Sejm przyjmuje poprawkę nr 5 do ustawy o AI

To głosowanie dotyczyło jednej z wielu poprawek - oznaczonej numerem 5 - zgłoszonych w trakcie prac nad ustawą o systemach sztucznej inteligencji. Ustawa ta wdraża unijne przepisy o AI i tworzy nową instytucję nadzorczą - Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji - która będzie kontrolować firmy i urzędy wykorzystujące systemy AI oraz rozpatrywać skargi obywateli na ich działanie. Posłowie głosowali nad tą konkretną poprawką na etapie trzeciego czytania, tuż przed ostatecznym uchwaleniem całej ustawy. Poprawka została przyjęta stosunkiem głosów 239 do 199, czyli trafi do ostatecznego tekstu ustawy.

Dostępne materiały nie zawierają dokładnej treści poprawki nr 5 - druk z pełnym sprawozdaniem komisji, w którym powinna się ona znajdować, nie został przekazany w wersji szczegółowej. Wiadomo natomiast, w jakich obszarach toczył się spór o kształt całej ustawy: w opinii do projektu Konfederacja Lewiatan proponowała 20 zmian, dotyczących między innymi terminu na złożenie odwołania od decyzji nowej Komisji, zakresu danych, do których mogliby sięgać kontrolerzy w chmurze obliczeniowej firm, oraz możliwości większego obniżenia kar pieniężnych dla firm, które szybko naprawią nieprawidłowości. Sąd Najwyższy z kolei zwracał uwagę na drogę odwoławczą do sądów. Nie da się jednak jednoznacznie stwierdzić, której z tych kwestii dotyczyła akurat poprawka nr 5.

Poprawki na etapie trzeciego czytania zgłaszają zwykle posłowie lub kluby parlamentarne w toku obrad. Dostępne materiały nie wskazują, kto konkretnie złożył poprawkę nr 5.

Ta pojedyncza poprawka sama w sobie nie zmienia niczego bezpośrednio w życiu przeciętnego obywatela - liczy się ostateczny, całościowy kształt ustawy o systemach sztucznej inteligencji. Z analizy głównego projektu wynika, że zwykli ludzie odczują tę ustawę głównie pośrednio, jako klienci banków, sklepów internetowych czy urzędów korzystających z narzędzi AI - zyskają możliwość złożenia skargi do nowej Komisji, jeśli uznają, że taki system naruszył ich prawa. Bezpośrednio nowe obowiązki i kontrole odczują firmy oraz instytucje, które tworzą lub wdrażają systemy sztucznej inteligencji.

Głosowanie przebiegło wzdłuż wyraźnej linii politycznej. Za poprawką głosowały kluby koalicji rządzącej: Koalicja Obywatelska (154 za, 0 przeciw), PSL-Trzecia Droga (29 za), Lewica (20 za), Polska2050 (13 za), Centrum (13 za) oraz koło Razem (4 za). Przeciw byli niemal jednogłośnie: PiS (175 przeciw, 2 wstrzymania się, tylko 2 za), Konfederacja (15 przeciw) oraz mniejsze kluby Konfederacja Korony Polskiej (3 przeciw) i Demokracja (3 przeciw). Ostatecznie 239 głosów za pokonało 199 przeciw - wynik typowy dla podziału koalicja kontra opozycja przy tej ustawie.

Ponieważ nieznana jest dokładna treść poprawki nr 5, nie da się opisać jej konkretnych, punktowych skutków. Pewne jest natomiast to, co wynika z przyjęcia poprawki proceduralnie: jej brzmienie zostało włączone do tekstu ustawy, nad którym Sejm głosował w całości tego samego dnia. Późniejsze etapy prac - stanowisko Senatu z 25 czerwca 2026 r. i rozpatrzenie poprawek senackich 3 lipca 2026 r. - mogły jeszcze zmienić ostateczne brzmienie przepisów, zanim ustawa trafiła do podpisu prezydenta.

Głosowanie odbyło się 11 czerwca 2026 r. podczas trzeciego czytania projektu, tuż przed jego ostatecznym uchwaleniem. Wcześniej projekt wrócił do komisji po drugim czytaniu z 10 czerwca 2026 r. w celu przygotowania dodatkowego sprawozdania.

Sam podział głosów - 239 do 199 wzdłuż osi koalicja rządząca kontra opozycja (PiS, Konfederacja, Demokracja) - pokazuje, że cała ustawa o systemach sztucznej inteligencji budziła polityczny spór. Nie oznacza to jednak automatycznie, że sporna była akurat treść poprawki nr 5 - przy głosowaniach nad wieloma poprawkami do jednej ustawy kluby często głosują blokowo, niezależnie od szczegółowej treści danej poprawki.

Warto odnotować drobne odstępstwo od linii klubu w PiS - na 179 głosujących posłów tego klubu 2 zagłosowało za poprawką, a 2 wstrzymało się, podczas gdy reszta (175) była przeciw. To niewielkie, ale zauważalne pęknięcie w klubie, który w tej sprawie głosował niemal jednolicie.