Do druku nr 2549 - opinia PUODO

To nie jest projekt ustawy, tylko oficjalna opinia - Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) ocenia fragmenty rządowego projektu ustawy o wsparciu firm żeglugowych, które dotyczą danych osobowych. Chodzi o przepisy zachęcające polskie firmy do pływania pod polską banderą - ale przy okazji zmieniają one też zasady zbierania danych marynarzy, lekarzy badających marynarzy i przedsiębiorców rozliczających podatek od żeglugi. Urząd przypomina, że część jego uwag zgłoszonych jeszcze na etapie prac rządowych została uwzględniona, ale kilka problemów wciąż czeka na poprawkę i dlatego wraca z nimi do posłów przed dalszymi pracami nad ustawą.

• UODO chce, by projekt dokładnie określił, czym jest „adres” przedsiębiorcy żeglugowego zgłaszany w oświadczeniu podatkowym - dziś nie wiadomo, czy chodzi o adres siedziby, zamieszkania czy korespondencyjny.
• Podobny problem dotyczy danych marynarzy i lekarzy w przepisach o pracy na morzu - projekt każe podawać „adres”, „telefon” i „e-mail”, ale nie mówi, czy prywatne czy służbowe.
• Lekarz badający marynarzy ma podpisywać zgodę na upublicznienie swoich danych, choć to wcale nie jest dobrowolne - to obowiązek nałożony ustawą, więc nazywanie tego „zgodą” jest mylące i niezgodne z zasadami ochrony danych.
• Elektroniczny rejestr wydanych i unieważnionych książeczek żeglarskich ma przechowywać dane bez żadnego terminu ich usuwania - projekt nie mówi, po co dane mają tam zostawać na zawsze.
• Zasady przechowywania danych powinny wynikać wprost z ustawy, a nie z wewnętrznych przepisów urzędu, który prowadzi rejestr.

Jeśli jesteś marynarzem, Twoje dane trafią do państwowej ewidencji książeczek żeglarskich, a zgodnie z obecnym brzmieniem projektu mogą tam zostać bezterminowo - bez określonego momentu, w którym urząd je usunie. Jeśli jesteś lekarzem badającym marynarzy, projekt każe Ci ujawnić publicznie imię, nazwisko, adres i telefon gabinetu, a robi to pod pozorem „zgody”, którą w praktyce trudno będzie cofnąć, bo ujawnienie tych danych jest obowiązkowe z mocy ustawy. Jeśli prowadzisz firmę żeglugową i rozliczasz się podatkiem od tonażu statków, w oświadczeniu dla urzędu podasz swój adres - ale projekt nie precyzuje, jaki dokładnie, więc możesz mieć wątpliwości, co wpisać.

To pismo samo w sobie jest opinią eksperckiego organu - Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) zgłasza cztery konkretne zastrzeżenia do projektu, dotyczące niejasno określonych danych osobowych (adres, telefon, e-mail), błędnego nazwania obowiązkowego ujawnienia danych lekarza „zgodą” oraz braku terminu przechowywania danych w rejestrze książeczek żeglarskich. Urząd zaznacza, że opiniował ten projekt już wcześniej, na etapie prac rządowych, i część uwag została wtedy uwzględniona - te, które pozostały w tym piśmie, to problemy nierozwiązane do dziś. Do tego dokumentu nie dołączono opinii innych instytucji, takich jak Prokurator Generalny czy Narodowy Bank Polski.

To pismo jest opinią prawną, a nie oceną skutków regulacji - nie ma w nim żadnych kwot ani liczby osób, których problem dotyczy, więc nie da się z niego wyczytać, ile to będzie kosztować czy ilu marynarzy lub firm to obejmie. W praktyce, jeśli posłowie nie doprecyzują wskazanych przepisów, urzędy i firmy mogą różnie interpretować, jaki „adres” trzeba podać w dokumentach - co utrudni codzienne stosowanie ustawy. Największe ryzyko dotyczy elektronicznego rejestru książeczek żeglarskich: skoro projekt nie przewiduje usuwania z niego danych, może to naruszać ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO), które wymaga, by dane osobowe były przechowywane tylko tak długo, jak jest to naprawdę potrzebne.