Do druku nr 2597 - opinia OFSUT

Rada Ministrów wniosła do Sejmu projekt zmiany ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych. Projekt ma uprościć zasady, na jakich fundacje, stowarzyszenia, koła gospodyń wiejskich czy uniwersytety trzeciego wieku ubiegają się o pieniądze publiczne na swoją działalność i rozliczają się z urzędami. Chodzi o to, żeby małe, lokalne organizacje - które działają głównie dzięki pracy wolontariuszy, a nie dużym budżetom - łatwiej dostawały dotacje z gminy i nie musiały sztucznie dokładać własnych pieniędzy tam, gdzie wystarczy zaangażowanie ludzi.

• Dziś organizacja starająca się o zlecenie zadania publicznego musi wnieść wkład własny w postaci pieniędzy, pracy społecznej lub rzeczy (np. sprzętu). Po zmianie obowiązkowy będzie tylko wkład osobowy (praca wolontariuszy, działanie społeczne członków) i rzeczowy - pieniądze własne staną się opcją, o której zdecyduje sama organizacja.
• Limit jednorazowej dotacji przyznawanej bez pełnego konkursu, w tzw. trybie małych grantów, rośnie z 10 000 zł do 20 000 zł.
• Łączna kwota, jaką ta sama gmina może w ciągu roku przekazać jednej organizacji w tym uproszczonym trybie, rośnie z 20 000 zł do 40 000 zł.
• Próg rocznego przychodu, do którego organizacja pożytku publicznego może składać krótsze, uproszczone sprawozdanie zamiast pełnego rozliczenia, rośnie ze 100 000 zł do 200 000 zł.
• Powstaje nowe święto - Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego (24 kwietnia) - oraz odznaka honorowa „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego”, przyznawana osobom szczególnie zasłużonym dla działalności społecznej.

Projekt wniosła Rada Ministrów (rząd) 14 maja 2026 r. Według uzasadnienia ma on uelastycznić i uprościć zasady funkcjonowania organizacji pozarządowych po szerokich konsultacjach z tym środowiskiem.

Jeśli działasz w lokalnym kole seniorów, uniwersytecie trzeciego wieku albo małym stowarzyszeniu, które opiera się głównie na wolontariuszach - będzie ci łatwiej starać się o wyższą dotację z gminy, bo nie trzeba już będzie sztucznie dokładać własnych pieniędzy, wystarczy zaangażowanie ludzi lub użyczenie sprzętu. Jeśli prowadzisz małą organizację pożytku publicznego, której roczny przychód nie przekracza 200 000 zł, coroczne sprawozdanie z działalności stanie się krótsze i mniej czasochłonne. Zmiana nie dotyczy dużych fundacji i stowarzyszeń o przychodach wyższych niż wskazane progi - dla nich zasady rozliczania się nie zmieniają.

Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku, po konsultacji z Polskim Forum Seniorów, wyraziła pozytywną opinię o projekcie, oceniając, że podniesienie limitów dotacji i uproszczenie wymogu wkładu własnego odpowiada na potrzeby organizacji seniorskich działających głównie dzięki pracy społecznej. Federacja pozytywnie oceniła też ustanowienie Dnia Społeczeństwa Obywatelskiego i nowej odznaki honorowej, uznając je za symboliczne wzmocnienie roli wolontariatu. Do samego druku dołączono również ponad 130-stronicowy raport z konsultacji publicznych prowadzonych z organizacjami pozarządowymi, ale jego szczegółowa treść nie jest częścią tego pisma.

To pismo - opinia jednej z organizacji - nie zawiera własnych wyliczeń kosztów ani danych z Oceny Skutków Regulacji (OSR); dokument wskazuje jedynie, że taka ocena skutków została dołączona do samego projektu ustawy. Z treści opisanych zmian wynika, że organizacje pozarządowe zyskują większą swobodę w rozliczaniu zadań publicznych i mogą liczyć na wyższe kwoty dotacji bez pełnego konkursu, co może zwiększyć liczbę realizowanych lokalnie inicjatyw. Gminy jako instytucje przyznające dotacje będą mogły przekazywać wyższe kwoty tej samej organizacji w ciągu roku, co może oznaczać większe obciążenie ich budżetów na zadania zlecane, choć dokument nie podaje szacunków tego wzrostu w złotówkach.

Projekt opublikowano na stronie Sejmu 14 maja 2026 r. Opinię do niego OFSUT przygotowała 29 maja 2026 r., a do Kancelarii Sejmu wpłynęła ona 3 czerwca 2026 r. - to etap zbierania opinii i konsultacji przed dalszymi pracami komisji.