Rządowy projekt ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w systemie Eurodac.

Projekt wprowadza do polskiego prawa jedną, kompleksową ustawę o udziale Polski w unijnym systemie Eurodac - bazie danych biometrycznych (odcisków palców i zdjęć twarzy) osób ubiegających się o ochronę międzynarodową oraz cudzoziemców zatrzymanych przy nielegalnym przekroczeniu granicy lub nielegalnym pobycie w Unii Europejskiej. System ma pomóc ustalić, które państwo Unii Europejskiej powinno rozpatrzyć wniosek o azyl danej osoby, a dodatkowo pozwala polskim służbom - Policji, Straży Granicznej i innym - sprawdzać te dane przy ściganiu poważnych przestępstw i terroryzmu. Projekt rządowy zastępuje dotychczasowe, rozproszone po kilku ustawach przepisy jednym aktem i dostosowuje polskie prawo do nowego rozporządzenia unijnego, które zastąpiło zasady działania Eurodac obowiązujące od 2013 roku.

Projekt złożyła Rada Ministrów jako projekt rządowy. Motywacją jest obowiązek dostosowania polskiego prawa do nowego unijnego rozporządzenia 2024/1358, które zastąpiło dotychczasowe zasady działania systemu Eurodac obowiązujące w Polsce od 2013 roku.

Ustawa dotyczy przede wszystkim cudzoziemców spoza Unii Europejskiej - osób szukających w Polsce ochrony międzynarodowej oraz osób zatrzymanych za nielegalne przekroczenie granicy lub nielegalny pobyt. Jeśli jesteś cudzoziemcem składającym w Polsce wniosek o ochronę międzynarodową, w praktyce Straż Graniczna pobierze od Ciebie odciski palców i zdjęcie twarzy, które trafią do unijnej bazy - dzięki temu inne kraje Unii Europejskiej będą wiedzieć, że Twoją sprawę rozpatruje Polska, i nie będziesz mógł ubiegać się o azyl równolegle w kilku państwach. Jeśli jesteś obywatelem polskim, ustawa nie nakłada na Ciebie żadnych nowych obowiązków - Twoje dane nie trafiają do Eurodac. Może Cię jednak dotyczyć pośrednio: jeśli dojdzie do poważnego przestępstwa lub zamachu terrorystycznego, polska Policja czy Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) będą mogły sprawdzić w bazie Eurodac, czy ślady linii papilarnych znalezione na miejscu zdarzenia pasują do któregoś z zarejestrowanych tam cudzoziemców.

Do przekazanego materiału nie dołączono opinii zewnętrznych instytucji krajowych - dokument nie zawiera stanowisk Prokuratora Generalnego, Sądu Najwyższego ani Narodowego Banku Polskiego (NBP). Autorzy projektu wskazują, że dokument nie wymaga konsultacji ani opinii instytucji unijnych, w tym Europejskiego Banku Centralnego. W trakcie udostępnienia projektu w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji żaden podmiot nie zgłosił się do prac nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej.

Dokument nie zawiera pełnej Oceny Skutków Regulacji (OSR) z wyliczonymi kosztami - uzasadnienie wprost stwierdza, że projekt nie podlegał ocenie OSR przez koordynatora w rządzie, a regulacje nie będą miały wpływu na mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Na podstawie treści projektu skutki można opisać jakościowo: Policja przejmuje nowe obowiązki związane z prowadzeniem krajowego punktu dostępu do systemu, w tym w Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Policji, co oznacza konieczność szkolenia funkcjonariuszy i rozbudowy systemów teleinformatycznych. Straż Graniczna i Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców będą musieli pobierać i aktualizować dane biometryczne cudzoziemców na bieżąco, nie później niż w ciągu 48 godzin od ich pobrania. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) zyskuje nowy obowiązek: raz w roku będzie kontrolował, czy przetwarzanie danych na potrzeby ścigania przestępstw odbywa się zgodnie z prawem.

Projekt rządowy wdrażający unijne rozporządzenie 2024/1358. Z powiązanych danych wynika, że został już uchwalony jako ustawa z 15 maja 2026 r. - większość przepisów weszła w życie 12 czerwca 2026 r., a przepisy o dostępie do systemu WUI i szkoleniach funkcjonariuszy zaczęły obowiązywać dzień po ogłoszeniu ustawy.