Sejm wprowadza szkolnego rzecznika praw uczniów

Sejm głosował nad całością rządowego projektu zmieniającego prawo oświatowe i ustawę o systemie oświaty. Projekt wprowadza spisane prawa uczniów - do prywatności, ochrony wizerunku i poufności danych - oraz nową funkcję: szkolnego rzecznika praw uczniowskich, do którego uczeń może się bezpłatnie i bez formalności poskarżyć, a w trudniejszych sprawach odwołać się do rzecznika wojewódzkiego lub krajowego. Głosowanie zakończyło się przyjęciem projektu stosunkiem głosów 234 do 192.

• Prawo do prywatności ucznia: dziś nieopisane wprost w ustawie → po zmianie uczeń ma spisane prawo do ochrony wizerunku i poufności swoich danych.
• Skargi uczniów: dziś brak jednolitej, bezpłatnej ścieżki → po zmianie w każdej szkole ma działać szkolny rzecznik praw uczniowskich przyjmujący zgłoszenia bez formalności.
• Eskalacja spraw: dziś uczeń sam szuka pomocy poza szkołą → po zmianie może zwrócić się do rzecznika wojewódzkiego, a w ostateczności do rzecznika krajowego.
• Rola opiekuna samorządu uczniowskiego: dziś to tylko opieka nad samorządem → po zmianie nauczyciel pełniący tę funkcję z mocy ustawy staje się jednocześnie szkolnym rzecznikiem praw uczniowskich, z dodatkowymi obowiązkami.

Projekt rządowy, wniesiony przez Radę Ministrów, trafił do Sejmu 10 kwietnia 2026 r. Motywacją było wprowadzenie spisanych praw uczniowskich i dostępnej ścieżki skargowej w szkołach.

Zmiana dotyczy przede wszystkim uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, ich rodziców oraz nauczycieli.

Jeśli masz dziecko w szkole - zyska ono prawo do prywatności i możliwość złożenia bezpłatnej, nieformalnej skargi u szkolnego rzecznika praw uczniowskich, a w razie potrzeby także u rzecznika wojewódzkiego lub krajowego.

Jeśli jesteś nauczycielem i opiekujesz się samorządem uczniowskim - z mocy ustawy staniesz się jednocześnie szkolnym rzecznikiem praw uczniowskich, co oznacza dodatkowe obowiązki bez dodatkowego stanowiska.

Dokument nie podaje, ilu uczniów czy nauczycieli dokładnie obejmie ta zmiana - dotyczy to jednak praktycznie każdej szkoły podstawowej i ponadpodstawowej w Polsce.

Za przyjęciem projektu głosowało 234 posłów, przeciw - 192, nikt się nie wstrzymał. Jednolicie za głosowały kluby koalicji rządzącej: KO (154 za), Polska2050 (11 za), PSL-TD (29 za), Lewica (20 za) i Centrum (14 za), a także koło Razem (3 za). Równie jednolicie przeciw byli: PiS (171 przeciw), Konfederacja (12 przeciw), Konfederacja KP (3 przeciw) i Demokracja (3 przeciw). Posłowie niezrzeszeni podzielili się dokładnie po połowie: 3 za i 3 przeciw.

Dokument nie zawiera przekazanej w kontekście Oceny Skutków Regulacji (OSR), więc konkretnych szacunków kosztów czy liczby objętych szkół nie da się podać. Na podstawie treści projektu: uczniowie zyskają formalne prawo do prywatności i łatwiejszy dostęp do pomocy w razie naruszenia ich praw. Szkoły i nauczyciele pełniący funkcję opiekuna samorządu uczniowskiego będą musieli wypełniać nowe obowiązki związane z rolą rzecznika praw uczniowskich, bez informacji o dodatkowym wynagrodzeniu za tę funkcję. Powstanie też konieczność obsługi skarg na poziomie wojewódzkim i krajowym przez odpowiednich rzeczników.

To głosowanie nad całością projektu w trzecim czytaniu (29 maja 2026 r.), po pracy komisji i drugim czytaniu z 27 maja. Wcześniej projekt przeszedł pierwsze czytanie 30 kwietnia 2026 r.

Głosowanie było wyraźnie podzielone politycznie: opozycja (PiS, Konfederacja) głosowała jednolicie przeciw, a koalicja rządząca jednolicie za. Dokument nie zawiera stanowisk organizacji społecznych ani ekspertów wobec projektu - z dostępnych danych nie wynika, jakie konkretnie zastrzeżenia mieli przeciwnicy.

Nie odnotowano przełamania dyscypliny w żadnym klubie - wszystkie kluby głosowały jednolicie za lub przeciw. Jedynym wyjątkiem są posłowie niezrzeszeni, którzy podzielili się dokładnie po połowie (3 za, 3 przeciw), co jest typowe dla tej grupy niezwiązanej wspólną linią klubową.