Ochrona przed pozwami-kagańcami: kolejny krok w Sejmie

Posłowie głosowali nad poprawką nr 15 do rządowego projektu ustawy, która ma chronić osoby publicznie krytykujące władzę, firmy czy wpływowe osoby przed pozwami wytaczanymi po to, by je zmęczyć i zastraszyć, a nie faktycznie wygrać sprawę w sądzie. Poprawka była elementem końcowych prac komisji nad ostatecznym kształtem przepisów - tego samego dnia, kilka głosowań później, Sejm uchwalił już całą ustawę. Wynik w tej konkretnej sprawie był niemal jednomyślny - nikt nie był przeciw.

Z dostępnych materiałów nie wynika, jaką dokładnie treść miała poprawka nr 15 - dodatkowe sprawozdanie komisji (druk, w którym się znalazła) nie zostało przekazane w pełnej, szczegółowej treści. Wiadomo, że powstała w toku prac Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka nad rządowym projektem ustawy chroniącej osoby krytykujące publicznie władzę, firmy czy urzędników przed pozwami-kagańcami, i że dotyczyła ostatecznego kształtu tych przepisów tuż przed uchwaleniem ustawy.

Poprawka wyszła z prac Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, która przygotowała dodatkowe sprawozdanie do rządowego projektu ustawy o ochronie osób uczestniczących w debacie publicznej. Z dostępnych dokumentów nie wynika, który konkretnie poseł ją zgłosił.

Dokładna treść poprawki 15 nie jest znana z zebranych materiałów, ale sam projekt, którego dotyczyła, obejmuje każdego, kto publicznie krytykuje władzę, firmę albo wpływową osobę - niekoniecznie zawodowego dziennikarza. Jeśli jesteś blogerem, działaczem lokalnym, naukowcem albo po prostu mieszkańcem, który skomentował publicznie decyzję urzędnika czy inwestora, i dostaniesz pozew o odszkodowanie za swoją wypowiedź, ostateczny kształt tych przepisów - którego częścią była ta poprawka - będzie decydował, jak skutecznie zostaniesz przed takim pozwem obroniony.

Wynik jednostronny: 415 głosów za, 0 przeciw, 20 wstrzymujących się. Za poprawką głosowały w komplecie największe kluby: PiS (177 za), Koalicja Obywatelska (150 za), PSL-Trzecia Droga (29 za), Lewica (19 za) i Centrum (15 za). Wszystkie 20 wstrzymań pochodziło z mniejszych ugrupowań - Konfederacja wstrzymała się w całości (13 głosów), Konfederacja Korony Polskiej także w całości (3 głosy), a klub Demokracja w większości (3 z 4 głosujących). Nikt nie zagłosował przeciw, co pokazuje, że sama poprawka nie budziła sporu - w przeciwieństwie do możliwych różnic zdań co do całości ustawy.

Ponieważ szczegółowa treść poprawki 15 nie jest dostępna w zebranych materiałach, nie da się precyzyjnie wskazać, co zmieniła w praktycznym działaniu przepisów. Wiadomo, że cała ustawa - uchwalona tego samego dnia i podpisana przez Prezydenta 19 czerwca 2026 r. - ma dać sądom możliwość żądania od osoby pozywającej wpłaty kaucji na pokrycie kosztów obrony pozwanego oraz obowiązek szybszego rozpatrywania spraw, które sąd uzna za próbę zastraszenia krytyka.

Głosowanie odbyło się 15 maja 2026 r. podczas III czytania na posiedzeniu Sejmu, tuż przed uchwaleniem całej ustawy tego samego dnia. Wcześniej, po II czytaniu, projekt wrócił do komisji, która przygotowała dodatkowe sprawozdanie zawierające tę poprawkę.