Sejm dopracowuje ochronę przed pozwami-kagańcami

Posłowie głosowali nad poprawką nr 16 do rządowego projektu ustawy, która ma chronić ludzi przed tzw. pozwami-kagańcami - czyli sprawami sądowymi wytaczanymi nie po to, by wygrać, tylko po to, by zmęczyć i zastraszyć kogoś, kto publicznie skrytykował polityka, urzędnika, firmę albo inwestora. Chodzi więc o dziennikarzy, blogerów, naukowców, działaczy społecznych, ale też zwykłych mieszkańców komentujących lokalne sprawy. Głosowanie odbyło się na ostatniej prostej prac nad ustawą - tuż przed jej ostatecznym uchwaleniem - i dotyczyło jednego z wielu szczegółów dopracowywanych przez komisję sejmową.

Dostępne materiały (dodatkowe sprawozdanie komisji) nie zawierają opisowej treści konkretnej poprawki nr 16 - jest to jedna z wielu poprawek głosowanych blokowo na ostatnim etapie prac. Wiadomo, że wpisywała się w mechanizm znany z projektu bazowego: możliwość żądania od osoby pozywającej wpłaty kaucji na koszty obrony oraz obowiązek szybszego rozpatrywania spraw uznanych za próbę zastraszenia.

Poprawka powstała w toku prac Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka nad rządowym projektem ustawy - materiały nie wskazują, który klub lub poseł był jej bezpośrednim autorem.

Poprawka dotyczy tego samego kręgu osób co cała ustawa: każdego, kto może zostać pozwany za publiczną krytykę - dziennikarza, blogera, naukowca, działacza, ale też zwykłego mieszkańca komentującego np. decyzje lokalnego urzędnika czy inwestora. Dokument źródłowy nie precyzuje, na czym dokładnie polegała różnica wprowadzana przez tę konkretną poprawkę względem wcześniejszej wersji przepisów, więc nie da się wskazać odrębnego, wąskiego kręgu osób nią dotkniętych - praktyczne znaczenie ma dopiero ostateczny, przyjęty kształt całej ustawy.

Wynik: 240 za, 21 przeciw, aż 170 wstrzymujących się. Kluby tworzące koalicję rządzącą głosowały niemal jednomyślnie za: KO 152 za (0 przeciw), Polska2050 13 za, PSL-TD 30 za, Centrum 14 za, Lewica 19 za - bez żadnego głosu sprzeciwu w żadnym z tych klubów. Zupełnie inaczej zachował się największy klub opozycyjny: PiS niemal w całości wstrzymał się od głosu (167 osób), przy zaledwie 2 głosach za i 2 przeciw. Konfederacja głosowała niemal jednolicie przeciw (12 przeciw, 1 wstrzymanie), podobnie Konfederacja_KP (3 przeciw) i Demokracja (3 przeciw, 1 wstrzymanie).

Ta konkretna poprawka sama w sobie nie wywołuje odrębnego, dającego się opisać skutku - jej znaczenie polega na tym, że została włączona do ostatecznej wersji ustawy, którą Sejm uchwalił jeszcze tego samego dnia, a Prezydent podpisał 19 czerwca 2026 r. Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji odnoszącej się do tej poprawki, więc nie da się podać żadnych kwot ani liczby spraw, których będzie dotyczyć.

Głosowanie odbyło się podczas trzeciego, ostatecznego czytania projektu - po tym, jak drugie czytanie skierowało projekt z powrotem do komisji w celu przygotowania dodatkowego sprawozdania. Tego samego dnia (15 maja 2026 r.) ustawę ostatecznie uchwalono, a później swoje poprawki wniósł jeszcze Senat, które Sejm przyjął 29 maja 2026 r.

Formalnie poprawkę przyjęto zdecydowaną przewagą głosów, ale zwraca uwagę, że główny klub opozycyjny (PiS) w niemal całości wstrzymał się od głosu, zamiast jasno poprzeć lub odrzucić rozwiązanie. To może sugerować polityczną ostrożność wobec ustawy chroniącej krytyków władzy - trudno jednoznacznie ocenić motywy, bo dokumenty tego nie precyzują. Warto dodać, że opinia Rady Działalności Pożytku Publicznego do projektu bazowego wskazywała, że ochrona przewidziana w ustawie może być zbyt słaba wobec pozwów przygotowanych przez doświadczonych prawników.

Kluby koalicji rządzącej (KO, Polska2050, PSL-TD, Centrum, Lewica) zachowały pełną jedność - żaden poseł z tych klubów nie zagłosował przeciw. PiS natomiast niemal w komplecie (167 na ok. 186 obecnych) wstrzymał się od głosu, z zaledwie pojedynczymi wyłomami (2 za, 2 przeciw) - to bardzo nietypowy wzorzec: klub nie poparł, ale i nie zablokował poprawki. Konfederacja i Konfederacja_KP głosowały niemal jednolicie przeciw.