Stanowisko Rządu do druku nr 1941.

To nie jest projekt ustawy, tylko oficjalna opinia rządu o cudzym pomyśle. Grupa posłów zaproponowała zmianę w Prawie wodnym, która ma zachęcić ludzi do zalegalizowania studni i innych urządzeń do poboru wody wybudowanych bez wymaganych zgód - bez płacenia za to kary. Rząd, w piśmie podpisanym przez premiera Donalda Tuska, ocenia ten pomysł pozytywnie, ale ze sporymi zastrzeżeniami - wskazuje, co trzeba w projekcie poprawić, zanim trafi on pod dalsze głosowania w Sejmie.

• Rząd popiera pomysł, by właściciele nielegalnie wybudowanych studni mogli do 30 września 2027 r. zgłosić się do legalizacji bez płacenia opłaty legalizacyjnej i bez kary pieniężnej - ale chce dopracować szczegóły.
• Rekomenduje ograniczyć ulgę tylko do studni czerpiących wodę spod ziemi (wykreślenie zwolnienia dla urządzeń pobierających wodę z rzek i jezior), bo to wody podziemne wymagają szczególnej ochrony.
• Chce, by z ulgi korzystali tylko ci, którzy złożą kompletny, poprawnie wypełniony wniosek o legalizację - nie każde formalne zgłoszenie.
• Domaga się, by brak kary obejmował także osoby, którym urząd finalnie odmówi zgody na legalizację (np. bo studnia zagrażałaby lokalnym zasobom wody) - nie tylko tych, którym się uda.
• Wskazuje, że projekt musi dodatkowo określić, co dzieje się ze sprawami o legalizację i karami, które są już w toku w dniu wejścia zmian w życie - dziś tego brakuje.

Pierwotny projekt złożyła grupa posłów - wpłynął do Sejmu 17 października 2025 r. Niniejszy dokument to jednak odpowiedź Rady Ministrów, przekazana 27 maja 2026 r. przez premiera Donalda Tuska. Dalsze prace nad projektem w imieniu rządu poprowadzi Minister Infrastruktury.

Jeśli masz zwykłą studnię do 30 metrów głębokości i bierzesz z niej wodę tylko na potrzeby swojego domu lub gospodarstwa rolnego, w ilości do 5 000 litrów na dobę - ta sprawa cię nie dotyczy, bo takie studnie od zawsze nie wymagają żadnego pozwolenia. Problem dotyczy osób, które wybudowały większe urządzenie do poboru wody (np. studnię głębinową do nawadniania pola albo ujęcie na potrzeby firmy) bez uzyskania wymaganej zgody urzędu. Jeśli jesteś w takiej sytuacji, to w praktyce: dziś ryzykujesz, że przy kontroli zapłacisz opłatę legalizacyjną w wysokości 6 601,67 zł oraz dodatkową karę od 5 000 zł do nawet 1 000 000 zł. Jeśli projekt wejdzie w życie w proponowanym kształcie, do 30 września 2027 r. będziesz mógł zgłosić się do legalizacji dobrowolnie i uniknąć obu tych opłat. Rząd chce jednak, żeby ta ulga dotyczyła tylko studni czerpiących wodę spod ziemi, a nie np. pomp z rzeki czy stawu.

Do przeanalizowanego dokumentu nie dołączono opinii innych instytucji - dostępne jest wyłącznie stanowisko Rady Ministrów. Rząd, powołując się na informacje uzyskane od Wód Polskich, ocenia projekt pozytywnie co do kierunku, ale wskazuje pięć konkretnych poprawek legislacyjnych, bez których przepis mógłby być nieprecyzyjny lub wykorzystywany niezgodnie z celem ustawy. Opinie Prokuratora Generalnego, Krajowej Rady Izb Rolniczych czy innych instytucji nie znajdują się w dostępnych materiałach.

Dokument nie zawiera formalnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z konkretnym wyliczeniem kosztów. Rząd wprost przyznaje, że na podstawie danych od Wód Polskich nie da się dziś precyzyjnie oszacować, ile pieniędzy stracą urzędy na zwolnieniu z opłat legalizacyjnych i kar - wiadomo tylko, że łączne wpływy ze wszystkich opłat legalizacyjnych (za wszystkie rodzaje urządzeń wodnych, nie tylko studnie) wyniosły w 2024 r. 4 571 182 zł, a spadek przychodów Wód Polskich oceniany jest jako niewielki. Dla właścicieli nielegalnych studni efekt jest prosty: kto zdąży zgłosić się do legalizacji do 30 września 2027 r., uniknie opłaty i kary; kto się spóźni, będzie musiał zapłacić na dotychczasowych, pełnych zasadach. Dla urzędów gospodarki wodnej korzyścią ma być pełniejsza wiedza o tym, ile studni faktycznie działa i ile wody jest pobierane - co ułatwia zarządzanie zasobami wody, zwłaszcza w okresach suszy.

Poselski projekt wpłynął do Sejmu 17 października 2025 r. Rząd przedstawił swoje stanowisko 27 maja 2026 r. - to standardowy etap przed dalszymi pracami komisji sejmowej. Ponieważ stanowisko jest "pozytywne z zastrzeżeniami", zanim projekt trafi pod głosowanie, powinien zostać poprawiony zgodnie z uwagami rządu.