Poprawka do ustawy o AI odrzucona w Sejmie

Posłowie głosowali nad jedną z poprawek zgłoszonych w trzecim czytaniu ustawy, która tworzy w Polsce zupełnie nowy urząd nadzorujący sztuczną inteligencję (AI) - Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Ta instytucja ma sprawdzać, czy firmy i urzędy korzystające z systemów AI, na przykład banki, sklepy internetowe czy działy rekrutacji, działają zgodnie z unijnymi przepisami o sztucznej inteligencji. Poprawka nr 4 miała zmienić fragment tekstu ustawy przygotowanego wcześniej przez komisję sejmową, zanim cały projekt trafił do ostatecznego głosowania. Sejm tę poprawkę odrzucił, więc do ostatecznego uchwalenia ustawy poszedł tekst w wersji komisyjnej, bez zmiany proponowanej przez wnioskodawców.

Z materiałów przekazanych do tej analizy nie wynika, jakiej dokładnie treści dotyczyła poprawka nr 4 - wiadomo jedynie, że odnosiła się do fragmentu sprawozdania komisji do ustawy o systemach sztucznej inteligencji. Ponieważ poprawka przepadła, ten fragment ustawy pozostał w brzmieniu zaproponowanym przez większość komisji sejmowej, a nie w wersji, jaką chcieli nadać mu wnioskodawcy poprawki.

Skoro poprawka nie przeszła, dla zwykłych obywateli nic się nie zmienia w stosunku do wersji ustawy wypracowanej w komisji: nowy urząd nadzoru nad AI powstanie w kształcie znanym już wcześniej. Bezpośrednio odczują to firmy i instytucje wdrażające systemy sztucznej inteligencji - to one będą podlegać kontroli nowej Komisji. Pośrednio dotyczy to też zwykłych ludzi jako klientów tych firm - jeśli uznają, że jakiś system AI naruszył ich prawa, będą mogli złożyć skargę do Komisji. Dokument nie podaje, ilu obywateli czy firm faktycznie obejmie ta konkretna, odrzucona poprawka.

Wynik był podzielony niemal na pół: 202 głosy za, 236 przeciw, 1 wstrzymujący się - poprawka upadła, bo zabrakło jej większości. Za głosowały niemal jednolicie kluby opozycyjne: PiS (178 za, 0 przeciw), Konfederacja (15 za), Konfederacja Korony Polskiej (3 za) oraz koło Demokracja (3 za). Przeciw były wszystkie kluby koalicji rządzącej: Koalicja Obywatelska (0 za, 154 przeciw), PSL-Trzecia Droga (29 przeciw), Lewica (20 przeciw), Polska 2050 (13 przeciw), koło Centrum (13 przeciw) i Razem (4 przeciw). Podział głosów pokrywał się niemal dokładnie z linią rząd-opozycja, bez większych odstępstw wewnątrz klubów.

Ponieważ poprawka nr 4 nie uzyskała większości, skutki całej ustawy o systemach sztucznej inteligencji pozostają takie, jak przewidziano w wersji przygotowanej przez komisję sejmową: powstanie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, firmy wdrażające systemy AI będą podlegać jej kontroli, a obywatele zyskają możliwość składania skarg na działanie takich systemów. Materiały dostępne w tej analizie nie precyzują, jaką konkretną zmianę wprowadzałaby odrzucona poprawka, więc nie da się ocenić, czego dokładnie uniknięto, a co utracono wskutek jej odrzucenia.

Głosowanie pokazuje spór polityczny o zakres uprawnień nowego urzędu nadzorującego systemy sztucznej inteligencji. Kluby koalicji rządzącej broniły wersji ustawy wypracowanej w komisji, a PiS i Konfederacja próbowały ją zmienić poprawką nr 4 - materiały nie ujawniają jednak, na czym dokładnie miała polegać ta zmiana. Warto dodać, że do projektu zgłaszano wcześniej uwagi z zewnątrz, między innymi ze strony organizacji przedsiębiorców, która postulowała złagodzenie kar finansowych i ograniczenie uprawnień kontrolnych nowej Komisji - nie wiadomo jednak, czy poprawka nr 4 dotyczyła któregoś z tych wątków.