Frankowicze: poprawka ws. potrącenia odrzucona

Dokładna treść poprawki nr 1 nie znajduje się w przekazanych materiałach - poniższy opis opiera się na kontekście sporu wokół projektu i może nie być precyzyjny.

• Prawdopodobnie ograniczała przepis pozwalający bankom zgłaszać rozliczenie (tzw. potrącenie) długu kredytobiorcy aż do zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji.
• Miała zapobiec sytuacji, w której kredytobiorca traci część należnych odsetek za wieloletni proces, gdy bank zgłasza potrącenie dopiero pod koniec sprawy.

Ponieważ poprawka upadła, żadna z tych zmian nie trafiła do ustawy.

Dokumenty nie wskazują wprost autora poprawki. Sądząc po układzie głosów - poparcie PiS i Konfederacji, sprzeciw klubów koalicji rządzącej - poprawka najpewniej wynikała z wniosku zgłoszonego w toku prac komisji, zbieżnego z postulatami kancelarii prawnej i stowarzyszenia frankowiczów.

Gdyby poprawka przeszła, zyskaliby przede wszystkim kredytobiorcy frankowi w toczących się procesach z bankami - łatwiej zachowaliby prawo do pełnych odsetek za czas trwania sprawy. Ponieważ poprawka upadła, obowiązuje wersja mniej korzystna dla tej grupy. Jedna z opinii dołączonych do projektu ocenia, że sprawa dotyczy ponad 200 tysięcy rodzin spłacających kredyty we frankach - to szacunek kancelarii prawnej, niepotwierdzony niezależnymi danymi w dokumentach.

Wynik był bliski remisu: 201 głosów za, 228 przeciw, nikt się nie wstrzymał. Za poprawką głosowały niemal jednolicie PiS (174 za) i Konfederacja (12 za) oraz mniejsze kluby: niez. (3 za, 3 przeciw), Razem (4 za), Demokracja (3 za) i Konfederacja KP (3 za). Przeciw byli niemal wszyscy posłowie koalicji rządzącej: KO (154 przeciw), PSL-TD (31 przeciw), Centrum (13 przeciw), Polska2050 (10 przeciw) oraz zdecydowana większość Lewicy (17 przeciw, 2 za). Podział przebiegał wzdłuż linii rząd-opozycja, a nie lewica-prawica - koło Razem poparło poprawkę razem z PiS i Konfederacją, mimo że zwykle głosuje bliżej Lewicy.

Odrzucenie poprawki oznacza, że ustawa - uchwalona tego samego dnia - zachowuje przepis w wersji przygotowanej przez komisję, pozwalający bankom zgłaszać rozliczenie (potrącenie) długu kredytobiorcy aż do zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji, również w sprawach już toczących się. Dla banków oznacza to więcej czasu na zgłoszenie takiego rozliczenia i szansę na ograniczenie odsetek płaconych za czas procesu. Dla kredytobiorców frankowych oznacza to ryzyko, że mimo wygranej sprawy część należnych im odsetek zostanie pomniejszona przez rozliczenie zgłoszone przez bank pod koniec wieloletniego procesu.

Głosowanie odbyło się podczas trzeciego czytania projektu na posiedzeniu Sejmu 29 maja 2026 r., tuż przed ostatecznym uchwaleniem ustawy tego samego dnia. Była to jedna z poprawek zgłoszonych do sprawozdania komisji po drugim czytaniu.

Spór dotyczył przede wszystkim przepisu o możliwości rozliczania się banku z kredytobiorcą (tzw. potrącenia) na późnym etapie procesu. Kancelaria prawna reprezentująca kredytobiorców oraz Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu argumentowały, że rozwiązanie to w praktyce wydłuży procesy i pozbawi kredytobiorców należnych odsetek za lata oczekiwania na wyrok, powołując się na opinie sądów okręgowych i apelacyjnych oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Twórcy projektu argumentowali, że przepis ma umożliwić kompleksowe rozliczenie stron w jednym postępowaniu i ograniczyć liczbę odrębnych spraw sądowych. Wynik 201:228 pokazuje, że spór nie został jednoznacznie rozstrzygnięty przewagą którejś ze stron.

Widać wyraźne odstępstwa od typowych sojuszy. Lewica głosowała w większości przeciw poprawce (17 głosów), ale 2 posłów poparło ją mimo stanowiska klubu. W klubie niezrzeszonych głosy rozłożyły się dokładnie po połowie (3 za, 3 przeciw). Najbardziej nietypowe jest to, że koło Razem głosowało zgodnie z PiS i Konfederacją za poprawką, czyli inaczej niż większość ugrupowań koalicji rządzącej.