Opieka sąsiedzka: sąsiad opiekunem po szkoleniu

Sejm głosował nad całością projektu ustawy zmieniającej zasady opieki nad osobami starszymi i niesamodzielnymi, które korzystają z pomocy w domu finansowanej przez gminę. Nowe przepisy po raz pierwszy jasno określają, kto może zostać tzw. opiekunem sąsiedzkim - czyli osobą pomagającą sąsiadowi zamiast pracownika firmy opiekuńczej - pod warunkiem ukończenia szkolenia z pierwszej pomocy i złożenia oświadczenia o zdolności do sprawowania opieki. Projekt dotyczy też gmin, które zyskują obowiązek sprawdzania jakości takiej opieki.

• Określa wprost, kto może być opiekunem sąsiedzkim - w tym sąsiad, jeśli ukończy szkolenie z pierwszej pomocy i złoży oświadczenie o zdolności do opieki.
• Osoby, które już opiekują się sąsiadem, ale nie mają szkolenia, dostają 3 miesiące na jego odbycie od wejścia przepisów w życie.
• Na złożenie oświadczenia o zdolności do sprawowania opieki jest 1 miesiąc od wejścia zmian w życie.
• Gminy zyskują obowiązek kontrolowania jakości opieki świadczonej w domach podopiecznych.

Projekt zgłosił rząd, a ostateczny kształt ustawy przygotowała sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny. Z uzasadnienia wynika, że celem jest uporządkowanie zasad opieki sąsiedzkiej nad osobami niesamodzielnymi i podniesienie jej jakości.

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób starszych, chorych i niesamodzielnych korzystających z pomocy w domu finansowanej przez gminę, a także ich rodzin. Jeśli masz w rodzinie osobę starszą lub niesamodzielną objętą taką pomocą - nowe przepisy jasno określają, kto może się nią zajmować, co ma ograniczyć przypadkowość doboru opiekuna i podnieść jakość opieki. Jeśli sam pomagasz sąsiadowi w ramach usług sąsiedzkich, musisz w ciągu 3 miesięcy od wejścia przepisów w życie ukończyć szkolenie z pierwszej pomocy, a w ciągu miesiąca złożyć oświadczenie o zdolności do opieki. Dotyczy to również pracowników firm i instytucji świadczących usługi opiekuńcze - będą teraz podlegać kontroli jakości ze strony gminy. Dokument nie podaje, ilu dokładnie opiekunów sąsiedzkich czy podopiecznych obejmie ta zmiana.

Wynik jest jednoznaczny: 235 głosów za, 21 przeciw i aż 180 wstrzymujących się. Za ustawą głosowały niemal jednomyślnie kluby koalicji rządzącej: KO (152 za, 0 przeciw), PSL-TD (27 za), Lewica (20 za), Polska2050 (14 za) i Centrum (14 za). Cały klub PiS - 176 posłów - wstrzymał się od głosu, nie opowiadając się ani za, ani przeciw ustawie (tylko 1 poseł PiS zagłosował przeciw). Przeciw byli głównie posłowie Konfederacji (15 głosów) i Konfederacji Korony Polskiej (3 głosy).

Dostępny kontekst nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) z oszacowaniem kosztów wdrożenia, dlatego skutki opisujemy jakościowo. Osoby starsze i niesamodzielne korzystające z pomocy w domu zyskują jaśniejsze zasady doboru opiekuna, co ma zmniejszyć ryzyko powierzenia opieki osobie nieprzygotowanej. Gminy dostają nowy obowiązek - muszą kontrolować jakość opieki świadczonej w domach podopiecznych, co oznacza dodatkową pracę dla urzędów i ośrodków pomocy społecznej. Sąsiedzi świadczący pomoc muszą w ciągu 3 miesięcy przejść szkolenie z pierwszej pomocy i w ciągu miesiąca złożyć oświadczenie - bez tego nie będą mogli formalnie kontynuować takiej opieki. Ustawa została już uchwalona: 25 czerwca 2026 r. swoje stanowisko przedstawił Senat, a 26 czerwca 2026 r. trafiła do podpisu prezydenta.

To głosowanie nad całością projektu w trzecim czytaniu - ostatni krok w Sejmie przed przekazaniem ustawy dalej. Projekt rządowy wpłynął 7 maja 2026 r., przeszedł przez Komisję Polityki Społecznej i Rodziny, a po tym głosowaniu (11 czerwca 2026 r.) trafił do Senatu i do podpisu prezydenta.

Formalnie sporu w Sejmie było niewiele - przeciw ustawie było zaledwie 21 głosów. Uwagę zwraca jednak zachowanie PiS: cały klub (176 posłów) wstrzymał się od głosu zamiast poprzeć projekt lub zagłosować przeciw. To nietypowa pozycja - ani jawne poparcie, ani sprzeciw - którą można odczytać jako dystansowanie się od rządowego projektu bez otwartego blokowania zmian korzystnych dla seniorów i opiekunów.