyczy tego, czy podwyżka akcyzy rzeczywiście pomoże finansom publicznym i Narodowemu Funduszowi Zdrowia (NFZ), czy raczej zaszkodzi. Autorzy projektu z Polski 2050 liczą na dodatkowe pieniądze na zdrowie dzięki wyższym wpływom z akcyzy. Federacja Przedsiębiorców Polskich twierdzi, że to się nie uda, bo zbyt wysokie podatki tylko napędzą szarą strefę i zakupy alkoholu za granicą, a branża spirytusowa ucierpi na złamaniu porozumienia z 2022 roku, które miało obowiązywać do 2027 roku i gwarantować przewidywalne, łagodniejsze podwyżki.