Do druku nr 2597 - opinia PSRP

Projekt zmienia jednocześnie dwa akty prawne: ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (czyli przepisy regulujące, jak państwo i samorządy zlecają zadania publiczne organizacjom społecznym) oraz ustawę o grach hazardowych. Celem jest zdjęcie części barier administracyjnych, które utrudniają organizacjom pozarządowym - fundacjom, stowarzyszeniom, kołom naukowym, drużynom harcerskim - udział w konkursach o pieniądze publiczne. Do tego projektu odniósł się Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej (PSRP), który w piśmie z 23 czerwca 2026 r. ocenił kierunek zmian jako słuszny, wskazując jednocześnie kilka miejsc wymagających doprecyzowania.

• Znika obowiązek wykazania wkładu finansowego przy realizacji zadania publicznego - można go zastąpić czasem pracy wolontariuszy albo użyczonym sprzętem.
• Rośnie katalog zadań publicznych, na które można dostać dotację - wprost dopisano pracę z młodzieżą oraz działania z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.
• Rosną progi finansowe, do których zadania można zlecać w uproszczony sposób, bez pełnego konkursu ofert - dotychczasowe limity nie były aktualizowane od lat.
• Urząd zlecający zadanie dostaje większą swobodę w ocenie, czy wkład osobowy lub rzeczowy wystarczy zamiast pieniędzy - ale bez ustawowych kryteriów tej decyzji.
• Organizator konkursu będzie mógł już w ogłoszeniu zażądać konkretnego poziomu zaangażowania wolontariuszy od startujących organizacji.

Opinia Parlamentu Studentów RP, złożona na prośbę Kancelarii Sejmu (pismo z 22 maja 2026 r.). Dokument nie wskazuje, kto złożył sam projekt ustawy.

Zmiany dotyczą przede wszystkim ludzi działających społecznie, a nie tylko zawodowych pracowników organizacji pozarządowych. Jeśli działasz w kole naukowym, samorządzie studenckim, drużynie harcerskiej albo małym lokalnym stowarzyszeniu, które nigdy nie startowało w konkursach o gminne czy rządowe dotacje, bo brakowało pieniędzy na wymagany wkład własny - ta bariera znika, a wystarczy wykazać czas pracy wolontariuszy lub użyczony sprzęt. Jeśli jesteś wolontariuszem, twoje zaangażowanie zyskuje formalną wartość - może zastąpić realne pieniądze w rozliczeniu dotacji. Jednocześnie PSRP zwraca uwagę, że małe, lokalne organizacje z niewielką liczbą wolontariuszy mogą mieć trudniej niż duże, ogólnopolskie stowarzyszenia, jeśli urząd ogłaszający konkurs zażąda z góry wysokiego poziomu wkładu osobowego - to w praktyce może premiować organizacje z większym zapleczem kadrowym.

Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej ocenia projekt pozytywnie, uznając że odpowiada on na wieloletnie postulaty organizacji społecznych dotyczące uproszczenia procedur i zwiększenia dostępności dotacji. Zastrzega jednak, że przepisy nie określają, według jakich kryteriów urząd ma decydować, czy wkład finansowy można zastąpić wkładem osobowym lub rzeczowym, co grozi niejednolitą praktyką między urzędami. PSRP wskazuje też, że dołączona do projektu Ocena Skutków Regulacji (OSR) nie analizuje, jak zmiany wpłyną osobno na organizacje lokalne, młodzieżowe i te działające wyłącznie społecznie, ani czy nowe zasady nie będą faworyzować organizacji z większym zapleczem kadrowym. Do druku nie dołączono innych opinii ani stanowisk - w otrzymanej treści występuje wyłącznie stanowisko PSRP.

Dokument nie podaje kwot ani liczby organizacji, których dotyczy zmiana - Ocena Skutków Regulacji (OSR), według PSRP, nie szacuje wpływu na poszczególne grupy organizacji pozarządowych ani nie zawiera mierzalnych wskaźników do sprawdzenia skuteczności zmian po ich wejściu w życie. Jakościowo: organizacje bez zaplecza finansowego zyskują realny dostęp do konkursów o dotacje, bo wystarczy im praca wolontariuszy lub sprzęt zamiast pieniędzy. Urzędy przyznające dotacje zyskują większą swobodę decyzyjną, ale bez jasnych zasad ryzykują zarzuty o niejednolite traktowanie wnioskodawców. PSRP ostrzega również, że duże organizacje z liczną kadrą wolontariuszy mogą zyskać przewagę nad małymi, lokalnymi stowarzyszeniami przy ocenie ofert.

Opinia z 23 czerwca 2026 r., przygotowana na prośbę Kancelarii Sejmu (pismo z 22 maja 2026 r.), to jeden z głosów zebranych w toku prac nad projektem ustawy.