Reforma praw uczniów: kolejna poprawka w Sejmie

Posłowie głosowali nad poprawką nr 5 do sprawozdania Komisji Edukacji i Nauki w sprawie rządowego projektu zmieniającego Prawo oświatowe oraz ustawę o systemie oświaty. Cały projekt wprowadza m.in. spisane prawa uczniów (w tym ochronę wizerunku), możliwość bezpłatnej skargi do szkolnego rzecznika praw uczniowskich oraz jasne zasady karania uczniów za naruszenie regulaminu szkoły. Poprawka nr 5 dotyczyła ostatecznego kształtu tych przepisów tuż przed uchwaleniem całej ustawy 29 maja 2026 r. - Sejm przyjął ją zdecydowaną większością 233 głosów, co oznacza, że wersja zaproponowana przez komisję trafiła do finalnego tekstu ustawy.

Materiały przekazane do analizy nie zawierają pełnej treści poprawki nr 5 - druk 2561-A wskazuje jedynie, że zawiera poprawki, bez ich szczegółowego brzmienia. Nie można więc precyzyjnie wskazać, co dokładnie ta konkretna poprawka zmienia w tekście ustawy. Wiadomo natomiast, że głosowanie dotyczyło ostatecznego kształtu projektu, który m.in. ustanawia szkolnego rzecznika praw uczniowskich i wprowadza katalog kar dla uczniów - od upomnienia po przeniesienie do innej szkoły, zawsze z prawem do odwołania.

Poprawkę przedstawiła Komisja Edukacji i Nauki w dodatkowym sprawozdaniu (druk 2561-A) po skierowaniu projektu ponownie do komisji w trakcie drugiego czytania. Z dostępnych danych nie wynika, który konkretnie poseł lub klub był autorem poprawki nr 5.

Ponieważ nie znamy dokładnej treści poprawki nr 5, nie da się jednoznacznie wskazać, jaką różnicę wprowadza ona sama w codziennym życiu obywateli. Można natomiast wskazać, kogo dotyczy cały projekt, którego elementem jest ta poprawka: uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, którzy zyskają prawo do bezpłatnej skargi u szkolnego rzecznika praw uczniowskich, oraz nauczycieli pełniących funkcję opiekuna samorządu uczniowskiego, którzy z mocy ustawy staną się jednocześnie takimi rzecznikami - z dodatkowymi obowiązkami. Dokument nie podaje, ilu uczniów czy nauczycieli w skali kraju to obejmie.

Poprawka przeszła głosami koalicji rządzącej: KO (152 za), PSL-Trzecia Droga (29 za), Lewica (19 za), Centrum (14 za) i Polska2050 (11 za) głosowały niemal jednomyślnie za. Klub PiS był w całości przeciw (169 głosów), a Konfederacja (10 głosów) i Konfederacja KP (3 głosy) wstrzymały się od głosu. Wynik 233:171:16 pokazuje wyraźny podział wzdłuż linii koalicja-opozycja, bez większych odstępstw w obrębie dużych klubów.

Dokument nie zawiera Oceny Skutków Regulacji (OSR) odnoszącej się konkretnie do poprawki nr 5, więc nie można ocenić, czy i jak zmienia ona koszty czy skutki społeczne w porównaniu z wersją bazową projektu. Praktyczny skutek tego głosowania jest jednak jasny: zaproponowany przez komisję kształt przepisu wszedł do ostatecznego tekstu ustawy, którą Sejm uchwalił jeszcze tego samego dnia, 29 maja 2026 r.

Głosowanie odbyło się w trzecim czytaniu, tuż przed uchwaleniem całej ustawy. Projekt wrócił do komisji po drugim czytaniu 27 maja 2026 r., a komisja przedstawiła dodatkowe sprawozdanie z poprawkami (druk 2561-A) 28 maja 2026 r. Poprawka nr 5 była jedną z poprawek głosowanych następnego dnia, przed ostatecznym głosowaniem nad całą ustawą.

Głosowanie odzwierciedla ogólny podział wokół całej reformy Prawa oświatowego: kluby koalicji rządzącej głosowały zgodnie za kierunkiem zmian, a PiS był w całości przeciw. Materiały nie precyzują, jakie konkretnie argumenty padły w debacie nad samą poprawką nr 5 - sporu dotyczącego wyłącznie tej poprawki nie da się więc rzetelnie opisać bez fabrykowania treści.