Rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorstw żeglugowych oraz stworzenia warunków ich funkcjonowania pod polską banderą.

Rząd proponuje zmiany w kilku ustawach, których celem jest zachęcenie armatorów do rejestrowania statków pod polską banderą i wzmocnienie polskiego sektora morskiego. Projekt działa na trzech frontach: znosi próg 183 dni pracy, po których marynarz był do tej pory zwolniony z podatku dochodowego - po zmianie zwolnienie działa od pierwszego dnia kontraktu, niezależnie od obywatelstwa marynarza. Rozszerza też podatek tonażowy na statki obsługujące morskie instalacje (sektor offshore) oraz wdraża poprawki do Konwencji o pracy na morzu z 2022 roku, które poprawiają warunki bytowe marynarzy na pokładzie.

• Zwolnienie marynarzy z podatku dochodowego przestaje zależeć od liczby przepracowanych dni i obywatelstwa - działa od pierwszego dnia pracy na statku w żegludze międzynarodowej, bez względu na długość kontraktu.
• Podatek tonażowy obejmie teraz statki obsługujące offshore: układające rurociągi i kable, dźwigi pływające, statki badawcze i budowlane instalacji morskich - dotąd dotyczył wyłącznie klasycznej żeglugi handlowej.
• Armator musi bezpłatnie zapewnić załodze wyżywienie i wodę pitną, odpowiednio wyposażoną kuchnię oraz - jeśli to możliwe - dostęp do telefonu i Internetu; brak tych udogodnień będzie karalny.
• Leki na statek można kupować wyłącznie w aptece ogólnodostępnej na podstawie zapotrzebowania ważnego 14 dni; wywóz leków deficytowych za granicę wymaga zgody Głównego Inspektora Farmaceutycznego.
• Kapitan musi zgłosić zgon marynarza w ciągu 7 dni do Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, a armator pokrywa koszty transportu chorego lub rannego marynarza na ląd do szpitala.

Projekt złożył rząd (Ministerstwo Infrastruktury) w ramach priorytetu Polskie Morze. Cel: zwiększenie liczby statków pod polską banderą przez korzystniejsze warunki podatkowe dla armatorów i marynarzy wobec konkurencji z krajów oferujących tańsze bandery, takich jak Cypr czy Malta.

Projekt najsilniej uderza w kieszenie marynarzy i ich rodzin. Jeśli pływasz na kontrakcie krótszym niż pół roku - na przykład 3 miesiące na morzu, potem miesiąc w domu - Twoje zarobki ze statku będą w całości wolne od podatku dochodowego. Do tej pory marynarz wracający po czteromiesięcznym rejsie mógł zapłacić pełny podatek, bo nie przekroczył progu 183 dni. Po zmianie tego progu nie ma - zwolnienie działa od pierwszego dnia kontraktu. Jeśli jesteś armatorem lub firmą obsługującą instalacje morskie, Twoja działalność może zostać objęta korzystniejszym podatkiem tonażowym, co zmniejsza obciążenia podatkowe firmy. Dla każdego marynarza na polskim statku projekt oznacza poprawę warunków codziennego życia: armator będzie musiał zapewnić właściwie wyposażoną kuchnię, bezpłatne jedzenie i dostęp do komunikacji z rodziną. Dokument nie podaje szacunków liczby osób objętych zmianami.

Część zmian dotyczących warunków pracy i życia marynarzy - m.in. zasady urlopów, wyżywienia i rozwiązywania umów - wypracował Trójstronny Zespół do spraw Żeglugi i Rybołówstwa Morskiego, w którym zasiadają razem rząd, armatorzy i związki zawodowe marynarzy, co świadczy o szerokim porozumieniu całej branży. Projekt był udostępniony w toku konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych. Do druku nie dołączono opinii Biura Analiz Sejmowych, Sądu Najwyższego, Prokuratury Generalnej ani innych zewnętrznych instytucji opiniodawczych.

Ustawa wejdzie w życie 30 dni po ogłoszeniu, jednak przepisy dotyczące podatku tonażowego i zwolnienia marynarzy z podatku dochodowego zaczną faktycznie obowiązywać dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności tych zmian z unijnymi zasadami pomocy publicznej - bez tej decyzji stare przepisy pozostają w mocy.

Dla marynarzy i ich rodzin zmiana jest finansowo korzystna: pełne zwolnienie z podatku od pierwszego dnia kontraktu oznacza wyższe wynagrodzenie netto. Armatorzy rejestrujący statki pod polską banderą zyskają dostęp do rozszerzonego podatku tonażowego, co ma przyciągnąć firmy żeglugowe do Polski. Urzędy morskie będą musiały wdrożyć nowe rejestry elektroniczne i moduł w systemie informatycznym dla portów (PHICS). Ustawa określa limity wydatków budżetu państwa na lata 2026-2035, obejmujące koszty systemu i książeczek żeglarskich. OSR nie podaje szczegółowych szacunków kosztów zwolnienia podatkowego dla marynarzy ani liczby beneficjentów.

Rządowy projekt wpisany do Wykazu Prac Legislacyjnych Rządu pod numerem UD79, złożony przez Ministerstwo Infrastruktury w ramach priorytetu Polskie Morze. Ustawa wchodzi w życie 30 dni po ogłoszeniu; przepisy podatkowe - dopiero po pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej.