Przedstawiony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony polskiego rolnictwa.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej przygotował projekt ustawy, który ma chronić polskie rolnictwo przed skutkami rosnącej konkurencji z zagranicy, w tym umowy handlowej Unia Europejska-Mercosur, mogącej otworzyć unijny rynek na tańsze mięso, cukier czy etanol z Ameryki Południowej. Projekt zmienia dwie istniejące ustawy: nadaje nowe brzmienie uroczystemu wstępowi do ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz wydłuża o kolejne 10 lat zakaz sprzedaży ziemi należącej do państwowego zasobu rolnego, tak by trafiała ona przede wszystkim do rolników prowadzących gospodarstwa rodzinne, a nie do inwestorów nastawionych wyłącznie na zysk.

• Zakaz sprzedaży ziemi z państwowego zasobu rolnego wydłuża się o 10 lat - dziś miał się skończyć 30 kwietnia 2026 r., po zmianie potrwa do 30 kwietnia 2036 r.
• Sprzedaż takiej ziemi bez zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nadal będzie nieważna z mocy prawa - teraz przez 20 lat od wejścia przepisów w życie w 2016 r., czyli również do 2036 r.
• Zmienia się uroczysty wstęp (tzw. preambuła) do ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego - nowy tekst wprost mówi o zagrożeniach płynących z napływu żywności spoza Unii Europejskiej i konieczności ochrony gospodarstw rodzinnych.
• Nowy wstęp nawiązuje do umowy handlowej Unia Europejska-Mercosur jako źródła ryzyka dla polskich rolników, m.in. przez niższe normy sanitarne i weterynaryjne stosowane w krajach Ameryki Południowej.
• Zmiana dotycząca zakazu sprzedaży zacznie obowiązywać od 30 kwietnia 2026 r., a zmiana wstępu do ustawy - już 14 dni po ogłoszeniu.

Jeśli jesteś rolnikiem, który dzierżawi ziemię od Skarbu Państwa, w praktyce nic się nie zmienia w sposobie korzystania z gruntu - nadal możesz ją dzierżawić, ale przez najbliższe 10 lat nie kupisz jej na własność, bo państwo jej nie sprzeda. Jeśli szukasz ziemi rolnej jako lokaty kapitału, na przykład jako firma czy fundusz inwestycyjny niezwiązany z produkcją rolną, ten projekt cię dotyczy - ziemia z państwowego zasobu pozostanie poza rynkiem sprzedaży aż do 2036 r., więc trzeba szukać gruntów prywatnych. Jeśli po prostu kupujesz polską żywność w sklepie, projekt ma cię chronić pośrednio - jego celem jest utrzymanie produkcji rolnej w rękach polskich gospodarstw rodzinnych, zwłaszcza w obliczu tańszego importu spoza Unii Europejskiej.

Do druku nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji ani konsultacji społecznych - w uzasadnieniu projektodawca wprost napisał, że ze względu na oczywiste pozytywne skutki dla polskiego rolnictwa i gospodarki żywnościowej projekt nie był poddany opiniowaniu.

Projekt nie wprowadza nowych wydatków ani wpływów do budżetu państwa - obie zmiany, według uzasadnienia, są dla budżetu neutralne finansowo. Dokument przypomina, że sprzedaż mienia z państwowego zasobu rolnego w wyjątkowych przypadkach, których ten projekt nie zmienia, przynosiła w ostatnich latach: 1697 mln zł w 2022 r., 1686,1 mln zł w 2023 r. i 1139,4 mln zł w 2024 r. - te wpływy mają utrzymać się na podobnym poziomie. Projekt nie wpłynie na budżety gmin i powiatów ani na małe i średnie firmy. Jako główny skutek społeczno-gospodarczy uzasadnienie wskazuje ochronę gospodarstw rodzinnych przed wykupem ziemi przez fundusze inwestycyjne nastawione wyłącznie na zysk oraz zachętę dla rolników, by zamiast kupować ziemię, inwestowali pieniądze w rozwój swoich gospodarstw, korzystając z dzierżawy.