Do druku nr 2580 - opinia KIRP.

Rząd proponuje nowy sposób oszczędzania i inwestowania pieniędzy - osobiste konto inwestycyjne (OKI). To dobrowolne konto, na które można wpłacać i z którego można wypłacać pieniądze w dowolnym momencie, bez czekania na wiek emerytalny jak w przypadku dotychczasowych kont emerytalnych. Razem z nowym kontem wprowadzany jest też zupełnie nowy podatek - liczony od wartości zgromadzonych aktywów, a nie od faktycznego zysku. Celem, według uzasadnienia projektu, jest przesunięcie pieniędzy z nisko oprocentowanych lokat bankowych na giełdę i do funduszy inwestycyjnych. Analizowany dokument to opinia prawników z Krajowej Izby Radców Prawnych, oceniająca ten rządowy projekt.

• Powstaje nowe, dobrowolne konto inwestycyjne (OKI) - pieniądze można wpłacać i wypłacać w dowolnym momencie, bez warunku osiągnięcia wieku emerytalnego.
• Jedna osoba będzie mogła mieć kilka takich kont jednocześnie, w tym konta „parasolowe”, dające dostęp do wielu funduszy inwestycyjnych naraz.
• Powstaje zupełnie nowy podatek - liczony od wartości zgromadzonych aktywów, a nie od realnego zysku; zapłacisz go nawet, jeśli w danym roku stracisz pieniądze.
• Roczne zwolnienie z podatku wynosi do 25 000 zł dla oszczędności i do 100 000 zł łącznie dla oszczędności i inwestycji; powyżej tego progu podatek liczony jest według stawki powiązanej ze stopą referencyjną Narodowego Banku Polskiego (NBP), nie mniej niż 0,1%.
• Rozliczenie podatku odbywać się będzie wyłącznie przez elektroniczne konto w urzędzie skarbowym, raz w roku; pieniądze w walutach obcych trzymane na koncie OKI nie będą objęte zwolnieniem podatkowym, a kryptowaluty w ogóle nie będą mogły się na takim koncie znaleźć.

Projekt złożyła Rada Ministrów (dokument rządowy). Cel wskazany w uzasadnieniu to przesunięcie oszczędności Polaków z banków na rynek kapitałowy oraz realizacja zaleceń Komisji Europejskiej.

Jeśli trzymasz oszczędności na nisko oprocentowanej lokacie bankowej, konto OKI ma być dla ciebie alternatywą - prostszą niż samodzielne inwestowanie na giełdzie i z korzyściami podatkowymi do pewnego limitu. Jeśli już inwestujesz przez dom maklerski lub fundusz inwestycyjny, zyskujesz nową formę rachunku z ulgą podatkową, ale musisz pilnować limitów zwolnienia i rozliczać się przez internetowe konto w urzędzie skarbowym. Jeśli planujesz odkładać większe kwoty - powyżej 100 000 zł - musisz liczyć się z tym, że podatek naliczy się od samej wartości portfela, nawet jeśli w danym roku nic nie sprzedałeś albo poniosłeś stratę. Osoby oszczędzające w walutach obcych w ramach OKI nie skorzystają ze zwolnienia podatkowego.

Analizowany dokument to opinia Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Izby Radców Prawnych, autorstwa prof. Magdaleny Fedorowicz. Ocenia ona sam pomysł konta OKI bardzo pozytywnie, jako potrzebny i korzystny dla rynku finansowego. Krytycznie odnosi się jednak do konstrukcji nowego podatku od wartości aktywów - wskazuje na brak górnego limitu stawki, opodatkowanie majątku zamiast zysku (nawet w przypadku straty) oraz zbyt niskie, jej zdaniem, kwoty zwolnień podatkowych. Izba proponuje m.in. wprowadzenie górnego limitu stawki, objęcie zwolnieniem także aktywów w walutach obcych oraz przesunięcie momentu naliczania podatku do chwili faktycznego uzyskania zysku. W części dotyczącej zawodu radcy prawnego opinia stwierdza, że projekt nie wpływa na przepisy regulujące ten zawód.

Dokument, który analizujemy, to opinia prawników, a nie oficjalna Ocena Skutków Regulacji (OSR) - nie podaje więc kwot wpływów budżetowych ani liczby osób, które założą konto OKI. Z treści wynika jednak, że dla budżetu państwa nowy podatek od wartości aktywów ma być dodatkowym źródłem dochodu, rosnącym wraz z wartością portfeli inwestujących i poziomem stóp procentowych NBP. Dla instytucji finansowych - banków, domów maklerskich, funduszy inwestycyjnych i towarzystw ubezpieczeniowych - oznacza to nowe obowiązki: prowadzenie kont OKI, coroczne raportowanie wartości aktywów klientów do urzędu skarbowego oraz odpowiedzialność za rzetelne informowanie klientów o zbliżaniu się do limitu zwolnienia podatkowego.

Projekt to rządowa propozycja ustawy, obecnie na etapie sprawozdania komisji sejmowej. Do druku dołączono niniejszą opinię prawną Krajowej Izby Radców Prawnych z 11 czerwca 2026 r., która wpłynęła do Sejmu 19 czerwca 2026 r.

Największym punktem spornym jest sposób naliczania nowego podatku: rząd proponuje podatek od wartości posiadanych aktywów, płacony nawet bez sprzedaży czegokolwiek i nawet przy stracie. Krajowa Izba Radców Prawnych uważa to za rozwiązanie mało przejrzyste i zniechęcające do inwestowania, i proponuje zamiast tego opodatkowanie dopiero faktycznie zrealizowanego zysku - tak jak w systemie brytyjskim.